Aydın Əlizadə

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Picto Info sciences exactes.png
Aydın Əlizadə
Aydın Əliyev
(1989-cu ilə qədər)
Fotoqrafiya
Doğum tarixi
21 oktyabr 1963 (1963-10-21) (55 yaş)
Doğum yeri Flag of the Soviet Union.svg SSRİ
Flag of the Azerbaijan Soviet Socialist Republic.svg Azərbaycan SSR, Bakı şəhəri
Vətəndaşlıq Flag of the Soviet Union.svg SSRİFlag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Elm sahəsi Fəlsəfə tarixi, Fəlsəfə, Dinşünaslıq, Kulturologiya, Tarix
İş yeri AMEA Fəlsəfə və Hüquq İnstitutu
Elmi dərəcəsi Fəlsəfə üzrə elmlər doktoru
Elmi vəzifəsi Baş elmi işçi, dosent
Alma materAzərbaycan İnşaat Mühəndisləri İnstitutu
TəhsiliAli
alizadeh.narod.ru/index1.html
VikiAnbarda Commons-logo.svg əlaqəli mediafayllar

Aydın Arif oğlu Əlizadə (1989-cu ilə qədər Əliyev) — azərbaycanlı fəlsəfə tarixçisi, polemisti, dinşünası, tarixçisi, mədəniyyətşünası.

Tərcümeyihalı[redaktə | əsas redaktə]

1963-cü ilin 21 oktyabrında Bakı şəhərində doğulmuşdur. İskəndər ƏliyevinAbutalıb Abdullayevin nəvəsidir[1].

1980-ci ildə orta məktəbi bitirəndən sonra Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri İnstitutunun institutununda təhsilini davam etdirmişdir. 19811983-cü illərdə SSRİ Hərbi Dəniz Donanmasında qulluq etmiş, matros olmuşdur. Hərbi qulluqdan qayıdandan sonra, həmin institutda təhsilini davam etdirərək, 1988-ci ildə onu bitirmir[1].

19832000-ci illərdə Bakı İstehsalat Qaz idarəsində fəhlə, çilingər, sonra mühəndis, növbə rəisi (19851993), və sahə rəisi (19931998) vəzifələrində işləmişdir[1]. Daha sonra tutduğu vəzifədən istefa vermiş, az sonra isə istehsalatda fəaliyyətini başa vurmuşdur.

Elmi fəaliyyəti 19972000-ci illərdən başlamışdır. O zaman Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Fəlsəfə və Hüquq institutunun dissertantı olmuş, 2001-ci ildə isə “fəlsəfə tarixi” indeksi üzrə dissertasiyanı müdafiə edərək fəlsəfə elmləri namizədi, 2008-ci ildə isə ikinci dissertasiyasını müdafiə edərək, fəlsəfə elmləri doktoru adını almışdır[1].

2003-cü ildən başlayaraq bu günə kimi AMEA Fəlsəfə institutunda çalışır. Elmi işçidən baş elmi işçi vəzifəsinə qədər yüksəlmişdir. Hazırda həmin institutun "Sosiologiya" şöbəsinin baş elmi işçisidir[2]. Fəlsəfə institutunun ictimai elmlər üzrə dissertasiya şurasının üzvüdür[2].

Elmi fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanda və xarici ölkələrdə dərc edilmiş kitabların (monoqrafiyalarin, polemik və apologetik əsərlərin, ensiklopedik lüğətlərin, dərsliklərin, ədəbi əsərlərin)[3] məqalələrin[4] və tərcümələrin[5] müəllifidir. Rusiya və Azərbaycan müəllifləri tərəfindən yazılmış bir sıra kitabların elmi redaktoru olmuşdur[6].

Əsərlərinə xarici və yerli alimlər çoxlu sayda istinadlar edirlər[7]. Bir çox beynalxalq elmi konfranslarda məruzələrlə çıxış etmişdir[8]. Elmi sahədə bir çox nailiyyətlər əldə etmişdir[9].

İlk dəfə olaraq Müsavatın ikinci gizli təşkilatının (19231927)[10] tarixini və “Sağ-trotskiçi ehtiyat mərkəzinin əksingilabi milliyətçi təşkilatının” (19381956) repressiya işini araşdırmışdır.

Metodoloji baxımdan yeniliyi elmi fəaliyyətinin İnternetin forumlarında və sosial şəbəkələrində apardığı polemika ilə uyğunlaşdırılmasındadır.

Elmi fəaliyyətinin əsəs istiqamətləri[redaktə | əsas redaktə]

Fəlsəfə tarixi, dinşünaslıq, tarix və mədəniyyətşünaslıqdır.

Müəllimlik fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

20052015-cü illərdə Bakı Musiqi Akademiyasında, Bakı Dövlət Universitetində, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetində, Fərabi adına Qazaxıstan Milli Universitetində - fəlsəfə, dinşünaslıq, kulturologiya, din fəlsəfəsi, dinlərin tarixi, ekologiya, sosial antropologiya, əməyin sosiologiyası, insan alveri fənləri üzrə mühazirələr oxumuşdur[11]. 2008-ci ildə dosent adını almışdır[2].

İctimai fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

İctimai çıxışları[12], müsahibələri[13] və KİV-lərdə məqalələri[14] ilə tanınmışdır.

İnternetdə fəalliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

19992008-ci illərdə İnternet forumlarında teoloji mübahisələr aparmışdır, bunun nəticəsində polemik və apologetik[15] əsərlər yazmış, gələcəkdə Samara məhkəməsinin qərarı ilə bağlanan sayt yaratmışdır. Bu mübahisələr zamanı dini islahatçığa dair fikirlərini ortalığa qoymuşdur[16][17]. Həmin saytın məzmunu və ümumiyyətlə bu sahədə fəallığı Rusiya alimləri tərəfindən araşdırılmış, elmi əsərlərə salınmışdır[18][19][20]. Həmçinin bu istiqamətdəki fəaliyyəti bəzi ilahiyyatçılar və alimlər tərəfindən tənqid edilmişdir[21].

2010-cu ildən sonra mübahisələri və və ümumi fəaliyyəti əsasən ictimai və millətlərarası münasibətlər mövzuları ətrafında aparmışdır.

Həmin ildən başlayaraq bu günə kimi sosial şəbəkələrdə blogerlik[22] və videoblogerlik[23] fəaliyyəti ilə məşğul olur. Həmçinin Vikipediya yazarlarından biridir[24].

Xristian-müsəlman disputunda iştirakı[redaktə | əsas redaktə]

Aydın Əlizadə və doktor Vyaçeslav Polosin. Pyatiqorsk şəhəri, "Moskva ilahiyyat deklarasiyası işığında İslam, cəmiyyət dövlət" adlı elmi konfransda, 28 iyun 2013

İnternetdə disputları ilə tanınaraq, 2006-cı ildə Moskvanın Turgenyev adına kitabxanasında keçirilən 2-ci xristian-müsəlman disputuna dəvət edilmişdir[25]. Müsəlman tərəfindən əsas məruzəçi İslamı qəbul etmiş keçmiş keşiş Vyaçeslav Polosin idi, xristian tərəfini isə keşiş Daniil Sısoyev təmsil edirdi. Aydın Əlizadə bu disputda V. Polosinin yardımçısı və məsləhətçisi idi. O zaman bu disput Rusiya mətbuatında geniş işıqlanmışdır [26], onun nəticələri haqqında elmi məqalələr yazılmışdır [27].

Samarada məhkəmə işi[redaktə | əsas redaktə]

20082009-cu illərdə Aydın Əlizadəyə qarşı Rusiyanın Samara şəhərində məhkəmə işi aparılmışdır. Bu işin səbəbi də 16 mart 2007-ci ildə Samara məscidində onun “Novruz bayramı və İslam qanunları” adlı məqaləsinin yayılması olmuşdur.

Məqalənin elmi olmasına baxmayaraq, Samara vilayətinin təhlükəsizlik orqanlarının (FSB-nin) nümayəndələri orada milli və dini ayrıseçkiliyin əlamətlərinin olduğunu iddia etmiş və işi məhkəməyə yollamışdırlar.

Məhkəmədə bu işə uzun müddət baxılmış və məsələlərə aydınlıq gətirmək üçün 3 dinşünaslıq ekspertizaları təyin olunmuşdur. Ancaq sonda Aydın Əlizadə bəraət qazanmışdı. Hakimin fikrincə prokuror öz ittihamını əsaslandıra bilməmişdir [28].

Bu məhkəmə işi o zaman Rusiya mətbuatı tərəfindən izlənilirdi [29][30], bu barədə analitik məqalələr yazılmışdır [31].

Aydın Əlizadənin məhkəmə işindən sonra Rusiyada bir neçə il ərzində bir çox müsəlman yayım evlərinə və internet-saytlarına qarşı məhkəmə işləri açılmış, onların bir çoxu ekstremist elan olunmuş, fəaliyyətləri dayandırılmışdır[32]. Bu məhkəmələr silsiləsində Aydın Əlizadənin işi birinci idi.

Ədəbi fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Sosial şəbəkələrdə etdiyi mübahisələrin[33] əsasında ədəbi-fəlsəfi esselər[34] və hekayələr yazmışdır. Yaradıcılığında sarkazm, epataj, ironiya, satira üslublarından geniş istifadə edir. Bu üslubları istifadə edərək elektron yayımlar edir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Aydın Əlizadə ilə əlaqəli mediafayllar var.

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Kimlik // Aydın Əlizadənin səhifələri
  2. 2,0 2,1 2,2 Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası
  3. Kitablar // Aydın Əlizadənin səhifələri
  4. Məqalələr // Aydın Əlizadənin səhifələri
  5. Tərcümələr // Aydın Əlizadənin səhifələri
  6. Redaktorluq // Aydın Əlizadənin səhifələri
  7. İstinadlar // Aydın Əlizadənin səhifələri
  8. Konfranslar // Aydın Əlizadcənin səhifələri
  9. Nailiyyətlər // Aydın Əlizadənin səhifələri
  10. Dadaş Həsənovun Azərbacanın dövlət müstəqilliyinin bərpası uğrunda mübarizəsi
  11. Müəllimlik // Aydın Əlizadənin səhifələri
  12. Çıxışlar // Aydın Əlizadənin səhifələri
  13. Müsahibələr // Aydın Əlizadənin səhifələri
  14. KİV // Aydın Əlizadənin səhifələri
  15. http://alizadeh.narod.ru/books/polali/contents.html
  16. Polemika // Aydın Əlizadənin səhifələri
  17. http://alizadeh.narod.ru/books/dialogue/contents.html
  18. Ефремов Е. Н. Богословские аспекты Православно-Мусульманского межконфессионального диалога в постсоветской России // Исторические, философские, политические и юридические науки, культурология и искусствоведение. Вопросы теории и практики. Тамбов: Грамота, 2012. № 3 (17): в 2-х ч. Ч. I. C. 79, 81.
  19. Данилов В. Л. Мусульманская книжная культура в интернете // Вестник Омского университета. № 1. Омск, 2008, с. 113-114.
  20. Ефремов Е. Н. Русская Православная Церковь и российская умма: основные направления социального артнерства и межконфессионального диалога в постсоветский период. Автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата исторических наук. Саранск, 2012 с. 11, 18.
  21. Tənqid // Aydın Əlizadənin səhifələri
  22. https://www.facebook.com/aydin.alizadeh2
  23. https://www.youtube.com/channel/UCXPvtcnnhGtNX8M9fASU9zA
  24. Vikipediyada fəaliyyəti // Aydın Əlizadənin səhifələri
  25. İkinci Xristian-İslam disputu. Moskva, Turgenyev kitabxanası, 2006.
  26. Moskvada Pravoslav-Müsəlman disputu keçirilmişdir
  27. Müsəlman-Pravoslav disputları. // Moskvada İslam: Ensiklopedik lüğət. Nijniy Novqorod: İD Medina
  28. Məhkəmə Novruz haqqında məqaləni ekstremist elan etməkdən imtina etdi
  29. [Prokurorluq ekstremist saytı təbliğ edir // "Kommersant" jurnalı № 10, 17.03.2008. — S. 62 http://www.kommersant.ru/doc/866849]
  30. Samarada müsəlman saytı ekstremist elan edildi və onun fəaliyyəti məhkəmənin qərarı ilə qadağan olundu
  31. Makarkin A. Əsil ekstremizm // gündəlik jurnal
  32. Ədəbiyyata qadağanları dayandırın
  33. Polemika // Aydın Əlizadənin səhifələri
  34. Esselər // Aydın Əlizadənin səhifələri