Rusiya Hərbi Dəniz Qüvvələri

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Rusiya Hərbi Dəniz Qüvvələri
Военно-морской флот Российской Федерации
Voyenno-morskoy flot Rossiyskoy Federatsii'
Great emblem of the Russian Navy.svg
Rusiya Hərbi Dəniz Qüvvələrinin gerbi
Naval ensign of Russia.svg
Rusiya Hərbi Dəniz Qüvvələrinin bayrağı
Növü Hərbi Dəniz Qüvvələri
Mövcud olduğu illər 7 may 1992 - günümüzə
Dövlət Rusiya Rusiya
Tabedir Müdafiə Nazirliyi
Daxildir Rusiya Silahlı Qüvvələri
Tərkibi
Vəzifəsi Rusiyanın ərazi bütövlüyünü dənizdən müdafiə
Sayı 150,000 nəfər şəxsi heyət (2018) [1]
Qərargah Sankt-Peterburq, Rusiya Federasiyası
Şüarı "С нами Бог и Андреевский флаг!" (Tanrı və Müqəddəs Andrey bayrağı bizimlədir!)
Rəngləri      Mavi
    
     Qara
Marşı Quick – "Экипаж—одна семья" (azərb. Heyət bir ailədir‎)
Slow – "Гвардейский встречный марш Военно-морского флота" (azərb. Hərbi Dəniz Mühafizəçilərinin savaş marşı‎)
Müharibələr Birinci çeçen müharibəsi
İkinci çeçen müharibəsi
Rusiya-Gürcüstan müharibəsi
Suriya müharibəsi
Kerç boğazı hadisəsi
Rusiyanın Ukraynanı işğalı (2022)
Döyüşlər
Komandanlıq
Komandir Admiral Nikolay Yevmenov[2]
structure.mil.ru/structu…
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Rusiya Federasiyasının Hərbi dəniz qüvvələri({{lang-ru|Военно-морской флот)-Rusiya Federasiyasının müdafiəsini və təhlükəsizliyini təmin etmək üçün ilk növbədə dənizdə döyüş əməliyyatları üçün nəzərdə tutulmuş Rusiya silahlı qüvvələrinin üç növündən biridir. Rusiya Federasiyasının Hərbi Dəniz Qüvvələri SSRİ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin varisidir[3]

Adının yazılışı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Hərbi Dəniz Qüvvələrinin baş qərargahı Sankt-Peterburq

Rusiya Federasiyasının Hərbi dəniz qüvvələriinin adının iki yazılışı var:

  1. Rusiya Federasiyasının Hərbi Dəniz Qüvvələri (bütün sözlərin baş hərfləri böyük hərflə);
  2. Rusiya Federasiyasının Hərbi dəniz qüvvələri.
  • Birinci variant Gramota.ru[4] internet portalının mütəxəssisləri tərəfindən müvafiq olaraq “Rusiya Federasiyası Federal Məclisinin Federasiya Şurasının aktlarının icrasına dair qısa təlimat”a[5] istinadla tövsiyə olunur[6]. Eyni ekspertlər ikinci variantın linqvistik düzgünlüyünü qəbul edirlər.

İkinci variant rus dilinin orfoqrafiya qaydalarına uyğundur və rus dilinin normativ lüğətləri ilə təsdiqlənir[7].

Vəzifələri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Hal-hazırda Rusiya Federasiyası Hökuməti Hərbi Dəniz Qüvvələrinə aşağıdakı vəzifələri həvalə etdi[8]:

  • Rusiyaya qarşı hərbi güc tətbiq etməkdən və ya onun tətbiqi ilə hədələməkdən çəkindirmə;
  • ölkənin quru ərazisindən kənara, daxili dəniz sularına və ərazi dənizinə qədər uzanan suverenliyinin, müstəsna iqtisadi zonada və kontinental şelfdə suveren hüquqlarının, habelə açıq dənizlərin azadlığının hərbi yolla qorunması;
  • dünya okeanında dəniz təsərrüfat fəaliyyətinin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi üçün şəraitin yaradılması və saxlanması;
  • Rusiyanın Dünya Okeanında dəniz mövcudluğunun təmin edilməsi, bayrağın və hərbi qüvvələrin nümayişi, Hərbi Dəniz Qüvvələrinin gəmi və gəmilərinin ziyarəti;
  • dünya birliyi tərəfindən həyata keçirilən dövlətin maraqlarına cavab verən hərbi, sülhməramlı və humanitar tədbirlərdə iştirakın təmin edilməsi[8].

Tarixi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Əvvəlki dövr[redaktə | mənbəni redaktə et]

Yaranması[redaktə | mənbəni redaktə et]

Sovet Donanmasının dənizçiləri. 1982
Kreyser "Aurora". 1983

Rusiya Hərbi Dəniz Qüvvələri SSRİ-nin dağılmasından sonra, keçmiş SSRİ Silahlı Qüvvələrinin bölünməsi prosesində yaradılıb. Yaradılması üçün əsas SSRİ Hərbi Dəniz Qüvvələri (SSRİ Donanması) idi.

1991-ci ilin sonunda SSRİ Hərbi Dəniz Qüvvələrinə aşağıdakılar daxildir:

  • mərkəzi nəzarət orqanı - Hərbi Dəniz Qüvvələrinin Baş Qərargahı.
  • 4 assosiasiya - Baltik, Qara dəniz, ŞimalSakit Okean Donanmaları;
  • 1 əlaqə - Xəzər hərbi flotiliyası;
  • hərbi təhsil müəssisələri;
  • mərkəzi tabeliyində olan bölmələr və qurumlar:
  • sınaq yerləri;
  • uzun məsafəli rabitə.

SSRİ-nin dağılması zamanı Sovet Hərbi Dəniz Qüvvələrinin qüvvələri 9 keçmiş Sovet respublikasının sahillərində yerləşdirilmişdi:

1992-ci il fevralın 14-də MDB ölkələrinin Müdafiə Nazirləri Şurasının ilk iclası keçirildi, nəticədə SSRİ Hərbi Dəniz Qüvvələri MDB Birləşmiş Qüvvələrinin Hərbi Dəniz Qüvvələrinə çevrildi. Əslində, MDB Hərbi Dəniz Qüvvələrinin formalaşmasından bəri Baltik, Şimal və Sakit Okean donanmaları (su gəmiləri, bazalar, şəxsi heyət, sahil infrastrukturu, maddi ehtiyatlar) tamamilə Rusiya Federasiyasının yurisdiksiyasına keçdi [9].

Rəsmi olaraq Rusiya Federasiyasının Hərbi Dəniz Qüvvələri Rusiya Federasiyasının Prezidenti Boris Yeltsinin 7 may 1992-ci il tarixli 466 nömrəli “Rusiya Federasiyası Silahlı Qüvvələrinin yaradılması haqqında” fərmanı ilə yaradılmışdır[10].

MDB-nin Birləşmiş Silahlı Qüvvələrinin yaradılmasının uğursuzluğu ilə əlaqədar olaraq keçmiş SSRİ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin ittifaq respublikalarının sahillərində yerləşən həmin birləşmə və birləşmələrinin bölünməsi prosesi başlandı.

1997-ci ilə qədər davam edən SSRİ Hərbi Dəniz Donanmasının Qara Dəniz Donanmasının UkraynaRusiya Federasiyası arasında bölünməsi zamanı aşağıdakılar Rusiyanın yurisdiksiyasına keçdi[11]:

  • 10 dəniz bazasından 3-ü;
  • Dəniz aviasiyası üçün 6 əsas aerodromdan 2-si;
  • Dəniz aviasiyası üçün 7 alternativ aerodromdan 2-si;
  • Sahil qoşunları üçün 5 yerdən 1-i;
  • Müxtəlif tipli gəmilərin ümumi sayının 81,7%-i.

Həmçinin Qara dəniz donanması bölünəndə Gürcüstanda Poti şəhərində yerləşən akvatoriyanın mühafizəsi üzrə gəmilərin 184-cü briqadasının tərkibinin çox hissəsi Rusiyanın yurisdiksiyasında qaldı. Gürcüstan sahillərindəki bütün əvvəlki yerləşdirmə məntəqələrini itirən briqada, Gürcüstandan qalan bir neçə gəmi və müxtəlif tipli qayıqlar olmadan Novorossiyskə yerləşdirildi[12].

19921993-cü illərdə SSRİ Hərbi Dəniz Donanmasının Baltik Donanmasının bölünməsi zamanı Baltikyanı dövlətlərin sahillərindəki bütün bazalar onlarla qaldı. Gəmilərin bir hissəsini tələb edən üç Baltik respublikasından yeganə biri bir neçə qayıq və gəmisi olan Litva idi[13]. Baltikyanı dövlətlərlə yanaşı, birləşmə qüvvələri ADR və Polşa limanlarında da yerləşmişdi ki, onlar da itirdilər[14]. Rusiya yurisdiksiyası altında bölünmə nəticəsində SSRİ Hərbi Dəniz Donanmasının Baltik Donanması ümumi saydan çıxdı:

  • əsas gəmi bazaları - 20%;
  • aerodromlar - 70%;
  • gəmiqayırma zavodları - 20%;
  • donanmanın anbar ehtiyatı - 60% -dən az;
  • donanmanın mənzil fondu - 55%.


İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. The International Institute for Strategic Studies. bölmə «Russia» // «The Miltary Balance». Abingdon (İngiltərə): Routledge. 2018. səh. 520. ISBN 978-1857439557.(İngiliscə)
  2. Nikolay Evmenov Rusiya Hərbi Dəniz Qüvvələrinin yeni baş komandanı təyin edilib.(Rusca)
  3. Müəlliflər komandası. məqalə "Dəniz Qüvvələri" // Hərbi Ensiklopediya. 2 (10000 nüs.). M.: Hərbi nəşriyyat. \P.V. Qraçev. 1994. səh. 174-544. ISBN 5-203-00299-1.(Rusca)
  4. № 257484 nömrəli sual gramota.ru(Rusca)
  5. № 255387 nömrəli sual gramota.ru(Rusca)
  6. № 254700 nömrəli sual gramota.ru(Rusca)
  7. Rus dilinin orfoqrafiya lüğəti. səh. 94.(Rusca)
  8. 1 2 Dəniz Qüvvələri: Müdafiə Nazirliyi Ро&#10 …(Rusca)
  9. 24 sentyabr 1993-cü ildən Müstəqil dövlətlər birliyinin Birləşdirilmiş Silahlı qüvvələrinin Əsas komandanlığının yenidən təşkil etməsi haqqında qərar // Hüquq aktlarının və Müstəqil dövlətlər birliyinin başqa sənədlərinin vahid reyestri (cis.minsk.by)  (Yoxlanılıb 16 oktyabr 2018)(Rusca)
  10. "Rusiya Federasiyası Prezidentinin 7 may 1992-ci il tarixli 466 nömrəli "Rusiya Federasiyası Silahlı Qüvvələrinin yaradılması haqqında" Fərmanı". 2015-06-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-01-14. (#parameter_ignored_suggest)(Rusca)
  11. V.M.Zaxarov. II hissə. "Postsovet dövlətlərinin hərbi təşkilatları". Fəsil 3. "Sovet Silahlı Qüvvələrinin bölgüsü" // Postsovet məkanı dövlətlərində hərbi inkişaf" (300 nüs.). М.: Rusiya Strateji Araşdırmalar İnstitutu. 2011. səh. 49, 54, 58-380. ISBN 978-5-7893-0118-0.(Rusca)
  12. Konstantin Çurkin. "«Tiblisinin dəniz anbitsiyası»". www.nvo.ng.ru. 2008-04-11. İstifadə tarixi: 2019-05-12.(Rusca)
  13. D.V.Liventsev, tarix elmləri doktoru. "«Litva dəniz qüvvələri»". www.cyberleninka.ru. İstifadə tarixi: 2019-05-13.(Rusca)
  14. Böyük Rus Ensiklopediyası. Məqalə "Baltik Donanması"(Rusca)