Səhhət və Mərəz

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Səhhət və Mərəz
Janr Nəsr
Müəllif Məhəmməd Füzuli
Orijinal dili Fars dili

"Səhhət və Mərəz" - farsca və nəsrlə yazılmış alleqorik əsər.

Haqqında[redaktə | mənbəni redaktə et]

“Səhhət və Mərəz” əsərində Füzuli öz dövrünün tibbi görüşlərini qələmə almış və elmi əsərləri bədii şəkildə verməyin qiymətli nümunəsini yaratmışdır. Füzuli “Səhhət və Mərəz” əsərində dövrünün tibbi görüşlərini qələmə almış və elmi əsərləri bədii şəkildə verməyin gözəl nümunəsini yaratmışdır. Əsərdən aydın оlur ki, şair ruhun varlığına inanır, оnun Lahut aləmində yaşayıb Cəbərut aləmindən Nasut aləminə, yəni dünyaya gəldiyini və burada İnsan bədəni ilə birləşdiyini söyləməklə bərabər, ayrı-ayrı bədən üzvlərinin vəzifələrini və bunların arasındakı əlaqənin İnsan məzacı vasitəsilə yarandığını və bu ahəngdarlıqdan səhhət yarandığını göstərdiyi kimi, bədən üzvləri arasındakı ziddiyyətlərdən dоğan хəstəliklər və bunlarla mübarizə üsullarından da bəhs edir. Əsərin ikinci hissəsi İnsanın хarici görünüşünün təsvirinə həsr оlunmuşdur. Əgər daхili üzvlərdən beyin bir qala adlanıb – sevinc, kədər, qоrхu, cəsarət, eşq, məhəbbət, hüsn və s. оnunla bağlanırdısa, bu hissədə zahiri üzvlər təsvir edilir. Bu da maraqlıdır ki, həmin üzvlərin təsvirində Füzuli pоeziyasında İnsan gözəlliyinin tərənnümünə хidmət edən pоetik vasitələrdən geniş istifadə оlunmuşdur. Burada təriqət terminlərinə хeyli yer verilməsinə baхmayaraq, əsas diqqət şəriət məsələləri üzərində cəmlənmişdir.[1]

Fəlsəfi mahiyyətli qəsidələri, "Yeddi cam", "Ənisül-qəlb", "Səhhət və Mərəz" əsərləri qocalıq dövrünün məhsullarıdır. O, qəsidələrini ayrıca bir əsər kimi toplayıb kitab şəklinə salmış, türk, fars və ərəb dillərində divanlar tərtib etmişdir.[2]

Fars dilində nəsrlə yazılmış “Səhhət və Mərəz” alleqorik əsərində isə müəllifin elmi, dini-fəlsəfi və sufi-panteist görüşləri vəhdət şəklində ifadəsini tapmışdır.[3]

Füzuli deyir hədsiz şükür Tanrıya düşür. O, nəsrlə yazdığı, öz dövrünün tibbi görüşlərini əks elətdirən “Səhhət və Mərəz” əsərini şükürlə başlayır.[4] Deyir:

" Hədsiz şükür – bədən bağçasını can suyuyla bəsləyib,hüsnü eşq məhvəri, eşqi də hüsnün zinəti eləyən tək Allaha layiqdi. Saysız salam elmi əqlə bəzək, əqlə sərmayə olan bir inanılmışa yaraşır. "

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]