Tarançılar

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
"Tarançı məscidi Gulcada" (indi Yining), Henri Lansdelllin 1885-ci ildə yazdığı kitabından, 1882-ci ildə buraları gəzmişdir.

TarançılarÇin Xalq Respublikasının Sintszyan-Uyğur Muxtar Rayonunda yaşayan uyğurların qolu.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Tarançılar Çin Xalq Respublikasının Sintszyan-Uyğur Muxtar Rayonu]ndə İli-Qazax Muxtar dairəsində yaşayırlar. Adları "taxılçı" anlamındakı "tarançı"dan gəlməkdədir. Tarançı tayfasını Vasili Radlov da araşdırmışdır. Araşdırma nəticələrini məşhur "Пробен" (Proben) adlı əsərində toplamışdır.Tarançıları İli yörəsinə Çinlilər yerləşdirmişdir.

Tarançı, müsəlman olan bugünkü Sintzyan və ya, Şərqi Türkistanda, Tarım hövzəsində civarındakı vahələrdə yaşayan ana dili Türkcə olan, Qarluqların qolu, və İranToxaristan kökənli daha sonra Qarluq Uyğur, YağmaMonqol tayfaları ilə qarışmış orta çağa aid köçəbələrə verilən bir addır. Eyni ad - bəsit Cığataycada "bir əkinçi" deməkdir - Fərqanə vadisində və bütün Ana Asiyadakı Türkistanda əkinçiliklə məşğul olan xalqa verilən addır.

Eyni adda müasir Əfqanıstan, Qırğızıstan, Özbəkistan, Qazaxıstan və Çində Sintzyan əyalətində danışılan Uyğur ləhcəsidir.[1]

Tarım hövzəsinə rəğmən (Qaşqar, Kumul, XotanTurfan kimi vahələr) Tarım-Tarançilərin "ənənəvi yurdu"dur, onlar MinTzin sülalələsi zamanında Çində, hər yerdə indiki Urumçiİli kimi bölgələrə yerləşdilər.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Çindəki Uygur dilləri  (ing.)