Tofiq Hüseynzadə

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox character.png
Tofiq Hüseynzadə
Tofiq Məhəmməd oğlu Hüseynzadə
Tofiq Hüseynzadə
Tofiq Hüseynzadə

Doğum tarixi
20 sentyabr 1946(1946-09-20)
Doğum yeri Sarıyaqub, Basarkeçər rayonu, Ermənistan SSR, SSRİ
Vəfat tarixi 13 noyabr 2006 (60 yaşında)
Atası Məhəmməd
Vətəndaşlıq Flag of the Soviet Union.svg SSRİFlag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Peşələri jurnalist, folklorşünas, şair
MilliyyətiAzərbaycanlı
İxtisası Filologiya
TəhsiliAzərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti
FəaliyyətiFilologiya, folklorşünaslıq, jurnalistika, şairpublisistika
Karyera1970 – 2005
TanınırFiloloq

Tofiq Hüseynzadə (Hüseynzadə Tofiq Məhəmməd oğlu; d. 20 sentyabr 1946, Sarıyaqub, Basarkeçər rayonu, Ermənistan SSR, SSRİ – v. 13 noyabr 2006) — Azərbaycan alimi, filoloq, şair, jurnalistpublisist. SSRİ Jurnalistlər Birliyinin üzvü (1987).

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Tofiq Hüseynzadə 20 sentyabr 1946-cı il tarixdə Qərbi Azərbaycanın (indiki Ermənistan Respublikası) Göyçə mahalının Basarkeçər (1969-cu ildən Vardenis) rayonunun Sarıyaqub (keçmiş Zərgərli) kəndində doğulmuşdur. Tarixde Miskin Abdal kimi tanınmış, Şah İsmayıl Xetainin mürşidi, Sefevilerin görkemli ideoloqu, dövlet xadimi ve böyük Övliyası, herbi serkerde, sufi şair, mütefekkir (filosof), Ozandan Aşığa (Haqq Aşiqliyine), qopuzdan saza keçidin banisi, "Baş Divani", "Osmanlı Divanisi" ve sair çoxsaylı sufi-tesevvüf musiqi bestelerinin - Aşıq havalarının müellifi, müqeddes Ocaq-Pir sahibi Seyyid Hüseyn Mehemmed oğlunun (1430-1535) oğlu Şadmanın neslindendir. [1]

Sovet hakimiyyəti illərində Ermənistanda müxtəlif vəzifələrdə vəzifələrdə çalışmışdır. 1988-ci il Ermənistandan azərbaycanlıların kütləvi deportasiyası zamanı ailəsi ilə birlikdə Bakı şəhərinə köçmüş və fəaliyyətini burada davam etdirmişdir.[2]

Xalq şairi Xəlil Rza Ulutürk ilə yaxın dostluq əlaqələri olmuşdur.[3]

Təhsili[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetində filologiya üzrə ali təhsil almışdır (1965-1971). Daha sonralar təhsilini AMEA-nın Folklor İnstitutu nəzdində davam etdirmişdir.

Ailəsi[redaktə | əsas redaktə]

5 övladı və 9 nəvəsi vardır.

Avropa Uroloqlar Assosasiyasının üzvü, uroloq, tibb elmləri doktoru Rafiq Hüseynzadənin atasıdır.

Vəfatı[redaktə | əsas redaktə]

Tofiq Hüseynzadə 2006-cı ilin noyabr ayının 13-də vəfat etmişdir.[4]

Kariyerası[redaktə | əsas redaktə]

T.Hüseynzadə 1970-ci ildən Qazax rayonunun Barxudarlı kəndində müəllimlik fəaliyyətinə başlamış, daha sonra isə Basarkeçər rayonunun Sarıyaqub kəndində müəllimlik fəaliyyətini davam etdirmişdir. 1979-cu ilin noyabr ayından Basarkeçər rayon qəzetində («Vardenis») ədəbi işçi, 1986-cı ilin noyabr ayından isə kənd təsərrüfatı şöbəsinin müdiri vəzifələrində çalışmışdır. 1987-ci ildən keçmiş SSRİ Jurnalistlər Birliyinin üzvlüyünə qəbul edilmişdir.[5]

Sonralar isə filologiya sahəsi üzrə AMEA-da işləmişdir.

Elmi fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

«Yeni Azərbaycan», «Millət», «Haqq yolu» və sair qəzetlərində jurnalist kimi fəaliyyət göstərmiş, Göyçə folkloru və sair tarixi mövzularda araşdırmaları ilə bağlı çap olunan müxtəlif səpkili məqalələri və şeirləri ilə Azərbaycan mətbuatında yaxşı tanınmış, mərkəzi televiziya və radioda çıxışlar etmişdir.[3]

Səfəvilər dövrünün mütəffəkiri, həmçinin də öz ulu babası olan Miskin Abdal irsini araşdırmış, 2005-ci ildə Səfəvilərin böyük övliyası - Miskin Abdal kitabını nəşr etdirmişdir. 2003-cü ildən Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Folklor İnstitutunun dissertantı olaraq «Aşıq deyişmələrinin poetikası» mövzusunda dissertasiya işini 2005-ci ildə başa çatdırmış, ölümü həmin işin müdafiəsini etməyə imkan verməmişdir.[3]

Tofiq Məhəmməd oğlu Hüseynzadənin üç cildlik Xəyal cığırı adlı kitabında böyük və zəngin şeriyyət dünyası, hekayələri, hikmətli kəlamları və ulu babası Hüseyn Məhəmməd oğlunun daşıdığı yüksək ilahi-ruhani təsəvvüf məqam və dərəcələrini simvolizə edən “Miskin” və “Abdal” anlayışlarının ədəbiyyatımızda ilk dəfə əsaslandırılmış elmi izahına həsr edilmiş elmi-tədqiqat əsəri “Miskin Abdal – Qeyb Ərəni, Təsəvvüf Piri” əks olunub.[6]

Əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

  1. Hüseynzadə Tofiq Məhəmməd oğlu. "Səfəvilərin böyük övliyası – Miskin Abdal", Bakı, 2005
  2. Hüseynzadə Tofiq Məhəmməd oğlu. Aşıq deyişmələrinin poetikası: monoqrafiya / T.M.Hüseynzadə; elmi red. M.Q.Allahmanlı. — Bakı: Gənclik, 2017. — 312 s. (arxivləşdirilib)
  3. Hüseynzadə Tofiq Məhəmməd oğlu. Xəyal cığırı (I cild – şeirlər), Bakı: Zərdabi, 2018. — 600 s. (arxivləşdirilib)
  4. Hüseynzadə Tofiq Məhəmməd oğlu. Xəyal cığırı (II cild – şeirlər), Bakı: Zərdabi, 2018. — 600 s.
  5. Hüseynzadə Tofiq Məhəmməd oğlu. Xəyal cığırı (III cild – şeirlər və "Miskin Abdal – Qeyb Ərəni, Təsəvvüf Piri" əsəri), Bakı: Zərdabi, 2018. — 600 s.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Niftalı Göyçəli (2018-10-02). "ŞAİR, TƏDQİQATÇI-JURNALİST TOFİQ HÜSEYNOV" (az). davam.az. Arxivləşdirilib: [1] saytından 2018-10-02 tarixində. https://web.archive.org/web/20181002164117/http://davam.az/52012-ar-tdqqat-jurnalst-tofq-hseynov.html. İstifadə tarixi: 2018-10-02.
  2. Qüdrət Piriyev (2017-10-15). "Aşıq deyişmələrinin poetikası" (az). Xalq qəzeti. Arxivləşdirilib: [2] saytından 2018-05-14 tarixində. https://web.archive.org/web/20180514144206/http://www.xalqqazeti.com/az/news/culture/91731. İstifadə tarixi: 2018-05-14.
  3. 3,0 3,1 3,2 AŞIQ DEYİŞMƏLƏRİNİN POETİKASI
  4. Elşən Məmmədov (2017-10-11). "Allah rəhmət eləsin böyük ziyalımız Tofiq Hüseynzadəyə" (az). qafqazmedia. Arxivləşdirilib: [3] saytından 2018-05-14 tarixində. https://web.archive.org/web/20180514151516/http://qafqazmedia.az/eksklziv/5072-allah-rhmt-elsin-byk-ziyalmz-tofiq-hseynzady.html. İstifadə tarixi: 2018-05-14.
  5. Qüdrət Piriyev (2018-05-13). "Miskin Abdal ocağının söz xiridarları: Tofiq və Rafiq Hüseynzadələr" (az). Xalq qəzeti. Arxivləşdirilib: [4] saytından 2018-05-14 tarixində. https://web.archive.org/web/20180514145422/http://www.xalqqazeti.com/pdf/xalqqazeti.pdf?5911. İstifadə tarixi: 2018-05-14.
  6. "MEK-ə “Xəyal cığırı” şeirlər toplusu daxil olub" (az). 2018-05-10. Arxivləşdirilib: [5] saytından 2018-05-10 tarixində. https://web.archive.org/web/20180510143826/http://www.mek.az/article.aspx?id=1436. İstifadə tarixi: 2018-05-10.