Tofiq Hüseynzadə

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Tofiq Hüseynzadə
Tofiq Məhəmməd oğlu Hüseynzadə
Tofiq Hüseynzadə
Tofiq Hüseynzadə
Doğum tarixi
Doğum yeri Sarıyaqub, Basarkeçər rayonu, Ermənistan SSR, SSRİ
Vəfat tarixi (60 yaşında)
Vəfat yeri Bakı, Azərbaycan
Vətəndaşlığı SSRİ SSRİ
Azərbaycan Azərbaycan
Uşağı Rafiq Hüseynzadə
Atası Məhəmməd
Milliyyəti azərbaycanlı
İxtisası filologiya
Təhsili Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti
Fəaliyyəti Filologiya, folklorşünaslıq, jurnalistika, şairpublisistika
Fəaliyyət illəri 1970 – 2005
Tanınır Filoloq

Tofiq Hüseynzadə (Hüseynzadə Tofiq Məhəmməd oğlu; d. 20 sentyabr 1946, Sarıyaqub, Basarkeçər rayonu, Ermənistan SSR, SSRİ – v. 13 noyabr 2006) — Azərbaycan alimi, filoloq, şair, jurnalistpublisist. SSRİ Jurnalistlər Birliyinin üzvü (1987). Tofiq Hüseynzadə Səfəvilərin dövlət xadimi, mütəfəkkir, sufi şeyxi, övliya, sufi şair, pir, "Ocaq" sahibi, böyük elm və din xadimi Miskin Abdalın (1430-1535) oğlu Şadmanın nəslindəndir.

Həyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Tofiq Hüseynzadə 20 sentyabr 1946-cı il tarixdə Qərbi Azərbaycanın (indiki Ermənistan Respublikası) Göyçə mahalının Basarkeçər (1969-cu ildən Vardenis) rayonunun Sarıyaqub (keçmiş Zərgərli) kəndində doğulmuşdur.[1]

Tarixdə Miskin Abdal kimi tanınmış, Şah İsmayıl Xətainin mürşidi, Səfəvilərin görkəmli ideoloqu, dövlət xadimi və böyük Övliyası, hərbi sərkərdə, sufi şair, mütəfəkkir (filosof), Ozandan Aşığa (Haqq Aşiqliyinə), qopuzdan saza keçidin banisi, "Baş Divani", "Osmanlı Divanisi" ve sair çoxsaylı sufi-təsəvvüf musiqi bəstələrinin - Aşıq havalarının müəllifi, müqəddəs Ocaq-Pir sahibi Seyyid Hüseyn Məhəmməd oğlunun (1430-1535) oğlu Şadmanın nəslindəndir.[2]

Sovet hakimiyyəti illərində Ermənistanda müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır. 1988-ci il Ermənistandan azərbaycanlıların kütləvi deportasiyası zamanı ailəsi ilə birlikdə Bakı şəhərinə köçmüş və fəaliyyətini burada davam etdirmişdir.[3]

Xalq şairi Xəlil Rza Ulutürk ilə yaxın dostluq əlaqələri olmuşdur.[4]

Təhsili[redaktə | mənbəni redaktə et]

Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetində filologiya üzrə ali təhsil almışdır (1965-1971). Daha sonralar təhsilini AMEA-nın Folklor İnstitutu nəzdində davam etdirmişdir.

Ailəsi[redaktə | mənbəni redaktə et]

5 övladı və 10 nəvəsi vardır.

Avropa Uroloqlar Assosasiyasının üzvü, uroloq, tibb elmləri doktoru Rafiq Hüseynzadənin atası, Azərbaycanlı şair, həkim-onkoloq Rafiq Hüseynzadənin qardaşıdır.

Vəfatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Tofiq Hüseynzadə 2006-cı ilin noyabr ayının 13-də vəfat etmişdir.[5]

Karyerası[redaktə | mənbəni redaktə et]

T.Hüseynzadə 1970-ci ildən Qazax rayonunun Barxudarlı kəndində müəllimlik fəaliyyətinə başlamış, daha sonra isə Basarkeçər rayonunun Sarıyaqub kəndində müəllimlik fəaliyyətini davam etdirmişdir. 1979-cu ilin noyabr ayından Basarkeçər rayon qəzetində («Vardenis») ədəbi işçi, 1986-cı ilin noyabr ayından isə kənd təsərrüfatı şöbəsinin müdiri vəzifələrində çalışmışdır. 1987-ci ildən keçmiş SSRİ Jurnalistlər Birliyinin üzvlüyünə qəbul edilmişdir.[6]

Sonralar isə filologiya sahəsi üzrə AMEA-da işləmişdir.

Elmi fəaliyyəti[redaktə | mənbəni redaktə et]

«Yeni Azərbaycan», «Millət», «Haqq yolu» və sair qəzetlərində jurnalist kimi fəaliyyət göstərmiş, Göyçə folkloru və sair tarixi mövzularda araşdırmaları ilə bağlı çap olunan müxtəlif səpkili məqalələri və şeirləri ilə Azərbaycan mətbuatında yaxşı tanınmış, mərkəzi televiziya və radioda çıxışlar etmişdir.[4]

Səfəvilər dövrünün mütəffəkiri, həmçinin də öz ulu babası olan Miskin Abdal irsini araşdırmış, 2005-ci ildə Səfəvilərin böyük övliyası - Miskin Abdal kitabını nəşr etdirmişdir[7]. 2003-cü ildən Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Folklor İnstitutunun dissertantı olaraq «Aşıq deyişmələrinin poetikası» mövzusunda dissertasiya işini 2005-ci ildə başa çatdırmış, ölümü həmin işin müdafiəsini etməyə imkan verməmişdir.[4] [8]

Tofiq Məhəmməd oğlu Hüseynzadənin üç cildlik Xəyal cığırı adlı kitabında böyük və zəngin şeriyyət dünyası, hekayələri, hikmətli kəlamları və ulu babası Hüseyn Məhəmməd oğlunun daşıdığı yüksək ilahi-ruhani təsəvvüf məqam və dərəcələrini simvolizə edən “Miskin” və “Abdal” anlayışlarının ədəbiyyatımızda ilk dəfə əsaslandırılmış elmi izahına həsr edilmiş elmi-tədqiqat əsəri “Miskin Abdal – Qeyb Ərəni, Təsəvvüf Piri” əks olunub.[9] [10]

Əsərləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Hüseynzadə Tofiq Məhəmməd oğlu. "Səfəvilərin böyük övliyası – Miskin Abdal", Bakı, "Şəms", 2005. 386 səh. 1000 nüsxə.
  2. Hüseynzadə Tofiq Məhəmməd oğlu. Aşıq deyişmələrinin poetikası: monoqrafiya / T.M.Hüseynzadə; elmi red. M.Q.Allahmanlı. — Bakı: "Gənclik", 2017. — 312 s. (arxivləşdirilib)
  3. Hüseynzadə Tofiq Məhəmməd oğlu. Xəyal cığırı (I cild – şeirlər), Bakı: "Zərdabi", 2018. — 600 s. (arxivləşdirilib)
  4. Hüseynzadə Tofiq Məhəmməd oğlu. Xəyal cığırı (II cild – şeirlər), Bakı: "Zərdabi", 2018. — 600 s.
  5. Hüseynzadə Tofiq Məhəmməd oğlu. Xəyal cığırı (III cild – şeirlər və "Miskin Abdal – Qeyb Ərəni, Təsəvvüf Piri" əsəri), Bakı: "Zərdabi", 2018. — 600 s.
  6. Hüseynzadə Tofiq Məhəmməd oğlu. "Miskin Abdal – Qeyb Ərəni, Təsəvvüf Piri", Bakı: "Zərdabi LTD", 2018. — 360 s. ISBN 978-9952-476-86-6

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Mahmud Əyyublu. ""Həmişə inləyib qəmli nəğməsi..."" (az.). palitranews.az. 2018-10-22. 2018-10-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-10-24.
  2. Niftalı Göyçəli. "ŞAİR, TƏDQİQATÇI-JURNALİST TOFİQ HÜSEYNOV" (az.). davam.az. 2018-10-02. 2018-10-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-10-02.
  3. Qüdrət Piriyev. "Aşıq deyişmələrinin poetikası" (az.). Xalq qəzeti. 2017-10-15. 2018-05-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-05-14.
  4. 1 2 3 "AŞIQ DEYİŞMƏLƏRİNİN POETİKASI" (PDF). 2018-05-14 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2018-05-08.
  5. Elşən Məmmədov. "Allah rəhmət eləsin böyük ziyalımız Tofiq Hüseynzadəyə" (az.). qafqazmedia. 2017-10-11. 2018-05-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-05-14.
  6. Qüdrət Piriyev. "Miskin Abdal ocağının söz xiridarları: Tofiq və Rafiq Hüseynzadələr" (PDF) (az.). Xalq qəzeti. 2018-05-13. 2018-05-14 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2018-05-14.
  7. "Respublika qəzeti" (PDF) (az.). respublica-news.az. 2019-02-28 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2019-02-28.
  8. "MEK-ə "Səfəvilərin böyük övliyası – Miskin Abdal" kitabı daxil olub". 2021-01-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-10-30.
  9. "MEK-ə "Xəyal cığırı" şeirlər toplusu daxil olub" (az.). 2018-05-10. 2018-05-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-05-10.
  10. "Tanrı miskini haqq carçısı". 2018-11-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-10-30.

Vikikitabda Tofiq Hüseynzadə ilə əlaqəli kitablar var.

Vikisitatda Tofiq Hüseynzadə ilə əlaqəli sitatlar var.