Xanbikə xanım

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Xanbikə xanım
Xanbikə xanım Cavanşir (Naxçıvanski)
Xanbikə xanım.jpg
Doğum tarixi 1856(1856-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Doğum yeri Şuşa, Qarabağ
Vəfatı 1921(1921-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Vəfat yeri Ağdam, Qarabağ
Atası Xasay xan Usmiyev
Anası Xurşudbanu Natəvan
Həyat yoldaşı Əmanulla xan Naxçıvanski
Uşaqları oğlu Əkbər xan Naxçıvanski, qızı Ənbərbikə xanım
Əsərlərinin dili Azərbaycan və fars dilləri

Xanbikə xanım — azərbaycanlı şairə, Xurşidbanu Natəvanın qızı[1].

Həyatı və yaradıcılığı[redaktə | əsas redaktə]

Xanbikə xanım 1856-cı ildə Şuşada doğulmuşdur. Xurşidbanu Natəvan irsinin görkəmli tədqiqatçısı Bəylər Məmmədov onun əsl adının Fatmabikə xanım olduğunu, hələ kiçik yaşlarından şair-həkim Mirzə Sadıq Sadiqin və şair Mirzə Rəhim Fənanın təsiri ilə şeir yazmağa başladığını, anası Xurşidbanu Natəvanın yolunu davam etdirərək qəzəllər və rübailər qələmə aldığını göstərmişdir. [2]

Xanbikə xanım 1872-ci ildə Xok və Qıvraq kəndinin atamanı Əmanulla xanla ailə qurmuş, ondan bir neçə övladı olmuşdur. Oğlu Əkbər xan Naxçıvanski 1960-cı illərə qədər yaşamışdır. Dümanın Xurşidbanuya bağışladığı fiqurları, fil sümüyündən olan şahmatı da muzeyə o bağışlamışdır.[3]

Ərinin qulluğu ilə əlaqədar olaraq Xanbikə xanım Naxçıvanda, Tiflisdə, Vladiqafqazda yaşasa da, tez-tez anası ilə məktublaşır, bəzən ailəsi ilə bərabər Qarabağa gəlirdi. Xanbikə xanım 1921-ci ildə Ağdamda vəfat etmiş, İmarətdəki silsiləvi qəbiristanlıqda dəfn olunmuşdur.[4]

Xanbikə xanım Azərbaycanfars dillərində yazdığı şeirlər bir sıra nəzirələrdən, anası Xurşidbanunun və qızı Ənbərbikənin ayrılığına həsr edilmiş mənzum məktublardan ibarətdir. Bu mənzumələrdə Natəvanın təsiri açıq-aydın şəkildə hiss edilir. Bəylər Məmmədov şairənin təkcə bir şeirinin mətbuat üzü gördüyünü, yerdə qalanları isə arxiv, muzey və əlyazmaları fondunun nadir eksponatlarından olduğunu bildirmişdir.[5]

Bəylər Məmmədov Xanbikə xanımın anası kimi nəfis əl işləri, müxtəlif janrda tikmələr hazırlamaq bacarığı olduğunu yazmışdır.[6]

Onun bir-neçə qəzəli Vasif Quliyevin "Dünənə uzanan cığır" kitabında çap olunmuşdur. Bu kitabda göstərilir ki, Xanbikə xanım "məclisi-üns"ün iştirakçılardan biri idi.

Ailəsi[redaktə | əsas redaktə]

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Azərbaycan qadın şairləri antologiyası", Bakı: "Avrasiya press", 2005. səh.111.
  2. Bəylər Məmmədov. Natəvanın şair qohumları. Bakı, 1989
  3. Bəylər Məmmədov. Natəvanın şair qohumları. Bakı, 1989
  4. Bəylər Məmmədov. Natəvanın şair qohumları. Bakı, 1989
  5. Bəylər Məmmədov. Natəvanın şair qohumları. Bakı, 1989
  6. Bəylər Məmmədov. Natəvanın şair qohumları. Bakı, 1989

Mənbələr[redaktə | əsas redaktə]