Yeji Andjeyevski

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Yeji Andjeyevski
pol. Jerzy Andrzejewski
Jerzy Andrzejewski 1949.jpg
Yeji Andjeyevski (1949)
Doğum tarixi 19 avqust 1909(1909-08-19)
Doğum yeri Varşava
Vəfat tarixi 19 aprel 1983 (73 yaşında)
Vəfat yeri Varşava, Polşa
Dəfn yeri
  • Powązki Cemetery[d]
Vətəndaşlığı
Fəaliyyəti ssenarist, siyasətçi, yazıçı, dramaturq, jurnalist, incəsənət xadimi
Əsərlərinin dili polyakca
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Yeji Andjeyevski (pol. Jerzy Andrzejewski, 19 avqust 1909, Varşava, Rusiya İmperiyası19 aprel 1983, Varşava, Polşa) — polyak yazıçı. Onun əsərlərinin əsas mövzusunu insan həyatında həqiqi mənəvi dəyərlərin axtarışı təşkil edir. Yazıçının bir neçə roman və povesti əsasında film çəkilib.

İlk böyük əsərini - "Ürək ahəngi"ni (1938) katolisizm əxlaqı əsasında qələmə alıb. 1945-ci ildə Miloş Çeslav ilə birlikdə Vladislav Şpilman haqqında olan filmin ssenarisi üzərində işləyib. Ssenariyə senzura tərəfindən "əl gəzdiriləndən" sonra Miloş həmmüəlliflikdən imtina edib (yazıçıların yolları burada ayrılıb və sonralar Miloş özünün antitotalitar traktatında - "Qul edilmiş ağıl" (1953) əsərində Andjeyevskini Alfa-moralist kimi təqdim edib).

Yeji Andjeyevskinin Varşavanın Povonzki qəbristanlığındakı qəbri

Özünün "Kül və almaz" (1948) romanında Andjeyevski Polşada sovetyönümlü hakimiyyətin ilk illərində sinfi mübarizənin etik problemlərinə toxunmuşdur. Yazıçının tarixi əsərləri olan "Zülmət yer üzünü örtür" (1957) (Stalinin ölümündən bir müddət sonra qələmə alınıb) və "Cənnət darvazaları"nda (1960) humanizm ruhunda insan mövcudluğunun problemlərindən bəhs olunur. Onun "Dağlarda çapır-gedir" (1963) romanı burjua incəsənətinə parodiyadır.

Andjeyevski 1960-cı illərin əvvəllərindən dövlətin rəsmi siyasətinə və ideologiyasına qarşı müxalifətə keçmişdir. Ömrünün sonlarına yaxın Fəhlələrin Müdafiə Komitəsinin həmtəsisçilərindən biri və "Həmrəylik" hərəkatının fəal müdafiəçisi olmuşdur.

Əsas əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Kül və almaz. (Popiół i diament, 1948)
  • Zülmət yer üzünü örtür. (Ciemności kryją ziemię, 19551957)
  • Cənnət darvazaları. (Bramy raju, 1960)
  • Dağlarda çapır-gedir. (Idzie skacząc po górach, 19621963)
  • Apelyasiya. (Apelacja, 1967)
  • Horra. (Miazga, 19601970)
  • Heç kəs. (Nikt, 1981)

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]