Çeslav Miloş

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
ÇESLAV MİLOŞ
pol. Czesław Miłosz
Czeslaw Milosz 1998 by Kubik.jpg
Doğum tarixi 30 iyun 1911(1911-06-30)
Doğum yeri Şeteni, Litva
Vəfatı 14 avqust 2004 (93 yaşında)
Vəfat yeri Krakov, Polşa
Mükafatları Nobel prize medal.svg Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı (1980)

Çeslav Miloş (pol. Czesław Miłosz) (30 iyun1911 Şeteni, Litva14 avqust2004 Krakov, Polşa) — polyak şair, tərcüməçi, esseist, Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı (1980) ("İnsanın dünyada edilməməsini və münaqişələr nəticəsində parçalanacağını heç bir qorxu olmadan qabaqcadan xəbər verdiyinə görə").

Həyatı[redaktə]

Çeslav Miloş Litvanın Keydan qəzasının Şeteni kəndində dünyaya gəlib. Vilnüsdəkı Siqizmund Avqust adına gimnaziyanı bitirib (19211929). Bunun ardınca Stefan Batori Universitetində əvvəlcə humanitar, sonra isə hüquq və sosial elmlər şöbələrində təhsilini davam etdirib. İlk şerləri 1930-cu ildə "Alma Mater Vilnensis" adlı tələbə jurnalında işıq üzü görüb. "Jaqarlar" (polyakca Żagary) poetik qrupunun əsasını qoyanlardan olub. 1934-cü ildə Vilndəki Polşa Yazıçılar İttifaqı poetik debütünə görə onu filomatlar mükafatına layiq görüb.

Parisdə öz uzaq qohumu, fransız şair Oskar Miloşlala bir neçə dəfə görüşüb. 1935-ci ildə Vilndəki radioda işə düzəlib, amma cəmi bir il sonra sol meyilli baxışlarına görə işdən qovulub. 1937-ci ildə İtaliyaya səfərdən qayıtdıqdan sonra Varşavaya köçüb və burada radioda işləməyə başlayıb.

1939-cu ilin sentyabrında radio işçisi kimi cəbhəyə yollanıb. Qırmızı ordu Polşa ərazisinə daxil olandan sonra Rumıniyadan Litvaya keçib və Vilnüsdə yaşayıb. Litva SSRİ-yə birləşdiriləndə Varşavaya qayıdıb və gizli ədəbi fəaliyyət göstərənlərin cərgəsinə qoşulub. 1944-cü ildə Varşavadakı üsyan yatırılandan sonra Krakova köçüb və İkinci dünya müharibəsinin sonuna qədər burada yaşayıb.

Bir müddət sonra aylıq "Yaradıcılıq" (polyakca "Twórczość") jurnalının redaktorlarından biri olub. 19451951-ci illərdə Polşa Xalq Respublikasının xarici işlər nazirliyində çalışıb, Nyu-YorkdaParisdə mədəniyyət işləri üzrə attaşe olub. 1951-ci ildə Parisə rəsmi ezamiyyətə yollanıb və Fransa hökumətindən siyasi sığınacaq istəyib.

1960-cı ilə qədər Parisdə yaşayıb, Yeji Hedroysun "Mədəniyyət" jurnalı ilə əməkdaşlıq edib. 1960-cı ildə iki amerika universitetinin dəvəti ilə ABŞ-a yollanıb və Berklidəki Kaliforniya Universitetinin slavyan dilləri və ədəbiyyatı şöbəsinin professoru olub. 1980-ci ildə Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülüb.

Litva Yazıçılar İttifaqının fəxri üzvü, Kedaynyay şəhərinin fəxri vətəndaşı olub.

Əsərləri[redaktə]

Polyak dilində[redaktə]

  • Donmuş zaman haqqında poema (Poemat o czasie zastygłym) 1932
  • Üç qış (Trzy zimy, şeirlər toplusu, 1936)
  • Qurtuluş (Ocalenie, şeirlər toplusu, 1945)
  • Hakimiyyətin zəbt olunması (Zdobycie władzy, roman, 1953)
  • İcbari ağıl (Zniewolony umysl, esselər toplusu, 1953)
  • Gün işığı (Światło dzienne, 1953)
  • İssa vadisi (Dolina Issy, 1955)
  • Poetik traktat (Traktat poetycki, 1957)
  • Doğma Avropa (Rodzinna Europa, 1958)
  • Qitələr (Kontynenty, 1958)
  • Əqrəblər arasında adam (Człowiek wśród skorpionów, 1961)
  • Padşah Pepel və digər şeirlər (Król Popiel i inne wiersze, 1961)
  • Tilsimlənmiş Qutsyö (Gucio zaczarowany, 1965)
  • San-Fransisko körfəzinin sahillərindəki xəyallar (Widzenia nad zatoką San Francisco, 1969)
  • Adsız şəhər (Miasto bez imienia 1969)
  • Şəxsi vəzifələr (Prywatne obowiązki, 1972)
  • Günəş harda doğur və harda batır (Gdzie słońce wschodzi i kiedy zapada, 1974)
  • Ulro torpağı (Ziemia Ulro, 1977)
  • Elmlər bağı (Ogród nauk, 1979)
  • Mirvari haqqında himn (Hymn o perle, 1982)
  • Ucsuz-bucaqsız dünya (Nieobjęta ziemio, 1984)
  • İcmallar (Kroniki, 1987)
  • Uzaq yaxınlar (Dalsze okolice, 1991)
  • Mənim küçələrimdən başlayaraq (Zaczynając od moich ulic, esselər toplusu, 1985)
  • Metafizik pauza (Metafizyczna pauza, 1989)
  • Yurd axtarışları (Poszukiwanie ojczyzny, 1991)
  • Ovçu ili (Rok myśliwego, 1991)
  • Çayın sahilində (Na brzegu rzeki, 1994)
  • Yurd axtarışında (Szukanie ojczyzny, 1992)
  • Polşa ədəbiyyatının tarixi (Historia literatury polskiej, 1993)
  • Müasirliyin əfasanəsi (Legendy nowoczesności', 1996)
  • Adalardakı həyat (Życie na wyspach, 1997)
  • Yol qırağındakı köpək (Piesek przydrożny, 1997)
  • Miloşun əlifbası (Abecadło Miłosza 1997)
  • Digər əlifba (Inne abecadło 1998)
  • Müharibədən dərhal sonra (Zaraz po wojnie, 1998)
  • İyirmi yaşa ekspedisiya (Wyprawa w dwudziestolecie, 1999)
  • Bu (To, 2000)
  • Orfey və Evridika (Orfeusz i Eurydyka, 2003)
  • Zamana səyahət haqqında (O podróżach w czasie, (2004)

İngilis dilində[redaktə]

  • Şeirlər toplusu 1931—1987 (The Collected Poems, 1988)
  • Mənim küçələrimdən başlayaraq (Beginning With My Streets, esselər toplusu, 1992)
  • Üzü çaya (Facing the River: New Poems, şeirlər toplusu, 1995)

Xarici keçidlər[redaktə]