İbn əl-Haytəm
Vikipediya, açıq ensiklopediya
| İbn əl-Haytəm | |
 |
|
| Doğum tarixi: | 965-ci il |
|---|---|
| Doğum yeri: | Bəsrə, İraq |
| Vəfatı: | 1039-cu il |
| Vəfat yeri: | Qahirə |
Əbu Əli əl-Həsən ibn əl-Haytəm əl-Bəsri (ərəb. أبو علي الحسن بن الحسن بن الهيثم, ing. Abu Ali Hasan Ibn Al-Haytham) — məşhur iranli alim-unversalı (965, Bəsrə — 1039, Qahirə).
Mündəricat |
Həyatı və fəaliyyəti [redaktə]
İbn-əl-Haytəm döğulduğu Bəsrə şəhərində vəzir vəzifəsini tuturdu, ancaq elmə həvəs vəzifəni ataraq elmlə məşğul oolmağa gətirib çıxardı. Onun Nil çayının suyunu tənzimləmək planı Misir hökmdarı əl- Həkimin diqqətini cəlb edir.
Onun riyaziyyata, astronomiyaya, optika və mexanikaya dair 89 əsəri vardır. İbn-əl-Haytəm özünün elmi tədqiqatlarını dəqiq riyazi hesablamalarla təsdiq edirdi. Onu bəzən "optikanın atası" da adlandırırlar.
Orta əsrlər Avropasında İbn-əl-Haytəm Alhazen kimi tanınırdı. Onun şərəfinə Ayda krater də adlandırılmışdır.
Əsərləri [redaktə]
- Ибн ал-Хайсам Хасан. Книга комментариев к введениям книги Евклида "Начала". Историко-математические исследования, 11, 1958, с. 733–762.
- Ибн ал-Хайсам Хасан. Трактат об изопериметрических фигурах. Пер. и прим. Джамаля Ад-Даббаха. Историко-математические исследования, 17, 1966, с. 399–448.
- Ибн ал-Хайсам Хасан. Книга об измерении шара. Физико-математические науки в странах Востока, 2(5), 1968, с. 131–146.
Onun haqqında [redaktə]
- Кулиева Г. З. Теория составных отношений Ибн ал-Хайсама. Учёные записки Азерб. ун-та, № 4, 1963.
- Льоцци М. История физики. М.: Мир, 1970.
- Розенфельд Б. А., Юшкевич А. П. Теория параллельных линий на средневековом Востоке. М.: Наука, 1983.
- Розенфельд Б. А. Астрономия стран Ислама. Историко-астрономические исследования, 17, 1984, с. 67–122.
- Ю. А. Храмов. Физики: Биографический справочник. 2-е изд. М.: Наука, 1983, с. 13.
- Roshdi Rashed. A Polymath in the 10th century. Science, 297, 2002.
İstinadlar [redaktə]
- Ibn al-Haitham on two Iraqi banknotes
- The Miracle of Light — a UNESCO article on Ibn Haitham
- A. I. Sabra, "Ibn al-Haytham: Brief life of an Arab mathematician"
