Şeyx Tusi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Şeyx Tusi
Əbu Cəfər Məhəmməd ibn Həsən ət-Tusi
Şəkil yoxdur.jpg
Doğum tarixi: M. ?. 995(995-10-00), H.Q. ?.9.385
Doğum yeri: Tus, İran
Vəfatı:

M. 7 dekabr 1067 (72 yaşında)

, H.Q. 22.01.460
Vəfat yeri: Məscidi Tusi, Nəcəf, İraq
Milliyyəti: Fars
Elm sahəsi: İslam
Elmi rəhbəri: Nəcəf elmi mərkəzi
Tanınmış yetirmələri: İshaq b. Bəbaveyh-i Qumi
Əbu Səlah-i Xələbi
öz oğlu Əbu Əli Tusi və b.
Tanınır: Şeyx Tusi


İslam

Allah1.png

İnanclar

Allah

Allahın varlığı və təkliyi
Mələklər
Müqəddəs kitablar
Məhəmməd peyğəmbər (s)
Digər peyğəmbərlər
İmamət
Axirət
Kəlimeyi-şəhadət

Firuiddin

Namaz qılmaq
Zəkat vermək
Xüms vermək
Oruc tutmak
Həccə getmək

Xüsusi günlər

Besət bayramı
Ramazan bayramı
Qurban bayramı
Qədiri-Xum bayramı

Quran

Sünnə · Hədis
Təsavvüf

Tarixşəxsiyyətlər

Əhli-Beyt · Səhabə
Şiəlik · Sünnilik · Xaricilik


Şeyx Tusi (fars. شیخ توسی‎) və ya Məhəmməd ibn Həsən (tam adı: Əbu Cəfər Məhəmməd ibn Həsən ət-Tusi (fars. ابوجعفر محمد بن حسن توسی‎‎; d.  HQ. Ramazan 385/ M. Oktyabr 995, Tus, İran - ö.  HQ. 22 Məhərrəm 460/ M. 7 Dekabr 1067, Nəcəf, İraq) - fars əsilli islam alimi. HQ. V yüzilliyin Şiə-Cəfəri məzhəbinin məşhur ilahiyyatçı alimi.

Həyatı[redaktə]

Əbu Cəfər Məhəmməd ibn Həsən ət-Tusi oktyabr 995-ci ildə Tus şəhərində kasıb bir ailədə dünyaya gəlmişdir. 1017/1018-ci ilə qədər bu şəhərdə yaşamışdır. 7 Dekabr 1067-ci ildə Nəcəf şəhərində vəfat etmiş və vəsiyyətinə əsasən bu şəhərdəki evində dəfn olunmuşdur. Dəfn olunduğu ev sonradan Tusi məscidi'nə çevrilmişdir.

Təhsili[redaktə]

Tus şəhərində yaşadığı 995-1017/1018-ci illərdə müqəddimə elmlərindən dərs demişdir.[1] Təhsilini davam etdirmək məqsədilə 1017/1018-ci illərdə Bağdada köçmüşdür.[2] 1017/1018-1022/1023-cü illərdə Şeyx Müfiddən dərs alır və müctəhidlik dərəcəsinə çatır. Sonra müəllimi Şeyx Müfidin məsləhəti ilə "Təhzibul Əhkam" əsərini yazır.[3] Bu əsər sonradan Şiə məzhəbinin ən məşhur dörd əsərindən birinə çevrilir.

Müəllimləri[redaktə]

  1. Şeyx Müfid
  2. Seyyid Mürtəza

Tələbələri[redaktə]

Bir çox tələbələr yetişdirmişdir. Onlardan bəziləri:

  1. İshaq ibn Bəbaveyhi Qumi
  2. Əbu Salehi Xələbi
  3. oğlu, Əbu Əli Tusi
  4. Şəhraşubi Mazandarani
  5. Əbdülcabbar ibn Abdullah əl-Qəməri Razi
  6. Məhəmməd ibn Həsən Fətal
  7. Kəraçi
  8. Hüseyn ibn Fəthi Cürcani
  9. Cəfər ibn Əli Hüseyni
  10. Nasir ibn Rza Ələvi və b.

[4]

Dini fəaliyyəti[redaktə]

1055-ci ildə Səlcuq sultanı Toğrul bəy Bağdada hücum etmişdir. Hücum zamanı bir çox şiə məhəllələri yağmalanmışdır. Şahbur ibn Ərdəşir'in kitabxanası yandırılmışdır. Talan 1059/1060-cı ilərə kimi davam etmişdir. Bu hadisələr zamanı bir neçə dəfə Şeyx Tusinin yazdığı kitablar və kitabxanası şəhər meyanına daşınaraq yandırılmışdır. 1057/1058-ci ildə Tusinin evi də yağmalanmış və bütün əsərləri yandırılmışdır. Bütün bu hadisələrdən sonra Şeyx Tusi Bağdad şəhərindən köçmək qərarına gəlmişdir. 1056/1057-ci ildə Nəcəf şəhərinə köçmüşdür. Nəcəfdə ömrünün qalanını İslamı tədris etməklə keçirmiş və burada hələ də mövcud olan böyük şiə tədris müəssisəsinin əsasını qoymuşdur. [5]

Əsərləri[redaktə]

Şeyx Tusi 51-ə yaxın əsər yazmışdır.

Təfsir[redaktə]

  1. "ət-Tibyan'u fit-Təfsiri'l Quran"
  2. "əl-Məsailu'd-Dimeşqiyyə fit-Təfsiri'l Quran"

Hədis[redaktə]

  1. "Təhzib əl Əhkam"
  2. "İstibsar"

Fiqhi[redaktə]

  1. "ən-Nihayə"
  2. "əl-Məbsut"
  3. "əl-İcaz fil Fəraiz"
  4. "əl-Məsailu'l Xələbiyə fil Fiqh"
  5. "əl-Məsailu'l Xairiyyə fil Fiqh"

Üsul[redaktə]

  1. "Hücciyətu'l Əxbar"

Kəlam[redaktə]

  1. "Təlxisu'l Şafi"
  2. "Təmhidu'l Üsul"
  3. "əl-İqtisad"
  4. "əl-Firaq beynən-Nəbi vəl İmam"

Rical[redaktə]

  1. "Kitabu'l Ənvar" ("Rical-i Şeyx Tusi")
  2. "İxtiyaru Marifəti'l Rical"
  3. "əl-Fihrist"

Tarix[redaktə]

  1. "Maqtəlu'l-Hüseyn"
  2. "Müxtəsaru Əxbar-i Muxtar ibn Əbu Ubeyd əl-Saqafi"

Dua[redaktə]

  1. "Misbahu'l Mütəhəccid"
  2. "Müxtasaru'l Misbah"

[6]

Haqqında deyilənlər[redaktə]

İstinadlar[redaktə]

  1. Əli Dəvaniqi, "Həzareyi Şeyx Tusi, səh. 4
  2. Seyyid Möhsün Əmin Amuli, "Əyan əş-Şiə, c. 9, səh. 159
  3. "əz-Zaria", c. 4, səh. 504
  4. Ağa Buzurgi Tehrani, "ət-Tibyan", c. 1, Ön söz
  5. "əz-Zəria", c. 5, səh. 220
  6. "əz-Zaria", c. 5, səh. 220

Mənbə[redaktə]

Həmçinin bax[redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə]