Allah

Vikipediya, açıq ensiklopediya - ویکیپدیا ، آچیق انسایکلوپدیا

Əski Cami (Türkiyə, Edirnə) divarı üstündə ərəbcə ALLAH yazısı

Allah (və ya Tanrı, Xuda, Pərvərdigar, Yaradan, Xudavənd, Rəbb) - (ərəb dilində اﷲ — əl-Lāh) adətən monoteist dinlərdə və daha çox İslamda istifadə olunan ən böyük qüvvəyə, yaradıcıya verilən addır. Sözün mənbəyi Qurandır. Bəzi müsəlmanlar "Allah" sözünün ardınca ərəbcə "onun şanı ucadır" mənasına gələn "cəllə cəlaluhu" deyirlər.

Quranda Allahın 99 adı göstərilsə də bu ad özünün bütün ad və sifətlərini ehtiva edir. Birmənalı şəkildə sözün hansı sözdən əmələ gəldiyini tam bilinmir, çünki ərəb dilində bir sözün kökü başqa sözlə mütləq əlaqəli olur. «Allah» sözünün "əl-İlah" ya da "əl-Laha" sözlərindən gəlmə ehtimalı var.

Quranda deyilir: "Allah təkdir və heç bir şəriki yoxdur" ^[1]

[redaktə / تحریر] Allahın 99 adı

İslam dinində Allahın adları, Allahı anmaq üçün istifadə olunan adlara verilən əsas addır.

Allah İslam dinindəki ilahi üçün istifadə olunan əsas addır və bu adın Allahın bütün sifətlərinin bərabərində qəbul olunur.

1. Allah
2. Ər-Rəhman: Əsirgəyici, bütün məxluqatına rəhmətiylə məlum edən (dünyada).
3.Ər-Rəhim: Bağışlayıcı, sevdiklərinə və möminlərə mərhəmət edən (axirətdə).
4.Əl-Məlik: Mülkün sahibi, mülk və səltənəti davamlı olan.
5.Əl-Quddus: Hər cürə əksiklik və eyiblərdən münəzzəh olan.
6.Əs-Səlam: Məxluqata salamatlıq bəxş edən.
7.Əl-Mumin: Qullarına əhəmiyyət verən. Özünün ve peyğəmbərlərinin doğruluğunu ortaya qoyan, qullarına elədiyi vədində sadıq.
8.Əl-Muhəymin: Səltənəti haqqında dilədiyi kimi təsəvvür edən, hər şeyi göz edib qoruyan.
9.Əl-Əziz: İzzət sahibi, məğlub edilməsi imkansız olan, hər şeyə qalib olan.
10.Əl-Cəbbar: Əzəmət və qüdrət sahibi, istədiyini mütləq edən, dilədiyinə müqtədir olan.
11.Əl-Mutəkəbbir: Ululuq sahibi, hər şeydə və hər hadisədə böyüklüyünü göstərən.
12.Əl-Xaliq: Hər şeyin varlığını və keçirəcəyi halları təkdir edən, yaradan, yoxdan var edən, böyüklükdə tayı olmayan.
13.Əl-Bəri: Hər şeyin aza və cihazını bir-birinə uyğun yaradan.
14.Əl-Musəvvir: Surət verən, hər şeyə bir şəkil və xüsusiyyət verən.
15.Əl-Qaffar: Qullarının günahını örtən, məğfirəti çox, günahları bağışlayan.
16.Əl-Qəhhar: Hər şeyə, hər istədiyini edəcək surətə, qalib və hakim.
17.Əl-Vahhab: Çox ehsan edən, çeşid-çeşid nemətləri daima bağışlayan.
18.Ər-Rəzzaq: Bütün məxluqatın ruzisini verən və ehtiyaclarını ödəyən.
19.Əl-Fəttah: Hər cürə müşkülləri açan və asanlaşdıran, darlıqdan qurtaran.
20.Əl-Alim: Hər şeyi ən incə nöqtəsinə qədər bilən, elmi əzəli və əbədi olan.
21.Əl-Qabiz: İstədiyinə darlıq verən, sıxan, daraldan.
22.Əl-Bəsit: İstədiyinə bolluq verən, açan, genişlədən.
23.Əl-Hafid: Yuxarıdan aşağıya endirən, alçaldan, dərəcələri salan.
24.Ər-Rafi: Yuxarı qaldıran, yüksəldən, dərəcələri yüksəldən.
25.Əl-Muiz: İzzət verən, əziz qılan.
26.Əl-Muzil: Zillətə düşürən, xar, zəlil edən.
27.Əs-Səmi: Hər şeyi eşidən.
28.Əl-Bəsir: Hər şeyi görən.
29.Əl-Həkim: Hikmət sahibi olan, elədiyi hər işdə hikməti göz edən, hökm edən.
30.Əl-Ədl: Son dərəcə ədalətli olan.
31.Əl-Lətif: Ən incə işlərin bütün incəliklərini bilən, lütf və ehsan sahibi olan.
32.Əl-Xabir: Hər şeyi iç üzündən, gizli tərəfındən xəbərdar olan.
33.Əl-Həlim: Yumuşaq davranan, həlmi çox olan.
34.Əl-Əzim: Ən əzəmətli olan.
35.Əl-Qafur: Çox bağışlayan.
36.Əl-Şəkur: Özünün rızası üçün edilən əməlləri daha ziyadəsi ilə qarşılayan.
37.Əl-Əliyy: Çox ulu.
38.Əl-Kəbir: Yetərincə böyük.
39.Əl-Hafiz: Edilən işləri bütün təfsilatıyla hifz edən, hər şeyi bağışlayan ve bəladan qoruyan.
40.Əl-Muqit: Bilən, təyin edən. Hər yaradılmışın riskini verən.
41.Əl-Hasib: Ən sürətli hesablayan. Hər kəsin həyatı boyunca elediklərinin bütün təfərrüatıyla hesabını yaxşı bilən. Məxluqatına kafi olan.
42.Əl-Cəlil: Əzəmət sahibi olan, ululuq sahibi olan.
43.Əl-Kərim: Çox ikram edən, kəramət sahibi.
44.Ər-Raqib: Bütün varlıqlar və bütün işlər mürəkkəbəsi altında olan.
45.Əl-Mucib: Özünə yalvaranların istəklərini verən, duaları qəbul edən.
46.Əl-Vasi: Lütfü bol olan. Genişlədən.
47.Əl-Hakim: Əmirləri, kəlamı və bütün işləri hikmətli, hikmət sahibi olan.
48.Əl-Vədud: Yaxşı qullarını sevən, rızasını endirən və sevilməyə layıq olan.
49.Əl-Məcid: Şanı, şərəfi çox üstün olan.
50.Əl-Bais: Ölüləri dirildən, qəbirlərdən çıxaran.
51.Əş-Şəhid: Hər zaman və hər yerdə hazır və nazir olan, hər şeyə şahid olan.
52.Əl-Həqq: Vacibul-vücud olan, varlığı heç dəyişmədən duran.
53.Əl-Vəkil: Təvəkkül sahiblərinin işini düzəldib onlardan daha yaxşı təmin edən.
54.Əl-Qavi: Yetərincə qüvvətli.
55.Əl-Mətin: Yetərincə güclü.
56.Əl-Vəli: Seçkin qullarının dostu.
57.Əl-Həmid: Ancaq özünə həmd edilən, bütün varlığın diliylə deyilən.
58.Əl-Muhsin: Ehsan edən. Namütənahı da olsa, bir-bir hər şeyin sayını bilən.
59.Əl-Mubdi: Məxluqatı maddəsiz və örnəksiz olaraq başdan yaradan.
60.Əl-Muid: Yaradılmışları yox etdikdən sonra təkrar yaradan.
61.Əl-Muhyi: Əhya edən, dirildən, can bağışlayan, sağlıq verən.
62.Əl-Mumit: Canlı, bir məxluqatın ölümünü yaradan, öldürən.
63.Əl-Həyy: Diri, tam və mükəmməl mənasıyla həyat sahibi.
64.Əl-Qəyyum: Yaratdıqlarının işini çevirən hər işlənəni bilən, əvvəli olmayan.
65.Əl-Vacid: İstədiyini, istədiyi vaxtda tapan.
66.Əl-Vahid: Tək. Zatında, sifətlərində, adlarında, əfailində ortağı və bənzəri olmayan.
67.Əs-Saməd: Hər şey Ona möhtac, fəqət O heç bir şeyə möhtac deyil.
68.Əl-Qadir: İstədiyini, istədiyi kimi yaratmağa müqtədir olan.
69.Əl-Muqtədir: Qüvvət və qüdrət sahibləri üzərində dilədiyi kimi təsəvvür edən.
70.Muqaddim: İstədiyini önə gətirən, önə alan.
71.Muəxxir: İstədiyini geri qoyan, arxaya buraxan.
72.Əvvəl: Hər şeydən önce var olan.
73.Axir: Hər şey həlak olduqdan sonra geri qalan.
74.Zahir: Varlığı saysız dəlillərlə açıq olan.
75.Batin: Ağılların idrak edəməyəcəyi üzrə əzabı gizli olan.
76.Vali: Bu müəzzam kainatı ve bütün hadisələri tək başına idarə edən.
77.Muteali: Ağlın mümkün gördüyü hər şeydən, hər haldan uca olan.
78.Bərr: Qullarına yaxşılıqı və ehsanı, nemətləri bol olan.
79.Təvvab: Tövbələri qəbul edib günahları bağışlayan.
80.Müntəkim: Günahkarlara, ədalətiylə, müştəhək olduqları cəzanı verən.
81.Əfuv: Bağişlayan, maqfirət edən.
82.Rauf: Mərhəmət edici, şəfqətli.
83.Malikul-Mulk: Mülkün əbədi əzəli sahibi.
84.Zül cəlali vəl İkram: Həm əzəmət sahibi, həm artıq kərəm sahibi.
85.Muqsit: Hökmündə və əfalində ədalətli olan.
86.Cami: İstədiyini istədiyi zaman istədiyi yerdə toplayan.
87.Qəni: Çox zəngin, heç bir şeyə möhtacı olmayan.
88.Muğni: Dilədiyinə zənginlik verən müstəqini qılan.
89.Məcid: Qədri və Şanı böyük, kərəm və müsəmməhası bol.
90.Mani: Bəzi şeylərin meydana gəlməsinə icazə verməyən, əngəlləyən.
91.Nur: Aləmləri nurlandıran, dilədiyini nur edən, nur olan.
92.Hadi: Hidayətə qovuşduran, kulunu xeyirlə müvafiq qılan.
93.Bədi: Örnəksiz, misalsız, əcaib ve heyrət verici aləmlər yaradan.
94.Baqi: Varlığının sonu tapılmayan, əbədi olan.
95.Varis: Varlığı davam edən, sərvətlərin həqiqi sahibi.
96.Rəşid: Bütün aləmləri doğru bir nizam və hikmətlə aqibətinə çatdıran.
97.Sabur: Çox səbirli olan, üsyankarlardan təcili intiqam almayan.
98.Dar: Eyləm və zərər verəcək şeyləri yaradan, hüsrana uğradan.
99.Nafi: Xeyir və mənfəət verəcək şeyləri yaradan, faydalandıran.