Namaz

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar


İslam

Allah1.png

İnanclar

Allah

Allahın varlığı və təkliyi
Mələklər
Müqəddəs kitablar
Məhəmməd peyğəmbər (s)
Digər peyğəmbərlər
İmamət
Axirət
Kəlimeyi-şəhadət

Firuiddin

Namaz qılmaq
Zəkat vermək
Xüms vermək
Oruc tutmak
Həccə getmək

Xüsusi günlər

Besət bayramı
Ramazan bayramı
Qurban bayramı
Qədiri-Xum bayramı

Quran

Sünnə · Hədis
Təsavvüf

Tarixşəxsiyyətlər

Əhli-Beyt · Səhabə
Şiəlik · Sünnilik · Xaricilik

Namazın səcdəsi

Namaz (Farsca: نماز) — İslam dininin sütunlarından biridir. Qurani-Kərimdə buyurulur: "(Ya Rəsulum!) Quranda sənə vəhy olunanı oxu və (vaxtı-vaxtında) namaz qıl. Həqiqətən, namaz (insanı) çirkin və pis əməllərdən çəkindirər."[1] Buradan aydın olur ki, insanların günah işlərdən uzaqlaşması bilavasitə onun qıldığı namazdan asılıdır.

Gündəlik vacibi namazlar[redaktə]

Şəriətə görə, müsəlmanlar gündə beş vaxt vacibi namaz qılmalıdırlar:

  1. Sübh namazı;
  2. Zöhr namazı;
  3. Əsr namazı;
  4. Şam namazı;
  5. İşa namazı.

Sübh[redaktə]

Sübh namazı 2 rəkətdir və 2-ci fəcrdən gün çıxana qədər arada qılınır.

Zöhr[redaktə]

Zöhr namazı 4 rəkətdir. Əvvəl vaxtı günortadır, son vaxtı isə şam azanına 4 rəkətlik namaz qılmaq üçün vaxt qalana qədərdir.

Əsr[redaktə]

Əsr namazı 4 rəkətdir. Zöhrdən sonra qılınır və onun əvvəl vaxtı günortadan 4 rəkətlik namaz qılmaq üçün vaxt keçəndən sonra başlayır. Şam azanına qədər qılınmalıdır.

Şam[redaktə]

Şam namazı 3 rəkətdir. Əvvəl vaxtı Günəş qürub edərkən günçıxan tərəfdən gələn işartının başımızın üstündən günbatan tərəfə keçdiyi vaxtdır. Axır vaxtı isə gecəyarısına 4 rəkətlik namaz qılmaq üçün vaxt qalana qədərdir.

İşa[redaktə]

İşa namazı 4 rəkətdir. Şam namazından sonra qılınır və axır vaxtı gecəyarısıdır.

Qeyd: Müsafir olanlar zöhr, əsr və işa namazları 2 rəkət qılırlar.

Digər vacibi namazlar[redaktə]

Müstəhəb namazlar[redaktə]

Gündəlik müstəhəb namazlar[redaktə]

Gündəlik müstəhəb (nafilə) namazlar 34 rəkətdir.

  1. Sübh namazının nafiləsi 2 rəkətdir və sübh namazından əvvəl qılınır.
  2. Zöhr namazının nafiləsi 8 rəkətdir və zöhr namazından əvvəl qılınır;
  3. Əsr namazının nafiləsi 8 rəkətdir və əsr namazından sonra qılınır;
  4. Şam namazının nafiləsi 4 rəkətdir şam namazından sonra qılınır.
  5. İşa namazının nafiləsi ya 1 rəkət ayaq üstə, ya da 2 rəkət oturan halda (bu, 1 rəkət hesab olunur) işa namazından sonra qılınır.
  6. Gecə namazı 11 rəkətdir.

Digər müstəhəb namazlar[redaktə]

1. Vəhşət namazı 2 rəkətdir. Meyyid dəfn olunan gecə işa namazından sonra qılınır. Qılınma qaydası belədir: Sübh namazı kimi qılınır, amma birinci rəkətdə həmd surəsindən sonra Ayətul-kursi, ikinci rəkətdə isə həmd surəsindən sonra 10 dəfə Qədr surəsi oxunur. Namaz qıldıqdan sonra deyirsən: "Allahummə salli əla Muhəmmədin və ali Muhəmməd. Vəbəs səvabəha ila qəbri "fulan"" (fulan kəlməsinin yerinə mərhumun adını deyirsən).

2. Qədr gecəsinin namazı 2 rəkətdir. Sübh namazı kimi qılınır, amma birinci və ikinci rəkətdə həmd surəsindən sonra 7 dəfə İxlas surəsi oxunur. Qılınma vaxtı Qədr gecəsi ehtimal olunan gecə sübh azanına kimidir.

3. Ğufeylə namazı.

4.Hacət namazı. Hacət sözünün mənası istək deməkdir. 4 rükətdir. 1-ci rükətdə Fatihə surəsindən sonra 3dəfə Ayətül Kürsü oxunur. 2-ci rükətdə Fatihə surəsindən sonra 3 dəfə İXLAS surəsi oxunur. 3-cü rükətdə Fatihə surəsindən sonra 3dəfə Nas surəsi oxunur. 4-cü rükətdə Fatihə surəsindən sonra 3dəfə Fələq surəsi oxunur. Hacət namazının niyyəti belədir: ALLAHım ..... üçün hacət namazı qılıram qürbətən illallah.

Həftənin günlərinin müstəhəb namazları[redaktə]

Bu namazlar Günəş çıxandan günorta azanına qədər sübh namazı kimi qılınır (2 rəkət) və təkcə həmd-surə hissəsinin oxunuşunda məxsusilik var var:

Bazar ertəsi: 10 rəkət, hər rəkətdə Həmd surəsi və 10 dəfə İxlas surəsini oxumaq.
Çərşənbə axşamı: 6 rəkət, hər rəkətdə Həmd surəsi, Amənər-rasul ayəsi[2], və Zilzal surəsini oxumaq.
Çərşənbə: 4 rəkət, hər rəkətdə Həmd surəsi, İxlas surəsiQədr surəsini oxumaq.
Cümə axşamı: 10 rəkət, hər rəkətdə Həmd surəsi və 10 dəfə İxlas surəsi.
Cümə: 4 rəkət, hər rəkətdə Həmd surəsi, Mulk surəsiFussilət surəsi oxumaq.
Şənbə: 4 rəkət, hər rəkətdə Həmd surəsi, İxlas surəsiayətul-kursini oxumaq.
Bazar: 4 rəkət, hər rəkətdə Həmd surəsi, Mulk surəsini oxumaq.

Cümə namazı[redaktə]

Cümə günü zöhr namazının vaxtında qılınır. Hazırda Sünni məzhəbində cümə namazının qılınması vacib, şiə məzhəbində isə zəmanə imamı (ə.f.) qeybdə olduğundan, təxyiri-vacibdir, yəni cümə namazı (yaxud cümə gününün zöhr namazı) qılımaq mükəlləfin öz ixtiyarındadın.

Cümə namazı 2 xütbə və namazdan ibarətdir.

Xütbələrin vacibi miqdarı[redaktə]

1. Allaha həmd etmək. 2. Allaha səna (tərif) etmək 3. Peyğəmbər (s) və Əhli-Beytinə salam və salavat göndərmək! 4. Camaatı təqvaya dəvət etmək. 5. Qurani-Kərimin kiçik surələrindən birini oxumaq.

Qeyd: Xütbə ayaq üstə oxunur və xütbə söyləyəyn iki xütbə arasında bir qədər oturur.

Namaz[redaktə]

Bu namaz 2 rəkətdən ibarət olub, birinci rəkətində rukudan qabaq, ikinci rəkətdə isə rukudan sonra qunut tutulur.

Müstəhəbdir ki, birinci rəkətdə həmd surəsindən sonra Cümə surəsi, ikinci rəkətdə isə həmd surəsindən sonra Munafiqun surəsi oxunsun.

Namazın qılınma qaydası[redaktə]

Namaz qılarkən insan təharətli olmalıdır, yəni boynunda cənabət qüslü (cinsi əlaqədə olma, möhtəlim olma, nifas, heyz, məssi-meyyit (meyyitə toxunma) və s.) olmamalı və dəstəmazlı olmalıdır.

Namaz qılanın paltarı və bədəni pak olmalıdır.

Namazın vacib olduğu kəslər[redaktə]

Namaz və habelə islam şəriətinin bütün göstərişləri şəriət baxımından həddi-büluğa çatmış bütün oğlan və qızlara vacibdir.

Oğlanların həddi-büluğa çatma şərtləri aşağıdakı üç əlamətdən biridir:

1.Hicri-qəməri tarixi ilə on beş yaşına çatmaq;

2.İhtilam (yuxuda olarkən ondan sperma xaric olması);

3. Hətta on beş yaşından qabaq olsa belə, cinsiyyət üzvlərinin ətrafında qalın tüklərin bitməsi.

Qızların həddi-büluğa çatması ilk aybaşı olması ilə müəyyən olunur. Bu hal müxtəlif yerlərdə müxtəlif olur və adətən hicri-qəməri tarixi ilə doqquz yaşına çatmanda baş berir.

Kişi və qadın bir sıra təbii fərqlərdən başqa, bütün vacib əməl və hüquqlarda bir-biri ilə bərabər sayılırlar.


Qadınla kişinin namazlarının arasında olan əsas fərqlər[redaktə]

1. Kişilər qısa paltarla da namaz qıla bilərlər və onlar üçün təksə cinsiyyət üzvlərini örtmək vacibdir. Amma müstəhəbdir ki, kişilər də təmiz və səliqəli paltar geyindikləri halda namaz qılsınlar.

Qadınlar isə namazı otaqda tənha olsalar belə, yalnız şəri örtüklə qılmalıdırlar. Şəri örtük dedikdə üz, əllər və ayaqlardan başqa bədənin qalan hissəsini tamamilə örtmək nəzərdə tutulur. Həmçinin bu örtüyün müəyyən bir paltar olması da şərt olunmamışdır. Beləliklə də, bədəni göstərən nazik paltarlar istisna olmaqla, hər hansı bir adi paltarla namaz qılmaq olar.

2. Kişinin ipək paltar geyib qızıldan istifadə etməsi haramdır və belə bir halda namazı batil sayılır. Qadının isə istər namaz, istərsə də başqa hallarda ipək və qızıldan istifadə etməsi caizdir.

3. Kişiyə sübh, şamişa namazlarının həmd və surələrini ucadan, Zöhr, və Əsr namazlarının həmd və surəsini isə asta oxuması vacibdir. Bu hökm qadına vacib deyil, əksinə qadın Sübh, Məğrib və Işa namazlarının həmd və surələrini uca və ya asta oxumaqda ixtiyara malikdir.

Amma bununla belə, onlara da kişilər kimi zöhrəsr namazlarının qiraətini asta oxumaq vacibdir.

4. Heç bir halda namaz kişinin boynundan götürülməz, qadınlar isə aybaşı (heyz) və nifas hallarında namaz qılmamalıdırlar. Bu günlərdə qılmadıqları namazların qəzası vacib də deyildir. Oruclarının qəzasını isə tutmalıdırlar.

Təsbih namazı[redaktə]

Rəsulullah (s.) əmisi Həzrəti Abbasa bir hədiyyə və lütf olaraq bu namazı tövsiyə etmişdir. "Bax, sənə on faydası olan bir şey öyrədim, bunu etsən ilk-son, köhnə-yeni, bilməyərək və ya bilərək işlədiyin, böyük-kiçik günahlarını və gizli və aşkar işlədiyin on cür gunahını Allah bağışlayar".

Təsbih namazı dörd rükətli bir namazdır. Hər rükətində 75 dəfə "Subhənəllahi vəl-həmdulilləhi və lə iləhə illəllahu vallahu Əkbər" cümləsi oxunur.

  • İlk rükətdə "Subhanəkə" dən sonra, ikinci rükətdə isə "Fatihə"dən əvvəl 15 dəfə
  • "Fatihə" və surə oxunduqdan sonra 10 dəfə
  • Rükuda 3 dəfə "Subhanə-Rabbiyəl azim" dedikdən sonra 10 dəfə
  • Rükudan qalxandan sonra 10 dəfə
  • Səcdədə 3 dəfə "Subhanə Rabbiyəl ala" deyilndən sonra 10 dəfə
  • Səcdədən qalxıb oturanda 10 dəfə
  • İkinci dəfə səcdəyə gedib 3 dəfə "Subhanə Rabbiyəl ala" deyiləndən sonra 10 dəfə

Beləcə, 4 rekətdə cəmi 300 təsbih oxunmuş olur.

Bu namazı heç olmazsa həyatında bir dəfə qılmaq tövsiyə edilir.

Namazın qılınması üçün qadağan olunmuş yerlər[redaktə]

1. Murdar yerlər;

2. Qəbrstanlıqda (meyit dəfn olunmuş yerdə), qəbrə üz tutmaqla və ya onun üstündə namaz qılmaq (cənazə namazı müstəsnadır);

3. Hamam və tualetdə;

4. Dəvə saxlanınan yerdə;

Namazda bəyənilməyən əməllər (məkruhlar)[redaktə]

1. Yuxarı baxmaq;
2. Səbəbsiz yerə başı döndərmək;
3. Namazdan yayındıran şeylərə baxmaq;
4. Əlləri belə qoymaq;
5. Səcdədə dirsəkləri yerə qoymaq;
6. Gözləri yummaq;
7. Səbəbsiz yerə namazı batil etməyən artıq hərəkətlər etmək (qaçınmaq, tərpənmək və s.);
8. Ortalığa yemək qoyulduğu zaman;
9. Eyni rəkətdə Fatihəni təkrar oxumaq;
10. Sidiyi, havanı zorla saxlayaraq ayaqyoluna getməmək.
11. Namazdan qabaq pencəyin və ya köynəyin qollarını çırmalamaq;
12. Çiyni açıq namaz qılmaq;
13. Üzərində müxtəlif heyvan, quş, insan və s. şəkli olan paltarda, habelə bu növ şəkillərin qarşısında və ya üstündə namaz qılmaq;
14. Namaz qılanın qabağında sütrənin olmaması; (Əhli Sünnədə)
15. Niyyəti ürəkdə deyil, dillə ifadə etmək;
16. Rükuda olarkən belin və qolların düz olmaması;
17. Sıraların tam şəkildə düzəldilməməsi, namaz qılanlar arasında boşluğun olması;
18. Səcdə zamanı başla dizlər, həmçinin dirsəklərlə bel arasında məsafə (boşluq) qoymamaq.
19. Camaat namazında imamdan qabaq hərəkət ermək.
20. Rüku və səcdədə Quran oxumaq.
21. Məsciddə yer seçib daima yalnız o yerdə namaz qılmaq.

Namazın təsirləri[redaktə]

Тəql olunan rəvayət və hədislərdən namazın aşağıda qeyd olunan bəzi fərdi və ictimai təsirləri məlum olur:

— Tövhidin, Аllаh-tәаlаnın rübubiyyәtinin, mәbudluq vә bәndәliyin еtirаfı; Аllаhın dаim zikri vә аzğınlıqdаn uzаqlıq; qаdirqahhаr Аllаh qаrşısındа çаrәsizliyin izhаrı;

— Аllаhı böyük sаnmаq; ruzi vеrәn Аllаh qаrşısındа şükür üçün vаsitә; şеytаnlа sаvаş üçün vаsitә; аzğın nәfs istәklәri vә zаlım qüvvәlәrlә sаvаş üçün vаsitә; qәlblәrin аrаmlığı üçün vаsitә;

— Prоblеmlәrdәn qurtulmаq; fәsаd vә pоzğunluğun qаrşısını аlmаq; günаhlаrın yuyulmаsı; ruhu sığоrtаlаmаq; zаhir vә bаtinin pаklаnmаsı.

Mənbə[redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə]

İstinadlar[redaktə]

Həmçinin bax[redaktə]