Akrobatik gimnastika

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Tarixi[redaktə]

Akrobatika çox qədim idman növüdür. Akrobatik hərəkətlərin motivləri antik dövrdəki qədim Yunan poemaları "İliada" və "Odisseya"da da öz əksini tapıb. Qədim Yunan teatrlarında Aristofanın komediyası göstərilən zaman (bizim eradan əvvəl IV əsrdə), fasilələrdə akrobatik elementlərdən ibarət məzhəkəli nömrələr göstərilirmiş. "Akrobat" termini yunanja "Akrobates" sözündən əmələ gəlmiş "yuxarı qalxan" mənasını verir.

1573-cü ildə fiziki tərbiyədə akrobatika hərəkətlərinin icrasını göstərən ilk kitab İ. Merkurialis tərəfindən yazılıb.

XIX əsrdə idmanın inkişafı və akrobatika hərəkətlərinin yeni növlərinin meydana çıxması idman hərəkətlərinin bir hissəsini təşkil edib.

Qədim idman növü olmasına baxmayaraq, akrobatika (akrobatika tullanmaları) sərbəst növ kimi, yalnız bir dəfə, 1932-ci ildə Los-Anjelesdə (ABŞ) keçirilən X Olimpiya oyunlarının proqramına daxil edilib.

1973-cü ildə Moskvada 10 ölkənin (Bolqarıstan, İngiltərə, Macarıstan, Almaniya Demokratik Respublikası, Kuba, Rolşa, SSRİ, ABŞ, Almaniya Federativ Respublikası və Yuqoslaviya) iştirakı ilə Beynəlxalq İdman Akrobatika Federasiyası (BİAF) yaradılıb, onun Əsasnaməsi və yarış qaydaları təsdiq edilib. BİAF-ın birinci prezidenti Stoil Satirov (Bolqarıstan) seçilib. İlk dünya çempionatı 1974-cü ildə Moskva şəhərində keçirilib.

Akrobatika Azərbaycanda[redaktə]

Azərbaycanda akrobatikanın yaranma və inkişaf tarixi 1920-30-cu illərə təsadüf edir. Bu illərdə Q.Səfərov, Q. Becanov, Y.Yurfeld, D.Dvoryankin, İ.Kiselyov və H. Ağayev Azərbaycan akrobatikasının idman növü kimi inkişafında mühüm rol oynayıblar.

1936-cı ildə Bakıda birinci qeyri-rəsmi yarış keçirilib və bu yarışın proqramına anjaq kişilərin qrup halında hərəkətləri daxil edilib. Bundan sonra, Azərbayjan akrobatları ümumittifaq yarışlarında iştirak etməyə başlayıblar.

1960-1990-cı illərdə akrobatlarımız ümumittifaq və beynəlxalq yarışlarda mühüm nailiyyətlər əldə ediblər. Bu illərdə kişilərin qoşa hərəkətlərində Bəhram və Elşad Nərimanov qardaşları, Ə.Baxşiyev və N.Babayev, S.Saakov və Y.Demyanenko, R.Qasımov və Y.Yuçkin, Y.Mamonov və N.Məmmədov, S.Rəcəbov və O.Klimaşkin, A.Mustafayev və S.Jəbrayılov, qarışıq qoşa hərəkətlərdə A.Rəcəbov və T.Yaşinkina, qadınların qrup hərəkətlərində L.Xarçenko, S.Sundikova və E.Quliyeva, kişilərin qrup hərəkətlərində R.Məmmədov, B.Ravinov. Q.Qalimayev və E.Əzimov, M.Ələkbərov, A.Baxşiyev, A.Qafarov və E.Quliyev, D.Javadov, S.Bağırov Ə. Abbasov və A.Babayev ölkəmizin idman şərəfini ləyaqətlə qoruyublar.

Azərbaycan İdman Akrobatika Federasiyası 1993-cü ildə Beynəlxalq İdman Akrobatika Federasiyasına üzv qəbul edilib və həmin ildən başlayaraq idmançılarımız Avropa və dünya çempionatlarında iştirak etmək imkanı əldə ediblər.

1993-cü ildə Moskva şəhərində keçirilən gənjlər arasında dünya çempionatında uğurla çıxış edən Azərbaycan akrobatları Elşən Seyfullayev, Elxan Şahbazzadə, Valeri və Aleksandr Liçkin qardaşları kişilərin qrup hərəkətlərində mütləq çempion adını qazanıblar. Digər akrobatlar A.Mustafayev və S.Cəbrayılov kişilərin qoşa hərəkətlərində Avropa və dünya çempionatlarında mükafata layiq yerlər tutublar.

Ümumiyyətlə, 1993-2003-cü illərdə akrobatlarımız Avropa və dünya çempionatlarında 5 qızıl, 4 gümüş, 4 bürünj medal qazanıblar.

Azərbaycanda güclü akrobatika ənənəsinin formalaşmasında Bəhram Nərimanov, Arif Əhədov, Adil Hüseynzadə, Elşad Nərimanov, Azər Kərimov, Arif Qafarov, Ağakərim Səlimov, Yuri Demyanenko, Əvəz Abbasov kimi görkəmli məşqçilərin böyük əməyi olub.