Ekonometrika

Vikipediya, açıq ensiklopediya - ویکیپدیا ، آچیق انسایکلوپدیا

İqtisadi qaydaların statistik və riyazi üsullarla sınanmasını və iqtisadiyyat ilə əlaqədar məlumatların şərh olunmasını təmin edən elm sahəsidir. İndiki vaxtda daha güclü kompüter və proqram təminatlarının varlığıyla ekonometrik analizlərin gücü artmışdır.

Ekonometrika, statistik elmi ilə doğulmuşdur.

Etimolojik olaraq "iqtisadi ölçüm" mənasını verməkdədir. Riyazi İqtisad, Statistik və İqtisadiyyat Nəzəriyyəsinin bir birləşməsindən meydana gələr. İqtisadi nəzəriyyənin empirik analizlə sınanmasını mümkün edər. Məsələn tələb eğrisinin İqtisadiyyat Nəzəriyyəsinin nəzərdə tutduğu kimi aşağı doğru meylli (mənfi eğimli) olub olmadığı ekonometrik üsullarla test edilər. İqtisadiyyat Nəzəriyyəsi əyəm əmsalının qəti dəyəri haqqında bir şərh etmirkən, Ekonometri ilə əyəm əmsalının dəyəri kəsdirilməyə çalışılar. Tələb əyrisi nümunəsində bir malın qiymətində meydana gələn bir-birimlik artımın, tələb miqdarında hər hansı bir azalmaya gətirib çıxarıb açmadığı, azalma olursa müəyyən bir aralıqda təxmini olaraq nə qədər bir azalmanı səbəblədiyi ekonometri ilə ölçülər.

Ekonometrinin ən çox istifadə edilən üsulu Reqressiya Analizidir.

Ekonometrik təhlillər iki ana budaqda araşdırıla bilər. Birincisi zaman ardıcıllığı analizi, bir başqası isə köndələn kəsik analizidir. Zaman ardıcıllığı analizi dəyişənlərin bir zaman aralığı üzərindəki dəyərlərini və bu dəyərlərin fərqli dəyişənlər üçün bir-birləriylə müqayisə edilməsinə əsaslanır. Köndələn kəsik analizi isə tək bir zaman nöqtəsində fərqli dəyişənlərin araşdırılmasına əsaslanır. Məsələn 1990-2000 illəri arasında iqtisadi böyümə və məşğulluq arasındakı əlaqə tək bir ölkə üçün araşdırıldığında zaman ardıcıllığı analizi, 1990 ili üzərində fərqli ölkələrin məşğulluq və iqtisadi böyümə rəqəmləri araşdırıldığında köndələn kəsik analizi edilmiş olar.

Zaman silsilələri və köndələn kəsik məlumatları bir yerdə istifadə edildiyində isə panel data analizi deyilən üsul tətbiq olunar. Nümunəyə görə bu analiz 1990 ilə 2000 illəri arasında 20 fərqli ölkənin məşğulluq və iqtisadi böyümə rəqəmləri analiz edildiyində panel məlumat texnikalarından istifadə edilər.

[redaktə / تحریر] Sadə bir Ekonometrik Model

Fərdi xərcləmələr = Xərcləmə eğilimi*Gelir + Təsadüfü bir səhv dəyişəni

Belə bir model klassik ən kiçik kvadratlar metoduyla həll edildikdən sonra hər bir gəlir miqdarı üçün təxminən nə qədər xərcləmə ediləcəyi təxmin edilə bilər. Bu modelin sağlam təxmin verməsi üçün səhv termininin istənən bəzi xüsusiyyətlərə sahib olması lazımdır. Əksinə təqdirdə isə yanıldıcı nəticələr əldə edilə bilər.