Gilqameş

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Gilgameş - şumer mifologiyasında əfsanəvi xaqan. Bilgameş olaraq da bilinir. Ölümsüzlüyü axtarmışdır. Tanrılara üsyan edərək sirrli diyarlara səfərlər etmişdir. Öldüyü zaman bir çayın yatağı dəyişdirilərək basdırılar, sonra təkrar çay köhnə yatağına çevrilir. Çay yatağının dəyişdirilməsinə dair eyni söz-söhbət Atilla Xan içində izah edilər. Gilgameşin bədəni tüklüdür.

Türk mifologiyası ilə əlaqəsi[redaktə]

İndiki vaxtda Şumerlərin (öz dillərindəki adlarıyla Kəngərlərin) türk bir qövm olduğu həm dil həm mədəni baxımdan müzakirə edilməkdədir. Yalnız dilçilik olaraq baxılacaq olsa şumercede istifadə edilən bir çox sözün türkcə ilə bənzər, eyni kökdən xətti birə-bir eyni olduğu ortaya qoyulmuşdur. Hər şeydən əvvəl birliyin adı olan "Kəngər" sözü türkcə ilə uyğunlaşma göstərər. Şumercede bir çox Sami (ərəb-ivrit) və fars mənşəli sözlə qohumluq olsa da dilin quruluşu qətiliklə bunlara uyğun deyil. Bu vəziyyət sadəcə bu şəkildə izah edilə bilər. Köçəri bir qövm olaraq şərqdən mesopotamiyaya gələn şumerler məskun mədəniyyətə aid bir çox anlayışı məcbur olaraq orada olan yerli xalqlardan almış və bu vaxt mədəni qarşılıqlı təsir nəticəsində o bölgədə irəli bir sivilizasiya səviyyəsinə keçmişdir. Fars və ərəb mənşəli sözlərin sıxlığı, hətta öz sözlərindən daha çox olması, ya da bəzi xarici qrammatika qaydalarının alınıb tətbiq olunması bu dillərlə qohum olunduğunu göstərmir.

Etimologiya[redaktə]

  • Gilqameş: Gil/Gıl/Kıl kökündən gəlir. Qılmaq, etmək mənalarını ehtiva edər. Böyük işlər etmiş adam deməkdir. Bundan başqa qalgamaq (qalxmaq) köküylə də əlaqəlidir. Bu məzmunda üsyan edən deməkdir.
  • Bilqameş: Bil kökündən törəmişdir. Müdriklik mənası ehtiva edər. Ölümsüzlük axtarışı və müdriklik arasında əlaqə vardır. Eyni əlaqəyə Loğman Həkimdə də rast gəlinir.

Mənbə[redaktə]

Həmçinin bax[redaktə]