Kəngərlər
Kəngərli eli - Azərbaycan türklərinin etnogenrzində iştirak etmiş türk mənşəli tayfalardan biridir.
Eramızın ilk əsrlərindən,hələ Qafqaz Albaniyası ərazisində yaşadıqları qeyd olunan qədim türk tayfalarından biri də kəngərlərdir.Mənbələrdə bu tayfanın adı V əsrdən çəkilir.Onlar əsasən Naxçıvan bölgəsində məskunlaşsalar da Qərbi Azərbaycan (indiki Ermənistan) və Qafqaz Albaniyasının Qərb torpaqlarında da (Borçalı,Göyçə gölü hövzəsi) məskun idilər.Tarixşünaslıqda kəngərlərin türkmənşəli olmasına heç kəs şübhə etmir.Azərbaycan ərazisində Kəngərli toponimləri də bu tayfanın adını əks etdirir.
Səfəvilər dönəmində Qızılbaşlar tayfa ittifaqına qatılan Ustaclı elinin bir qolu idi. Sonra oymaq şəklindən çixıb müstəqil elə çevrildi. Elin təşkil olunmasında Ustaclı tayfasının Kərəmpa oymağı eləcə də Qızıllı oymağı iştirak etmişdi. Kəngərli eli Naxçıvanda müstəqil xanlıq qurmuşdu.
Mündəricat |
[redaktə] Elin oymaqları
Kəngərli eli bir çox qollara bölünmüşdü. Oymaq, tayfa və tirələrin ayrıntısı.
* Bəydili oymağı, * Qaracadağlı oymağı, * Yurdçu oymağı * Qaradolaq oymağı, * Sarvanlar oymağı, * Xalxal oymağı, * Pirhəsənli oymağı, * Qızıllı oymağı, * Ağabəyli oymağı, * Salahlı oymağı, * Həmən oymağı, * Qaraxanbəli oymağı, * Hacılar oymağı, * Cəmşidli oymağı, * Bilicı oymağı, * Qızılqışlaq oymağı, * Cağatay oymağı, * Qaracallı oymağı, * Kəlfirli oymağı, * Ərəfsəli oymağı, * Əlixanlı oymağı, * Qarabulaqlı oymağı, * Qarahəsənli oymağı, * Rəiyyətli oymağı, * Tatarlı oymağı, * Bulqarlı oymağı, * Didvarlı oymağı, * Ələkbərli oymağı, * Kərəmpa oymağı, * Kürdmahmudlu oymağı
[redaktə] Elin tanınmış nümayəndələri
Kəngərlilərin ən tanınmış nümayəndəsi Naxçıvan xanlığının sonuncu xanı Kəlbəli Xan Kəngərli, onun oğlanları: Şeyxəli Xan Kəngərıi və Ehsan Xan Kəngərli, onların da oğul və nəvələri - Kəlbəlixanovlar və Naxçıvanskilər olmuşlar.
Azərbaycanın hərb tarixində Kəngərli həbçilərinin adı qızıl hərflərlə yazılıb. Çox vaxt salnamələrdə "Kəngərli cəngavərləri" də qeyd olunur. Kəngərlilərin mənşəyi haqqında müxtəlif rəylər var. Araşdırmalar göstərir ki, Kəngərlilər qədim Naxçıvanın ilkin sakinləri olublar [1]
Kəngərli eli Naxçıvanda, Qarabağda, Şirvanda, İranda məskunlaşıb.
[redaktə] Mənbə
- Ənvər Çingizoğlu, Kəngərli eli, "Soy" dərgisi, Bakı, 1 (9) 2008.
- S.Q.Klyaştornıy "Drevnetyurkskiye rumiçeskiye pamyatniki kak istoçnik po istorii Sredney Azii" M.1964. səh.175.
