Dağıstan azərbaycanlıları
Vikipediya, açıq ensiklopediya
Dağıstan azərbaycanlıları — Rusiya Federasiyasının Dağıstan Respublikasında yaşayan azərbaycanlılar. Yerli azsaylı xalq [1] statusuna malikdirlər.
Məskunlaşma [redaktə]
Rəsmi sayları 111,656 nəfər , qeyri-rəsmi 200,000[2] nəfərdir (2002 s.a.). Rəsmən Dağıstan əhalisinin 4.33%-ni təşkil edirlər. Kompakt halda Dərbənd şəhərində (rəsmən əhalinin 31,7%-i), Dağıstan İşıqları şəhərində (əhalinin 26,3%-i) , Qızılyar şəhərində (əhalinin 1,8%-i) , Dərbənd rayonunda (əhalinin 58.1%-i) , Tabasaran rayonunda (10,441 nəfər və ya əhalinin 19%-i), Rutul rayonunda (əhalinin 2,6%-i) və Qızılyar rayonunda (əhalinin 2,6%-i) yaşayırlar.
- Dərbənd rayonu: rayonun 38 kəndi və 2 qəsəbəsi var. Onların hər birində azərbaycanlılar yaşayırlar. Kəndlərdən 16-sı elliklə azərbaycanlılardan ibarətdir və monoetnik tərkibə sahibdir. Bu kəndlərdən əlavə daha 8 kənddə əhalinin yarıdan çoxu etnik azərbaycanlılardan ibarətdir. Qalan kəndlərdə isə azərbaycalılar azlıqadadırlar: Bərəkəy, Dəliçoban, Vəlikənd, Yuxarı Calğan, Aşağı Calğan, Sabnova, Cəmikənd, Zidyan-Qazmalar, Zidyan, Mitəhi-Qazmalar, Mitəhi, Qala, Muğartı, Müzayim, Padar, Kommuna, Rükəl, Tatlar, Qaradağlı, Bilhədi, Bilici, Ərəblər, Hecux, Çinar, Nüğdi, Rubas, Səlik, Ullu-Tərəkəmə, Xəzər.
- Tabasaran rayonu: rayon əhalisi tamamiylə kəndlərdə yaşayır, belə ki rayon ərazisində şəhər və ya qəsəbələr yoxdur. Rayonda ümumilikdə 74 kənd mövcuddur. Azərbaycanlılar Tabasaran rayonunun tərkibnə daxil olan bir çox kənddə yaşamaqdadırlar, onlardan 8-i monoetnik azərbaycanlı kəndləridir : Məhrağa, Sanaq, Hili-Pənci, Yersi, Zil, Ərək, Darvaq, Yekrax[3][4]
- Rutul rayonu: Aşağı Qatrux
- Qızılyar rayonu: Böyük Bredixin (Bolşebredixinskoye), Persidskoye[5]
| İnzibati vahid | Ərazisi | Əhalisi | Azərbaycanlılar |
|---|---|---|---|
| Ümumi | 50,278 km² | 2,576,531 | 111,656 |
| Dərbənd rayonu | 821[7] km² | 86,494 | 50,247 |
| Dərbənd ş. | 69,6[8] km² | 101,031 | 32,064 |
| Dağıstan İşıqları ş. | 9,3[9] km² | 26,346 | 6,917 |
| Mahaçqala ş. və ş.a. | 498[10] km² | 545,258 | 6,750 |
| Qızılyar ş.a. | 32,3[11] km² | 51,024 | 892 |
| Xasavyurd ş. | 38,5[12] km² | 121,817 | 765 |
| Kaspiysk ş. | 32,9[13] km² | 77,650 | 676 |
| Buynaksk ş. | 20,95[14] km² | 61,437 | 403 |
| İzberbaş ş.a. | 22,9[15] km² | 40,987 | 395 |
| Qızılyurd ş.a. | 23,7[16] km² | 47,679 | 94 |
| Yujno-Suxokumsk ş. | 91,7[17] km² | 9,777 | 52 |
| Babayurd rayonu | 3262,3[18] km² | 41,331 | 24 |
| Qaytaq rayonu | 678,24[19] km² | 26,870 | 23 |
| Doqquzpara rayonu | 376,9[20] km² | 14,330 | 22 |
| Qunib rayonu | 609,5[21] km² | 25,106 | 13 |
| Buynaksk rayonu | 1842,09 km² | 65,018 | 10 |
| Axtı rayonu | 1120[22] km² | 31,592 | 8 |
| Dahadayev rayonu | 760,4[23] km² | 38,359 | 4 |
| Ağul rayonu | 793,5[24] km² | 11,290 | 3 |
| Botlix rayonu | 687,9[25] km² | 50,469 | 3 |
| Gergebil rayonu | 341,9[26] km² | 18,366 | 1 |
| Kazbek rayonu | 583,8[27] km² | 33,140 | 1 |
Mənbələr [redaktə]
- ↑ О коренных малочисленных народах Республики Дагестан
- ↑ Ayna qəzetinin internet versiyası - Ayna.az: Azərbaycan Milli Strateji Təhqiqatlar Mərkəzinin eksperti Ənvər Börüsoy :Dərbənddəki varlığımıza qarşı mənhus planlar--yayınlanma tarixi 03.10.2009
- ↑ Официальный сайт администрации Табасаранского района :Населенные пункты
- ↑ Журнал научных публикаций – Этнокультурный потенциал дагестанских азербайджанцев и пути его использования в преемственности межпоколенных отношений (на примере субэтнической группы терекеменцы)
- ↑ Общественно-политический еженедельник "ЧЕРНОВИК" : статья---Наш Шахсей-Вахсей---Автор статьи: Марко Шахбанов, дата публикации:2 Февраля 2007 года.
- ↑ Ethno-Caucasus, Этнодемография Кавказа :Население Дагестана
- ↑ Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Дербентский район
- ↑ Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Дербент
- ↑ Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Дагестанские Огни
- ↑ Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Махачкала
- ↑ Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Кизляр
- ↑ Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Хасавюрт
- ↑ Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Каспийск
- ↑ Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Буйнакск
- ↑ Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Избербаш
- ↑ Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Кизилюрт
- ↑ Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Южно-Сухокумск
- ↑ Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Бабаюртовский район
- ↑ Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Кайтагский район
- ↑ Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Докузпаринский район
- ↑ Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Гунибский район
- ↑ Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Ахтынский район
- ↑ Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Дахадаевский район
- ↑ Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Агульский район
- ↑ Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Ботлихский район
- ↑ Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Гергебильский район
- ↑ Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Казбековский район