Passat

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Passat (isp. viento de pasada — keçidə rahatlıq yaradan külək) — tropiklər arasında ilboyu əsən külək. Şimal yarımkürəsində şimal-şərqdən, Cənub yarımkürəsində cənub-şərqdən əsir və bir-birindən küləksiz zolaqla ayrılır. Hind okeanında materiklərin sahil xətlərinin quruluşu ilə əlaqədar olaraq, passat öz xüsusiyyətlərini tam dəyişir və musson küləklərinə çevrilir.

Öz daimiliyinə və gücünə görə, yelkənli gəmilər dövründə bu küləklər qərb küləkləri ilə birlikdə gəmilərin Avropa və Amerika arasındakı hərəkət marşrutlarının qurulmasında əsas rol oynayırdılar.

Passatların mənşəyi[redaktə]

Ekvatorial qurşaqda atmosferin aşağı qatları Günəş şüalarının təsiri ilə istidən genişlənərək yuxarı qalxır və qütblərə doğru istiqamətlənir, eyni zamanda şimaldan və cənubdan daha soyuq hava axınları gəlir. Yer kürəsinin gündəlik fırlanması və Koriolis qüvvəsinin təsiri ilə bu hava axınları Şimal yarımkürəsində cənub-qərbə (şimal-şərqi passat), Cənub yarımkürəsində isə şimal-qərbə (cənub-şərqi passat) istiqamətlənir. Bu proseslər 30º şimal enliyi ilə 30º cənub enliyi arasında baş verir və bu coğrafi enliklər passat zolağı adlandırılır.