Si Sya

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Qərbi Hsia
白高大夏國

dağılıb

1038 — 1227




Song-Liao-Xixia-1111.png
Paytaxt Yinçuan
Dil(lər) Tanqut dili, Çin dili
Din rəsmi din olmayıb
Sahəsi 800000 km2
Əhalisi 3000000
İdarəetmə forması Monarxiya
Sülalə Qərbi Hsia
İlk imperator
 - 1038 - 1048 Li Yuanhao
Son imperator
 - 1226 - 1227 Li Hsian
China.svg
China.svg

Çin tarixi
Çin tarixi
Mədəniyyət • Din • Fəlsəfə • Mifologiyası
Dao • Daosizm • Leqizm • Tao Te Çinq • Konfutsiçilik • Kon Fu Dzı • Lao-tszı • Moizm • Mo-tszı • İn və Yan • Li • 36 stratagem • Citkundo • Kunq-fu • Tay çi çuan  • Uşu • Vin Çun • Dim Mak • Şaolin
Üç hökmdar və beş imperator
Sya sülaləsi
Şan sülaləsi
Çjou sülaləsi
Şərqi Çjou Yaz-Payız
Döyüşən çarlıqlar
China.Terracotta statues014.jpg
Tsin sülaləsi
Fort-red.svg
Çu sülaləsi — qarışıq dövr
Paper Hexagonal Icon.svg
Han sülaləsi
Qərbi Han
Sin sülaləsi, Van Man
Şərqi Han
Legenda miejsce bitwy.svg
Üç çarlıq
Legenda miejsce bitwy.svg
South-pointing chariot (Science Museum model).jpg
Vey
Şu U
Qərbi Çzin
16 barbar Şərqi Çzin
Cənub və Şimal sülalələri
Suy sülaləsi
Tan sülaləsi
Qing Dynasty Plate with valance.jpg
China 24 cardinal directions.png
Bild.gif
Qərbi Sya
Çin Respublikası
Portal silver.svg


Qərbi Hsia Sülaləsi və ya Qərbi Xia sülaləsi (Çincə: 西夏; pinyin: Xī Xià) ya da Tanqut İmperatorluğu 1032-ci və 1227-ci illər arasında, indiki şimal-qərb Çinin Qansu, Şanşi, və Ninqşa bölgərinin olduğu yerlərdə mövcud olmuş bir dövlət və eyniadlı sülalədir.

Li
Western Xia 2.svg
Ölkə: Qərbi Hsia
Əcdadı: Tabğaclar
Titullar: İmperator
Banisi: Li Çiçjen
Sonuncu hökmdar: Li Moju
Hazırki rəhbər: yoxdur
Əsası qoyulan il: 963
Soyun kəsilməsi: 1227
Milliyyəti: Monqol

Hökmdarları[redaktə]

Qərbi Hsia sülaləsi 明朝 (10381227)
Doğum adı Şəxsi adı Həyat illəri İdarə etdiyi illər Olümündən sonra məbəd adı[1]
Toba Veili Li Yuanhao 10031048 10381048 Cinqzonq
Toba Lanqçuo Li Lanqçuo 10471067 10481067 Yizonq
Toba Binqçanq Li Binqçanq 10601086 10671086 Hizonq
Toba Kyanşun Li Kyanşun 10841139 10861139 Çonqzonq
Toba Renhsiao Li Renhsiao 11241193 11391193 Renzonq
Toba Çunyu Li Çunyu 11771206 11931206 Huanqzonq
Toba Ankan Li Ankan 11701212 12061211 Hsianqzonq
Toba Çunhsui Li Çunhsui 11631226 12111223 Şenzonq
Toba Diyuanq Li Diyuanq 11811226 1266 Hsianzonq
Toba Hsian Li Hsian ?1227 1266-1227 Moju

Li Yuanhao[redaktə]

Əslən Şahzadə Toba Çiçi'nin nəslindən gəlirdi. Sonq ordusunda general olduqdan sonra o 1038-ci ildə 500.000 nəfərlik özünə sadiq ordusu ilə dövlətə üsyan edərək öz dövlətini qurdu. 1044-cü ildə Sonq imperatoru ilə sülh bağladı. 10 il sonra oğlu tərəfindən öldürüldü.

Li Lanqçuo[redaktə]

Bir yaşında taxta çıxsa da əsl hakimiyyəti 1061-ci ildə əlinə aldı. 6 il sonra qəflətən öldü.

Li Binqçanq[redaktə]

Altı yaşında taxta çıxsa da heç vaxt anasının qəyyumluğundan qurtula bilmədi və 26 yaşında öldü.

Li Kyanşun[redaktə]

Üç yaşında taxta çıxdı. O babalarının siyasətinə əks çıxaraq çinliləşməyin tərəfini tuturdu.

Li Renhsiao[redaktə]

On altı yaşında taxta çıxdı. Məktəblər qurdu və öz əyanları imtahanla seçdi. 1170-ci ildə özünə qarşı sui-qəsd planının üstünü açanda generallarını edam etdirdi və orduya güvənməməyə başladı. Onun hakimiyyəti ən güclü dönəmdir.

Li Çunyu[redaktə]

Onun dövründə çöküş başladı. Rüşvət baş alıb getməyə başladı. Çingiz xanın ard-arda qazandığı qələbələr əmisi oğlunun onu devirməsi ilə başa çatdı.

Li Ankan[redaktə]

Li Çunyu'nu devirən Ankan, qonşu ölkələrlə sülhü pozdu və müharibəyə başladı. Bərbad siyasətdən təngə gələn əhali, qardaşı oğlunun başçılığı ilə üsyan qaldırıb onu devirdi.

Li Çunhsui[redaktə]

Üsyan ilə hakimiyyətə gəlsə də özündən əvvəlki imperatorun siyasətini davam etdirməsi dövlətin çöküşünü sürətləndirdi.

Li Diyuanq[redaktə]

O özündən əvvəlki imperatordan fərqli olaraq sülh siyasəti güdsə də elə həmin il də öldürüldü.

Li Hsian[redaktə]

Monqol işğalına qarşı müqavimət göstərsə də zəlzələ nəticəsində şəhərin divarları uçdu və monqollar tərəfindən edam edildi.

İstinadlar[redaktə]

  1. Olümündən sonra adları və məbəd adları müxtəlif sülalələrdən imperatorlar tərəfindən mənimsənilirdi, adətən adın başlanğıcında sülalənin adı şəklində ön şəkilçidən istifadə edirlər. Məsələn, Xun adında imperatoru, həmçinin Min Tay-szu adlandırırlar.