Çaylı xalçaları

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Xalça
Çaylı xalçaları
Geometric rug motives.jpgAzeri teppich1.jpgAzeri teppich3.jpgAserbaidschanischer Teppich1.jpg
«Чайлы».jpg
Xalça haqqında məlumat
Tam adı: Çaylı xalçaları
Digər adı: "Gəncə-şəhər", "Qazaxça", "Öysüzlü", "Qaraxanlı"
Məktəbi: Gəncə xalçaçılıq məktəbi
Növü: Xovlu xalça
Ölkə: Azərbaycan
Şəhər: Gəncə
Kənd: Çaylı
Toxunması haqqında məlumat
Digər məlumatlar
Material: qoyun yunu

Çaylı xalçalarıGəncə xalçaçılıq məktəbinin Gəncə qrupuna daxil olan xovlu Azərbaycan xalçalarıdır.[1] Xalçalar adını Gəncə şəhərindən 20 km cənub-şərqdə yerləşən Çaylı kəndinin adından almışdır. Bəzi xalçaçılar bu xalçanı "Gəncə-şəhər", "Qazaxça", "Öysüzlü", "Qaraxanlı" adlandırırlar. Çaylı xalçaları Gəncə xalçalarının orta keyfiyyətli xalçalar kateqoriyasına aiddir.[2]

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

"Çaylı xalçaları"ı öz adını Gəncə şəhərindən 20 km cənub-şərqdə yerləşən Çaylı kəndinin adından almışdır.[1] "Çaylı xalçaları"ı əvvəlcə Çaylı kəndində toxunmuş, daha sonra Gəncənin özündə ("Gəncə-şəhər"[2] adı ilə) və Goranboy rayonunun xalçaçılıq məntəqələrində toxunmağa başlamışdır.[2]

"Çaylı xalçaları"ını bir çox ustalar "Öysüzlü xalçaları", digərləri "Qaraxanlı xalçaları" adlandırırlar.[1]

Bədii analiz[redaktə | əsas redaktə]

Çaylı xalçaları Şirvan xalçaçılıq məktəbinə aid olan "Qobustan xalçaları" və "Mərəzə xalçaları"nın orta sahəsindən götürülmş bəzi elementlərin şəkilləri bir qədər dəyişdirilərək "Gəncə xalçaları"nın texniki xüsusiyyətlərinə uyğun şəkildə istifadə edilərək toxunmuşdur.[2]

Çaylı xalçalarının orta sahəsində məhz bu xalçalara xarakterik olan, bu xalçanın əsas elementi sayılan uzunsov altıbucaqlı qırmızı yerlikli iri bir göl yerləşdirimiş və qara rəngli yerliyi olan ara sahəsinin sərbəst qalan yerləri "Bəndi-rumi" adlanan torşəkilli naxışla bəzədilmişdir. "Bəndi rumi" adlanan torşəkilli naxışların oyuqlarında isə çiçək formasında naxışlar işlənmişdir.[2]

Texniki xüsusiyyətlər[redaktə | əsas redaktə]

"Çaylı xalçaları"nın ölçüləri 120x180 sm-dən 150x250 sm-ə qədər ölçülər arasında dəyişir. Çaylı xalçalarında bir kvadrat desimetrdə ilmələrin sıxlığı 33x33 ilmədən 40x40 ilməyə qədər yerləşir. Bir kvadrat metrdə isə 108 min ilmədən 160 min ilməyə təsadüf edilir.[2]

"Çaylı xalçaları"da xovun hündürlüyü 6–8 mm-dir.[2]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 1,2 Лятиф Керимов. Азербайджанский ковёр. Том III. II. Б.: «Гянджлик», 1983. səh. 115
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Лятиф Керимов. Азербайджанский ковёр. Том III. II., Б.: «Гянджлик», 1983. səh. 116