Görədil xalçaları

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Xalça
Görədil xalçaları
Geometric rug motives.jpgAzeri teppich1.jpgAzeri teppich3.jpgAserbaidschanischer Teppich1.jpg
Görədil xalçaları

Görədil xalçaları
Xalça haqqında məlumat
Tam adı: Görədil xalçaları
Məktəbi: Abşeron xalçaçılıq məktəbi
Növü: Xovlu xalça
Ölkə: Azərbaycan
Toxunması haqqında məlumat
Digər məlumatlar

Görədil xalçalarıAbşeron xalçaçılıq məktəbinin Bakı qrupuna daxil olan xovlu xalça növü.

Ümumi məlumat[redaktə | əsas redaktə]

"Görədil xalçaları" öz adını Bakı şəhərindən 20 km şimalda yerləşən Görədil kəndinin adından almışdır. "Görədil xalçaları" təkcə Görədil kəndində deyil Mərdəkan, Pirşağı, Bül-bülə, NovxanıNardaran Bakıətrafı kəndlərdə də toxunurdu. Bəzi xalçaçılar bu xalçanı "Novxanı xalçası" hesab etsələrdə, bu xalçalar "Novxanı xalçalarından çox fərqlənir.

Bədii analiz[redaktə | əsas redaktə]

"Görədil xalçaları"nın orta yerliyinin kompozisiyası "Novxanı xalçası"nda olduğu kimidir. Orta sahədə yerləşən iki və ya üç böyük göldən başqa göllərin arasında sağ və sol tərəflərdə cüt-cüt yerləşmiş firuzəyi yerliyi olan dörd balaca göl toxunmuşdur. Qalan boşluqlar isə həndəsi və nəbati naxışlarla tamamlanmışdır. Orta sahənin hər bir küncündə sarı yerlikli, pilləli şəkildə düzbucaqlı yerləşir. Bu pillələrdən orta sahənin mərkəzinə doğru uzanan diaqonal cizgilər keçir. Görədil kəndinin xalçaçıları bu cizgiləri "çəpər" və ya "saç" adlandırırlar.

Bakı xalçaçılarının "Quyu haşiyə" və ya "Kankan" adlandırdıqları qara yerlikli orta haşiyəsi istər formasına, istərsə quruluşuna görə çox orijinaldır. Orta haşiyədə yumru başı olan xaçabənzər element çarxı təsvir edir. Ortadakı kvadrat quyunu, quyudan bir qədər aşağıda yerləşən trapesiya formalı element isə dolu (dol - dəridən hazırlanmış vedrə) təsvir edir. Bir az da aşağıda kəlləbaşı elementi quyu qazan kankanı, onların arasında qalın xətt isə kəndiri ("burazı") simvolizə edir. Bütün Yaxın Şərqdə, o cümlədən Azərbaycanda suyun simvolik təsviri hesab edilən oturan iki quş çarxın yuxarı hissəsində təsvir edilmişdir.

Orta haşiyənin hər iki tərəfində Quba rayonunda "Çaxmaqlı qızıl gül", Şabran rayonunda isə "Güzgü haşiyə" adlandırılan yerlikli iki kiçik haşiyə yerləşir. Cıqqa buta elementi ilə bəzədilmiş qırmızı yerlikli mədahillər xalçanın kənarlarını və ara haşiyəni dövrələyir.

Texniki xüsusiyyətlər[redaktə | əsas redaktə]

"Görədil xalçaları" əsasən 130x230 sm ölçüdə istehsal olunmuşdur. Təsadüfi hallarda 130x300 sm ölçülü uzunsov xalçalar hazırlanırdı.

"Görədil xalçaları"nda ilmələrin sıxlığı: bir kvadrat desimetrdə 40x40 ilmədən 38x45 ilməyə qədər yola bilir. Hər bir kvadrat metrdə 160 min ilmədən 170 min ilməyə qədər düyün vardır. Hər kvadrat metrində 250 min ilmə olan "Görədil xalçaları"na az-az hallarda rast gəlinir.

"Görədil xalçaları"nın xovunun hündürlüyü 3–4 mm-dir.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]