Çayqışlaq

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Çayqışlaq

41°13′ şm. e. 48°44′ ş. u.


Ölkə Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Rayon Quba
Tarixi və coğrafiyası
Saat qurşağı UTC+04:00
Əhalisi
Əhalisi 134 (2009) nəfər
Xəritəni göstər/gizlə
Çayqışlaq xəritədə
Çayqışlaq
Çayqışlaq

ÇayqışlaqAzərbaycan Respublikasının Quba rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd[1]. Hazırda Çayqışlaq kəndi Zərqava inzibati-ərazi dairəsinin tərkibinə daxildir. Kənd Şabran çayının sahilində yerləşir. Çay kəndin ortasından axdığına görə yaşayış məntəqəsini 2 hissəyə ayırır.Təbii-coğrafi mövqeyi çox əlverişlidir.Füsunkar gözəlliyi var. Bir tərəfdən kolluqlarla, otlaqlarla örtülmüş sıra dağ yamacları və dərələr ilə, digər tərəfdən isə Zeyvə meşə massivi ilə əhatələnmişdir. Buranın bənzərsiz təbiəti,o cümlədən Şabran çayının hər 2 sahilində bitən qovaq ağaclarının yaratdığı gözəl mənzərə, habelə dum-duru, şəffaf suyun sakitcəsinə zümzümə edərək axması bu məkana gələnləri həmişə heyran qoyub. Çayqışlağın bağları və orada yetişdirilən meyvələr, xüsusən gilas və alma sortları isə ta keçmişdən bölgədə məşhur olub. Çünki bu meyvələr həm görünüşünə, həm də dadına görə fərqlənib. Hələ əvvəlki zamanlardan Çayqışlaqda bişirilən şəkərburaların, üçkünlü paxlavaların sorağı çox yerə yayılmışdı.

Vaxtlə burada yaşamış insanlar tərəfindən salınmış Hətəm bağı,Mürsəli bağı,Harun bağı,Səhid bağı,Məhəmməd bağı,Əliməmməd bağı və digər bağ sahələrinin adları, bu bağlarda yetişdirilən meyvə sortları ötən əsrin əvvəlindən sonunadək bütün yaxın ərazilərin əhalisi arasında dillər əzbərinə çevrilmişdi.Buna görə də hamı həmin bağların meyvələrindən dadmağı arzulayırdı.Belə bağların mövcudluğu isə kənd əhalisinin hələ əvvəlki dovrlərdən meyvəçiliklə məşğul olduğundan xəbər verir. 1996-cı ildə torpaq islahatı ilə əlaqədar buradakı torpaq sahələri kənd sakinlərinin mülkiyyətinə verildikdən sonra bağçılıq ənənələri daha böyük uğurla davam etdirilir. Əvvəlki bağlar tam bərpa edilməklə yanaşı,yeni bağ sahələri salınır, məhsuldarlığı çox olan və istehlak bazarlarının indiki tələblərini ödəyə bilən, son nəticədə xarici ölkələrə ixrac olunacağı hədəflənən meyvələrin istehsalı üçün bağların becərilməsində müasir innovativ aqrotexniki üsullar geniş tətbiq edilir. Yeni salınmış bağların ilk bəhrələri isə Çayqışlaq meyvələrinin əvvəlki şöhrətini yenidən qaytarmışdır. Çayqışlağın əsasən meşə torpağına aid olan bağ sahələrinin dadlı,tamlı nemətləri indi insanlarımızın süfrələrində daha çox görünməyə başlamışdır.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Ətraf ərazinin əhalisi olan tatlar hələ keçmiş zamanlardan Çayqışlaq kəndini “Arkərə” (tatca: “Çay”) kəndi kimi (daha obrazlı deyilsə, “çayın yanındakı oba” mənasında) tanıyıblar. Ola bilsin ki, lap əvvəllərdə kəndin başqa adı da olub. Amma əvvəlki adın mövcud olub-olmadığı barədə hələlik heç bir məlumat yoxdur.

Kəndin tarixi isə dəqiq bilinməsə də, xeyli keçmişə gedib çıxır. Hazırda yerli əhali arasında “Molla Qəni düzənliyi” adlanan ərazidəki yurd yerlərinin qalıqları və elə bu məkanda yerləşən qəbristanlıqda bəzi qəbirüstü daşlarda çətinliklə oxuna bilən yazılar kəndin ən azından son orta əsrlərdə mövcud olduğuna əsas verir. Belə ki, erkən dövrlərdə həqiqətən də bu yaşayış məntəqəsi Şabran çayı sahilindən təxminən yarım kilometr aralıda və Zeyvə meşə massivinin ətəyində, nisbətən hündür bir yerdə olan Molla Qəni düzənliyində yerləşib.Əhalisi əkinçilik,meyvəçilik və maldarlıqla məşğul olub. O vaxtlarda buranın sakinləri həyatdan köçən ailə üzvlərini düzənliyin bir küncündə saldıqları qəbristanlıqda basdırmışlar ki, Çayqışlağın keçmişindən xəbər verən bu qəbristanlıq da indiyədək qalmaqdadır.

Əvvəlki nəsillərdən dövrümüzə gəlib çatan məlumatlara görə 19-cu əsrdə burada yaşayan əhalinin bir hissəsi müəyyən səbəblərdən miqrasiya etmişdir. Xeyli sayda ailələr bölgənin digər yaşayış məntəqələrinə köçüb getmişlər. Qalan ailələrin hir hissəsi isə 19-cu yüzilliyin sonu – 20-ci yüziliiyin əvvəllərində Molla Qəni düzənliyindəki obadan aşağı enərək çayın sahilində məskən salmışlar. Elə həmin dövrdə qonşu ərazilərdəki yaşayış məntəqələrindən də bir çox ailələr bu yeni məskənə köçüb gəlmişlər. “Çay sahilindəki məskən (qışlaq)” kimi Çayqışlaq adı məhz o zamandan daha geniş tanınmağa başlayıb.

Sovetlər hakimiyyəti gələndən sonra burada əvvəlcə kənd təsərrüfatı üzrə artel yaradılmişdır. Ardınca isə onun bazasında Qəzənfər Musabəyov adına kolxoz təşkil edilmişdir ki, həmin kolxoz da 1930-cü illərin 2-ci yarısına qədər fəaliyyət göstərmiş və özü də ən varlı kolxozlardan biri olmuşdir.Müəyyən qərarla bu kolxoz qonşu Kələnov kəndində fəaliyyət göstərən Kalinin adına kolxozla birləşdirilmişdir.

Müharibə və ondan sonrakı dövrün çətinlikləri kənddə əhalinin sayının yenidən azalmasına gətirib çıxarmışdır. Əhalinin çox hissəsi Qubanın,Şabranın,Xaçmazın və hətta Abşeronun yaşayış məntəqələrinə köçüb getmişdir. Nəticədə ötən əsrin 60-70-ci illərində kənddəki ailə təsərrüfatlarının sayı 10-15-ə düşmüşdü. Lakin 80-ci illərdən başlayaraq kənd yenidən dirçəlmə və inkişaf dövrünə qədəm qoymuşdur.Nəticədə buradakı ailə təsərrüfatlarının və əhalinin ümumi sayı da artmış və kənd sürətlə böyüməyə,müasirləşməyə başlamışdır.hazırda kənddə ibtidai təhsil ocağı, sabit telefon rabitəsi var. 2018-ci ildə isə inzibati ərazinin digər yaşayış məntəqələrinə və Bakı-Quba yoluna rahat çıxış imkanı verən asfalt örtüklü avtomobil yolu salınmışdır.Çayqışlaq da daxil olmaqla 11 yaşayış məntəqəsini birləşdirən bu asfalt yolun 11.10.2018-ci il tarixdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev tərəfindən rəsmi açılışı olmuşdur.

Uzun müddətdən bəri faktiki mövcud olan *Kənd 1991-ci ildə ayrıca yaşayış məntəqəsi hesab edilmiş və Zərqava İƏD-nin tərkibində rayonun yaşayış məntəqələri siyahısına daxil edilmişdir.

Bölgədə yaşayan insanların əsas inanc yerlərindən biri olan "İlyasqulu Baba" piri də Çayqışlaq kəndindədir. Barəsində müəyyən rəvayətlər söylənilən və vaxtilə bölgənin ən mömin şəxslərindən biri kimi tanınmış İlyasqulu Baba, deyilənlərə görə, öz sağlığında çox yerləri gəzib dolaşdığına baxmayaraq, ölümündən sonra onu basdırmaq üçün yaxın adamlarına məhz bu məkanı nişan vermişdir.Elə o vaxtlardan da həmin məkan inanc yerinə çevrilmiş və müxtəlif yerlərdən insanlar müəyyən niyyətlə indiyədək bu ocağa üz tuturlar.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

  • 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 134 nəfər əhali yaşayır.[2] Əhalinin əksəriyyətini tatlar təşkil edir.Əsas məşğuliyəti isə meyvəçilik,taxıl və bostan bitkilərinin becərilməsi və maldarlıqdır.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]