Özləm Türeci

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Özləm Türeci
Özləm Türeci
Ozlem Tureci v1.jpg
Özləm Türecinin 2019-cu il avqustun 12-də çəkilmiş şəkili
Doğum tarixi (54 yaş)
Doğum yeri Lastrup, Almaniya
Vətəndaşlığı Almaniya Almaniya
Həyat yoldaşı Uğur Şahin (2002)
Uşağı 1
Milliyyəti türk
Dini islam
İxtisası doktor, sahibkar
Təhsili Saarland Universiteti
Fəaliyyəti tədqiqatçı, sahibkar, həkim
Tanınır BNT162b2, COVID-19 peyvəndi, xərçəng tədqiqatları
Mükafatları Calogero Pagliarello Research Award
Georges Köhler Prize
German Sustainability Award
Axel Springer Award
German order merit with special sash.jpg Almaniya Federativ Respublikası Ləyaqət Ordeni[1]
Saytı Profile at BioNTech
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Özləm Türeci (6 mart 1967-ci il, Lastrup, Almaniya) — türk mənşəli Almaniya həkimi, elm adamı, sahibkar. 2008-ci ildən bəri həyat yoldaşı Uğur Şahin ilə birlikdə qurduğu şirkət olan BioNTech SE-nin İdarəçisi. 2020-ci ildə COVID-19 əleyhinə peyvəndin yaradıcılarından biri. Türeci 2018-ci ildən bəri "BioNTech"in baş həkimi vəzifəsini icra edir.[2] 2008-ci ildən 2016-cı ilə qədər "Ganymed Pharmaceuticals" şirkətinin qurucusu və baş direktoru idi. O, həmçinin Mayns Universitetində mühazirələr oxuyur.[3][4]

Həyatı və təhsili[redaktə | əsas redaktə]

1967-ci ildə Almaniyanın Lastrup şəhərində İstanbuldan gələn mühacir bir ailənin övladı olaraq anadan olub. Rizə ilinin,Fındıqlı kökənli atası,[5] Katolik xəstəxanasında cərrah olaraq işləyirdi.[6] Atasının çalışdığı xəstəxanada tibb bacısı rahibələrə heyranlıq duyan Türeci, çox mədəni bir mühitdə böyüyür. Reportajlarının birində özünü "Prussiya türkü" kimi xarakterizə edir.

Türeci magistr təhsilini Saarland Universitetində tamamladı. 2001-ci ildə Mayns şəhərinə köçdü. Mayns Universiteti Xəstəxanasında immunitet sisteminin dəyişdirilmiş genetik kodlarla xərçəngə qarşı mübarizə aparması istiqamətində işlər apardı. 2001-ci ildə Uğur Şahin ilə qurduğu və türkcə “qənimət” sözündən ilham alaraq “Ganymed” adını daşıyan firmada təhsilini davam etdirdi. 2002-ci ildə özü kimi türk immiqrant həmkarı Uğur Şahin ilə ailə həyatı qurur.[7] Cütlük, immunitet sisteminin, xərçəng hüceyrələrinin bədənə daxil olan bir virus kimi təsbit etməsi və onları aradan qaldırmaq üçün birlikdə çalışmağı davam etdirirlər.[8]

Xərçəngə həssas antikor müalicələrinə öncüllük edən Ganymed, 2016-cı ildə Yaponiyanın əczaçılıq şirkəti Astellas-a satıldı. Şirkətin 1,3 milyard avroluq satışları bu günə qədər Almaniyada tibb sektorundakı ən yüksək satış oldu.[9] Bu satış Özləm Türeci-Uğur Şahini Almaniyanın ən varlı adamları sırasına daxil etdi.[10]

Türeci, BioNTech şirkətini 2008-ci ildə həyat yoldaşı Uğur Şahin və Avstriyalı immunoloq və onkoloq Kristof Huber ilə birlikdə qurdu. 2018-ci ildə şirkətin baş həkimi oldu. 2020-ci ildən etibarən 1300 işçisi olan şirkət əvvəlcə immunoterapiya xərçəngi müalicələri üzərində işləyirdi. 2020-ci ildə COVID-19 pandemiyasının yayılması ilə şirkət koronavirus peyvəndini tapmağa istiqamətləndi. Özləm Türeci, SARS-CoV-2-yə qarşı peyvənd işlərini inkişaf etdirərək,bu istiqamətdə lider rol oynadı. Peyvəndin hazırlanmasında BioNTech ilə əməkdaşlıq edən ABŞ əczaçılıq şirkəti Pfizer, 9 noyabr 2020-dəki açıqlamasında,istehsal olunan COVID-19 peyvəndinin (BNT162) 90 % müvəffəqiyyət qazandığını elan etdi.

Özlem Türeci, Londonda gündəlik nəşr olunan beynəlxalq ingilis iqtisadi-siyasi qəzeti Financial Times tərəfindən həyat yoldaşı Uğur Şahin ilə birlikdə koronavirüs peyvəndini hazırladıqları üçün "İlin adamı" seçildi.

2021-ci il martın 19-da o, və həyat yoldaşı Uğur Şahin COVID-19-ə qaşı peyvənd hazırlamaqda əldə etdikləri uğur səbəbiylə Almaniya Federativ Respublikasının ən yüksək mükafatı olan Ləyaqət Ordeni ilə təltif olundular. Bellevue Sarayında təşkil edilən təltif etmə mərasiminə Almaniya Prezidenti Frank-Valter ŞtaynmayerKansler Angela Merkel də qatılmışdılar. Alim cütlüyə mükafatı çəxsən Kansler Angela Merkel təqdim etmişdir.[1]

Üzvü olduqları[redaktə | əsas redaktə]

Özləm Türeci Amerika Xərçəng Araşdırmaları Birliyinin (AACR) və 2015-ci ildən Amerika Klinik Onkologiya Cəmiyyətinin (ASCO),Alman HematologiyaOnkologiya Cəmiyyətinin (DGHO),Alman İmmunologiya Cəmiyyətinin üzvüdür.

BioNTech[redaktə | əsas redaktə]

BioNTech-in Maynsdakı binası

2008-ci ildə Türeci, 2018-ci ildən bəri baş həkim vəzifəsində çalışdığı Mayns mərkəzli BioNTech biotexnologiya şirkətinin qurucularından biri idi.[11] 2009-2018-ci illərdə şirkətin elmi məsləhət şurasının sədri vəzifəsində çalışıb. BioNTech, xərçəng və digər ciddi xəstəliklərin müalicəsində xəstəyə xas yanaşma metoduna görə,aktiv immunoterapiyanın inkişafı və istehsalına yönəlmişdir.[12] Baş həkim olaraq ilk növbədə Klinik Tədqiqat və İnkişafdan cavabdehdir. BioNTech, 2020-ci ilin yanvarından bəri,[13] şirkətin baş direktoru olan Özləm Türeci və həyat yoldaşı Uğur Şahinin rəhbərliyi altında COVID-19 yoluxucu xəstəliyinin BNT162b2 peyvəndi üzərində araşdırma apararaq peyvəndin hazırlanmasında klinik tədqiqatlar sahəsindən uğur əldə edir.[14][15][16] Türeci,şirkətinə və tərəfdaşlarına verdiyi 500-dən çox patent ilə məşğul olur.

Mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1 2 3 https://amp.dw.com/tr/t%C3%BCreci-ve-%C5%9Fahine-liyakat-ni%C5%9Fan%C4%B1-verildi/a-56926860 (#bare_url_missing_title). (#parameter_ignored); (#parameter_ignored); (#parameter_ignored); (#parameter_ignored)
  2. "Das Führungsteam", Homepage (alman), BioNTech, 2020-12-10 tarixində orijinalından arxivləşdirilib, İstifadə tarixi: 2020-11-30
  3. Vorlesungsverzeichnis, Johannes Gutenberg Universität Mainz, İstifadə tarixi: 2020-11-30
  4. "Privatdozentin Dr. Özlem Türeci", DFG - GEPRIS - (alman), Deutsche Forschungsgemeinschaft, İstifadə tarixi: 2020-11-30
  5. https://www.sabah.com.tr/gundem/2020/11/13/hem-bizim-hem-dunyanin-gururu (#bare_url_missing_title). (#parameter_ignored); (#parameter_ignored); (#parameter_ignored); (#parameter_ignored); (#parameter_ignored); (#parameter_ignored); (#parameter_ignored); (#parameter_ignored)
  6. https://www.theguardian.com/world/2020/nov/10/ugur-sahin-and-ozlem-tureci-german-dream-team-behind-vaccine?CMP=fb_gu&utm_medium=Social&utm_source=Facebook&fbclid=IwAR2A3VonkYNK-mxMAOvDUqYuEym-ZFiiwxNkVEIFXzB1eZU4_QTpRGLptQs (#bare_url_missing_title). (#parameter_ignored); (#parameter_ignored); (#parameter_ignored); (#parameter_ignored); (#parameter_ignored); (#parameter_ignored); (#parameter_ignored); (#parameter_ignored); (#parameter_ignored)
  7. https://biontech.de/our-dna/leadership (#bare_url_missing_title). (#parameter_ignored); (#parameter_ignored); (#parameter_ignored); (#parameter_ignored); (#parameter_ignored); (#parameter_ignored)
  8. https://tr.euronews.com/2020/11/10/covid-19-as-s-n-n-arkas-ndaki-iki-isim-turkiye-kokenli-ugur-sahin-ve-ozlem-tureci (#bare_url_missing_title). (#parameter_ignored); (#parameter_ignored); (#parameter_ignored); (#parameter_ignored); (#parameter_ignored); (#parameter_ignored)
  9. https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-54882588 (#bare_url_missing_title). (#parameter_ignored); (#parameter_ignored); (#parameter_ignored); (#parameter_ignored); (#parameter_ignored); (#parameter_ignored)
  10. https://www.dailysabah.com/life/science/spotlight-the-turkish-german-dream-team-couple-behind-pfizers-covid-19-vaccine (#bare_url_missing_title). (#parameter_ignored); (#parameter_ignored); (#parameter_ignored); (#parameter_ignored)
  11. Biontech (2020-03-31), Form 20-F (ingilis), U.S. Securities and Exchange Commission, İstifadə tarixi: 2020-11-10
  12. Hofmann, Siegfried; Terpitz, Katrin (2016-03-16), "Impfung gegen Krebs", Handelsblatt (alman), səh. 16
  13. Biontech: Mit Lichtgeschwindigkeit zum ersten Corona-Impfstoff (alman), Deutsche Welle (DW), 2020-11-09, İstifadə tarixi: 2020-11-30
  14. Hofmann, Siegfried; Wermke, Christian (2020-04-23), "Ugur Sahin und Özlem Türeci: Dieses Medizinerpaar entwickelt einen Covid-19-Impfstoff.", Handelsblatt (alman), İstifadə tarixi: 2020-10-26
  15. "The Husband-and-Wife Team Behind the Leading Vaccine to Solve Covid-19", The New York Times (ingilis), 2020-11-10, İstifadə tarixi: 2020-11-17
  16. Özlem Türeci's research while affiliated with Helmholtz Institut Mainz and other places (ingilis), ResearchGate, İstifadə tarixi: 2020-11-30
  17. Preisträger Vincenz-Czerny-Preis und deren Arbeiten (alman), Deutsche Gesellschaft für Hämatologie und Medizinische Onkologie, İstifadə tarixi: October 26, 2020
  18. Ugur Sahin, Managing Director (Science and Research) of Translational Oncology at the University Medical Center of the Johannes Gutenberg University Mainz – Tron (ingilis), University of Birmingham, İstifadə tarixi: October 26, 2020
  19. https://dgfi.org/dgfi-en/koehler-prize/ (#bare_url_missing_title). (#parameter_ignored); (#parameter_ignored); (#parameter_ignored); (#parameter_ignored); (#parameter_ignored); (#parameter_ignored)
  20. "Deutscher Nachhaltigkeitspreis: Startseite". Deutscher Nachhaltigkeitspreis (alman). İstifadə tarixi: December 17, 2020.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

П:  Tibb portalı