Üsamə bin Laden

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Üsamə bin Laden
Üsamə bin Məhəmməd bin Avad bin Laden
ərəb. أسامة بن محمد بن عوض بن لادن‎‎‎
Osama bin Laden portrait.jpg
Üsamə bin Laden 1997-ci ildə.
bayraqİlk Əl-Qaidə lideri
avqust 1988 — 2 may 2011
Sələfi vəzifə təsis edilib.
Xələfi Ayman əl-Zəvvari

Doğum tarixi 10 mart 1957(1957-03-10)
Doğum yeri Ər-Riyad, Səudiyyə Ərəbistanı
Vəfat tarixi 2 may 2011 (54 yaşında)
Vəfat yeri Abbottabad kompleksi, Abbottabad, Pakistan
Dəfn yeri
Vətəndaşlığı Səudiyyə Ərəbistanı (1957-1994)
Apatrid (1994-2011)
Milliyyəti Səudi Ərəbistanlı
Həyat yoldaşı Nəcvə xanım (1974-2001)
Xədicə Şərif (1983-1990-cı illər)
Xeyriyyə Sabar (1985-2011)
Siham Sabər (1987-2011)
Əməl əs-Səda (2000-2011)
Uşaqları Abdullah, Səad, Ömər, Həmzə, Əbdürrəhman, Əmir, Osman, Məhəmməd, Fatimə, İman, Laden, Rukiyə, Nur, Əli, Səfiyə, Ayşə, Məryəm, Süməyyə, Asiyə, İbrahim, Zeynəb, Hüseyn
Hərbi xidmət
Rütbəsi əmir
Rəhbərlik edib "Əl-Qaidə" terror təşkilatı
Döyüşlər SSRİ-Əfqanıstan müharibəsi
Caci döyüşü
Terrorizmlə Mübarizə
Əfqanıstan müharibəsi
Tora-Bora döyüşü
Vəziristan müharibəsi
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Üsamə bin Laden (tam adı: Üsamə bin Məhəmməd bin Avad bin Laden, ərəb. أسامة بن محمد بن عوض بن لادن‎‎‎; d. 10 mart 1957, Ər-Riyad, Səudiyyə Ərəbistanıö. 2 may 2011, Abbottabad kompleksi, Abbottabad, Pakistan) — müxtəlif beynəlxalq təşkilatlar və ölkələr tərəfindən terror təşkilatı olaraq tanınan İslam təşkilatı Əl-Qaidənin qurucularından biri və ilk rəhbəri. 1994-cu ildə vətəndaşlıqdan çıxarılıb apatrid olana qədər Səudiyyə Ərəbistanı vətəndaşı olmuşdur. Üsamə bin Laden "Bin Laden" nəslinin tanınmış nümayəndəsidir.

Nəslinin şəcərəsi Yəməndə yaşayan Kinda çarlığına qədər uzanan Üsamə bin Laden Ər-Riyadda anadan olmuşdur. 1979-cu ildə Pakistana üz tutmuş və Əfqanıstanda SSRİ-yə qarşı döyüşən mücahid qüvvələrinə daxil olmuşdur. 1988-ci ildə Əl-Qaidə terror təşkilatını yaradan ən tanınmış şəxslərdən biri olmuşdur. 1992-ci ildə Səudiyyə Ərəbistandan xaric edildi və Sudanda yaşamağa başladı. Amerika Birləşmiş Ştatlarının təzyiqi səbəbi ilə 1996-cı ildə Sudandan Əfqanıstana gedərək burada təşkilatı gücləndirməyə başladı. Körfəz müharibəsində müsəlmanların ən müqəddəs məkanlarından ikisinin mövcud olduğu Səudiyyə Ərəbistanına Amerika döyüşçüləri yeridildiyini görən Üsamə bin Laden bu hərəkətlə İslam dininə təhqir edildiyini və bunun qisasının alınacağını bildirdi. Tanınmış mücahidlərlə birlikdə Yaxın Şərqdə Amerika Birləşmiş Ştatlarının əleyhinə qruplar təşkil etməyə başladı. 1998-ci ildə Amerika Birləşmiş Ştatları konsulluqlarına Dar əs SalamNayrobidə bomba ilə yüklənmiş yük maşınları ilə təşkil edilən hücumlardan sonra Federal Təhqiqat Bürosu tərəfindən ən çox axtarılan on şəxs (ing. FBI Ten Most Wanted Fugitives) və ən çox axtarılan terroristlər (ing. Most Wanted Terrorists) siyahılarına daxil edilmişdir. 2011-ci ildə baş verən 11 sentyabr hücumlarından sonra başlayan Terrorizmlə Mübarizə əhatəsində ən çox axtarılan şəxslərin siyahısına daxil edilmişdir. Pakistanın Abbottabad şəhərində yerləşən bir kompleksdə yaşadığı aşkar edilən Üsamə bin Laden 2 may 2011-ci il tarixində Amerika xüsusi qüvvələri tərəfindən təşkil edilən gizli əməliyyatın nəticəsində qətlə yetirilmişdir.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Üsamə bin Məhəmməd bin Avad bin Laden 1998-ci ildə verdiyi müsahibəsində 10 mart 1957-ci ildə anadan olduğunu, doğum yerinin isə Səudiyyə Ərəbistanının paytaxtı olan Ər-Riyad olduğunu bildirmişdir. Atası Yəmənin Hədramaut ərazisində anadan olan, Ciddiyə köçəndən sonra tikinti işləri ilə məşğul olaraq milyonçuya çevrilən və hal-hazırda "Səudiyyə Bin Laden Qrupu" adı ilə fəaliyyət göstərən şirkətin yaradıcısı Məhəmməd bin Avad bin Laden, anası isə Məhəmməd bin Ladenin onuncu həyat yoldaşı olan Həmidə əl-Attas (sözügedən dövrdəki adı ilə Aliyə xanım) idi. 1999-cu ildə verdiyi müsahibədə "aslan" mənasını verən adının Məhəmmədin sahəbələrindən biri olan Üsamə bin Zeyddən təsirlənərək verildiyini bildirmişdir.

Üsamə bin Laden 2012-ci ilin 2 may tarixində gizlənildiyi aşkar edilən Abbottabaddakı kompleksində Amerika xüsusi təyinatlı qüvvələrin hücumu nəticəsində qətlə yetirilmişdir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]