İsrafil Məmmədov (tarixçi)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox character.png
İsrafil Məmmədov
İsrafil Süleyman oğlu Məmmədov
Fotoqrafiya
Doğum tarixi 1927(1927-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Doğum yeri Zəngəzur mahalı, Meğrı rayonu, Əmrəkar kəndi
Vətəndaşlıq Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Milliyyəti azərbaycanlı
Elm sahəsi Tarix
Elmi dərəcəsi Tarix elmlər namizədi
Atası Süleyman Məmmədov
Mükafatları "Dövlət Mükafatı" laureatı

İsrafil Məmmədov — (tam adı: İsrafil Süleyman oğlu Məmmədov; 1927; Zəngəzur mahalı, Meğrı rayonu, Əmrəkar (Meğri) kəndi) — “Sovet Ermənistanı” respublika qəzetinin son baş redaktoru (1955-1990), tarix elmləri namizədi, görkəmli alim, tanınmış yazıçı, tarixçi, publisist, ictiami-siyasi xadim. Ermənistan SSR Əməkdar jurnalisti[1]

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

İsrafil Məmmədov 1927-ci ildə Zəngəzur mahalının Meğrı rayonunun Əmrəkar kəndində anadan olub. Orta məktəbi qızıl medalla bitirərək öz kəndində - bitirdiyi məktəbdə müəllimlik edib. 1990-cı il yanvarın 19-da ailəsi ilə birgə Bakıya pənah gətirərək 4 qaçqın ailəsi ilə bir mənzildə yaşayıb, dəfələrlə infarkt keçirib, görmə qabiliyyətinin 80%-ni itirib.

Fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

İsrafil Məmmədov bir sıra sahələrdə çalışıb. O, rayon qəzeti və paralel olaraq rayon radiosunun aparıcısı olub, həmçinin Meğrı rayon komsomol komitəsinin birinci katibi vəzifəsində işləyib. İrəvan Ali Partiya məktəbini bitərərək 1955-90-cı illərdə "Sovet Ermənistanı" adlı respublika qəzetinin son baş redaktoru olub. Təhsil nazirinin müavini, Respublika "Bilik" Cəmiyyəti İdarə Heyəti sədrinin müavini, Jurnalistlər İttifaqı sədrinin müavini, EA Tarix İnstitutunda "Ermənistanda Azərbaycan mətbuatı tarixi" üzrə baş məsləhətçi vəzifəsində çalışıb.

1972-ci ildə "Ermənistanda Azərbaycan mətbuatı" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək tarix elmləri namizədi alimlik dərəcəsinə layiq görülüb. Azərbaycan və Ermənistanda 1991-ci ildən sonra 5 dissertasiyanın rəsmi opponenti, 17 elmi əsərin redaktoru, 4 dissertasiyanın elmi rəhbəri olub. Azərbaycanlıların yaşam fəlsəfi, ictimai fikir tarixinə dair İrəvanda erməni və rus dillərində ensiklopediyada 8, jurnallarda 32, qəzetlərdə 185, Azərbaycan dilində 200-dən çox elmi-publisistik məqalənin müəllifidir.

"Üç göyərçinim", "Eldarın uşaqları", "Bizim Əfəndiyev", "Hicran, Körpüdən", "Ömür yarpağı" hekayələri həm də erməni mətbuatında işıq üzü görüb. A.Gelmanın "Aləmlə üz-üzə", Y.Onelin "Qarağaclar altında məhəbbət", P.Pançevin "Əkizlər", Ə.Əbubəkrin "Şuburumda dava-dalaş", Q.Sundukyanın "Daha bir qurban" və başqa səhnə əsrlərini ana dilimizə çevirib. Erməni millətçiləri buna cavab olaraq, 1968-ci ildə onun yaşadığı mənzili partladıblar.

Azərbaycanlıların soyqırımı haqqında ulu öndər Heydər Əliyevin 1998-ci il 26 mart tarixli fərmanından sonra AzərbaycanTürkiyədə lentə alınan, indi də nümayiş etdirilməkdə olan 12 sənədli filmin baş məsləhətçisi, aparıcı çıxışçısı olub. Respublika radiosunda indiyə qədər erməni dilində 2680, Azərbaycan dilində 1145 elmi-analitik məqaləsi səsləndirilib. 1991-ci ildən Azərbaycan Dövlət Teleradio Verilişləri Şirkətində “Erməni redaksiyası”nın müdiri olub. 1964-cü ildən İrəvan Pedoqoji Universitetində dərs deyib.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 25 may 2012-ci il tarixli Sərəncamı ilə İsrafil Məmmədova 2012-ci il üçün Azərbaycan Respublikasının elm sahəsində 'Dövlət Mükafatı' laureatı verilib. Azərbaycan Respublikasının elm, mədəniyyətədəbiyyat üzrə Dövlət Mükafatları komissiyasının qərarı ilə İsrafil Məmmədova Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mükafatı laureatının diplomu və fəxri döş nişanı təqdim edilib.[2]

Kitabları[redaktə | əsas redaktə]

  • Gənclərin mənəvi siması. İrəvan, "Bilik"cəmiyyəti, 1962.
  • İnsan elə yaşamalıdır ki. İrəvan, "Bilik"cəmiyyəti, 1967.
  • Ermənistan azərbaycanlılarının həyat salnaməsindən səhifələr. İrəvan, "Bilik"cəmiyyəti, 1970. 
  • Ermənistanda Azərbaycan kitabı. İrəvan, 1985.
  • Ermənistan azərbaycanlıları və onların acı taleyi. Bakı, 1992.
  • Ermənistan azərbaycanlılarının tarixi coğrafiyası. Bakı, 1995.
  • Ulu tariximizin seriyasından (Ermənistan maarifçiləri). Bakı, 1996.
  • Ermənistan azərbaycanlılarının faciəsi. Bakı, 2001. (İngiliscə).
  • İrəvan dəfdəri. İctimai fikir tariximizdən. Bakı, 2002.
  • İrəvan dəfdəri. Ermənistanda Azərbaycan mətbuatı tarixi. Bakı, 2002.
  • İrəvan dəfdəri. Ermənistanda azərbaycanlılar 1941-1945-ci illərdə. Bakı, 2004.
  • İrəvan dəfdəri 3. Teatr tariximizdən. Bakı, 2009.
  • Tariximiz, torpağımız, taleyimiz. Bakı, 2003.
  • Erməni kilsəsi və türk-Azərbaycan torpaqlarında dolaşmaqda olan “Böyük Ermənistan” kabusu. Bakı, 2010.
  • Rus-türk müharibələrində ermənilərin fəal iştrakı, səbəb və nəticələr. Bakı, 2011.
  • Zəngibasar qətliamları 1918-1988. Bakı, 2012.
  • Vedibasar qətliamları və Abbasqulu bəy Şadlinski haqqında sənədlər və xatirələr. Bakı, 2013. 
  • İrəvanın siyasi tarixi 1500–1800.
  • Erməni separatizmi və ekstremizmi.
  • Zorakı xristianlaşdırma.
  • Osmanlı Türkiyəsi, Cənubi Qafqaz və Cənubi Azərbaycanda ermənilərin törətdikləri dəhşət və vəhşətlər.
  • «Геноцид армян» - бродячий призрак искаженной истины. Bakı, 2006.
  • «Армянский вопрос» - вопиющий бастион сепаратизма и экспансионизма. Bakı, 2006.
  • «Великая Армения» - смертоносная программа кровавых злодеяний. Bakı, 2006.
  • Историческая география Западного Азербайджана. Bakı, 1998. (Həmmüəllif).
  • Об истории, исконной земле и горькой судьбе азербайджанцев, изгнанных из нынешней Республики Армения. Bakı, 2009.
  • Терроризм: причина и следствие. Bakı, 2001.

Filmoqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

  1. İsrafil müəllim (film, 2003)
  2. Deportasiya (film, 2001)
  3. Deportasiya. II Film (film)
  4. Deportasiya. III Film (film)
  5. Deportasiya. IV Film (film)
  6. Deportasiya. V Film (film)
  7. Deportasiya. VI Film (film)
  8. Deportasiya. VII Film (film)
  9. Torpağımız... Tariximiz... Taleyimiz... (film, 2015)

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]