Şəttül-Ərəb

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Şəttül-Ərəb
və ya
Ərvəndrud
ərəb. شط العرب‎‎, fars. اروندرود
Shat Al-Arab-Basra.jpg
Ölkə
Keçdiyi ərazilər İraq, İran
Mənbəyi DəcləFərat çaylarının
qovuşduğu Əl-Kurna
məntəqəsi
Mənbəyinin yüksəkliyi 4 m
Mənsəbi Əl-Kişla məntəqəsi,
Fars körfəzi
Mənsəbinin yüksəkliyi 0 m
Uzunluğu 195 km
Su sərfi mənsəbdə 1 750 m³/san
Hövzəsinin sahəsi 1.000.000 km²
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Şəttül-Ərəb (ərəb. شط العرب‎‎ - Ərəb axını) və ya Ərvəndrud (fars. اروندرود - Ərvənd çayı) — DəcləFərat çaylarının Fars körfəzinə tökülməzdən əvvəl Əl-Kurna məntəqəsi yaxınlığında qovuşmaları nəticəsində yaranan çay. Uzunluğu təxminən 195 km-dir. Böyük hissəsi İraq ərazisindən axsa da, cənub hissəsi İranla İraq arasında təbii sərhəd təşkil edir. Eni dəyişkəndir, Bəsrə yaxınlığında 230 metr olub, mənsəbində 800 metrədək çatır.

Çayın üzərində İranın AbadanXürrəmşəhr, İraqın Bəsrə kimi əhəmiyyətli sənaye və liman şəhərləri yerləşir.

Ərazi anlaşıqmazları[redaktə | əsas redaktə]

17 sentyabr 1980-ci ildə İraq prezidenti Səddam Hüseyn Şəttül-Ərəb çayının statusu ilə bağlı 1975-ci il Əlcəzair razılaşmasını denonsasiya edərək çayın şərq sahillərini İraq ərazisi elan edir və Əbu Musa, Böyük və Kiçik Tonb adalarının İran ordularından təmizlənməsi tələbini irəli sürür. Bu hadisə İran-İraq müharibəsinin başlanması üçün formal səbəblərdən biri olmuşdur.