Şadi Çalıq

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Məhməd Şadi Çalıq
türk. Mehmet Şadi Çalık
Doğum tarixi 6 dekabr 1917(1917-12-06)
Doğum yeri İraklion, Krit, Yunanıstan
Vəfat tarixi 24 dekabr 1979 (62 yaşında)
Vəfat yeri İzmir, Türkiyə
Milliyyəti Türk
Vətəndaşlığı Türkiyə Türkiyə
Fəaliyyəti heykəltəraş
Təhsili İstanbul Dövlət Gözəl Sənətlər Akademiyası
Janrı Heykəl
Stili Abstraksionist Minimalizm
Təsirlənib Abidin Eldəroğlu
Təsir edib Məhməd Ağsoy[1]

Məhməd Şadi Çalıq (türk. Mehmet Şadi Çalık; d. 6 dekabr 1917, İraklion, Krit, Yunanıstan — ö. 24 dekabr 1979, İzmir, Türkiyə) — Türkiyə heykəltəraşı. 1940-1948-ci illərdə İstanbul Gözəl Sənətlər Akademiyasında professor Rudolf Bellinqin şagirdi olmuşdur. 1950-1951-ci illərdə karyerasına Fransanın Paris şəhərində davam etmişdir. Dövlət Gözəl Sənətlər Akademiyasının Heykəl bölməsində təhsil üzvü olmuşdur. Plastır, bürünc, dəmir və taxta kimi müxtəlif məmulatlardan istifadə edərək hazırladığı heykəlləri İstanbul Rəsm və Heykəl muzeyində yerləşir. Əsərlərinə Orta Şərq Texniki Universitetində yerləşən Atatürk heykəli, İzmir mədəniyyət parkındakı heykəllər, Əsaf Halət Çələbi büstü, İstanbul bələdiyyə sarayı dekorları və s. aiddir. Neo-klassik üslubunda başladığı karyerasında vaxtilə mücərrəd və "Minimunizm" adlandırdığı heykəli[2] ilə minimalist bir anlayışa istiqamətlənən Çalığın əsərlərində sadəlik və açıqlıq aydın görünür.

Bioqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

Məhməd Şadi Çalıq 6 dekabr 1917-ci il tarixində Yunanıstana aid olan Krit adasının İraklion şəhərində anadan olmuşdur.[3] Atası İraklion zadəganı olan Çalıqzadə Şadi bəy, anası isə Xədicə xanın idi.[4] Çalıq hələ 6 yaşında olarkən TürkiyəYunanıstan arasındakı 1923-cü il əhali mübadiləsi nəticəsində ailəsi ilə birlikdə Türkiyənin Urla şəhərinə köçmüş, uşaqlıq və erkən gənclik dövrünü orada keçirmişdir.[3]

İbtidai təhsilini tamamladıqdan sonra 1930-cu ilİzmir Amerikan Kollecinə girmiş, iki sonra isə İzmir Atatürk Liseyi üçün qeydiyyatdan keçmişdir. Liseydən 1939-cu ildə məzun olmuş və İstanbul Dövlət Gözəl Sənətlər Akademiyasına daxil olmuşdur. Akademiyada nasist Almaniyasından Türkiyəyə qaçmış olan alman heykəltəraş Rudolf Bellinqin şagirdi olmuşdur. Akademiyanı 1949-cu ildə bitirmiş, 1950-ci ildə isə Paris şəhərinə getmişdir. Bir il sonra Türkiyəyə geri qayıtmış və 1959-cu ilə qədər işlərinə sərbəst davam etmişdir. 1959-cu ildə Akademiyanın Heykəl bölməsi tərəfindən “peşə işləri müvəffəqiyyətli olduğu” üçün atelye təhsili (assistent) vəzifəsinə layiq görülmüşdür.[5] 1969-cu ildə dosent, 1971-ci ildə isə professor olmuşdur.[6] Yaxın dostu Nəcati Cumalının bacısı Müfidə ilə evlənmiş, bu evlilikdən Sirən və Osman adlı iki uşağı olmuşdur. Məhməd Şadi Çalıq 24 dekabr 1979-cu il tarixində, ürək böhranı nəticəsində İzmir şəhərində vəfat etmişdir. Məzarı İzmir şəhərinin Bornova ilçəsindəki Hacılarkırı qəbiristanlığındadır.[4]

Xatirəsi[redaktə | əsas redaktə]

1995-ci ilİzmit şəhərindəki Saraybaxça bələdiyyəsi və Memar Sinan Universitetinin Heykəl bölməsinin əməkdaşlığıyla “Beynəlxalq I Şadi Çalıq Mərmər Heykəl Simpoziumu” keçirilmişdir. Urla bələdiyyəsi "gələcək nəsillərin xatırlaması" üçün Urlada yerləşəm bir prospektə Şadi Çalıq adı verilmişdir.[7]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Uhri.
  2. Önes
  3. 1 2 Siren Çalık, mimarlikmuzesi.com
  4. 1 2 Milliyet, 26 dekabr 1979
  5. Milliyet, 4 yanvar 1981
  6. Bir Anıtın Hikayesi
  7. Milliyet, 13 sentyabr 1984

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Çalıq, Sirən (2004). Şadi Çalık. İstanbul: Türkiyə İş Bankı Mədəniyyət Nəşrləri. 346. ISBN 9789754586183.
  • Önəş, Mustafa (25 yanvar 1974). [Milliyet Gazetesi Arşivi "Şadi Çalık"] (#bad_url). Milliyet Sanat dergisi. Milliyet qəzeti. 64: 12. (#parameter_ignored_suggest)
  • "Bir Anıtın Hikayesi". ODTÜ'lüler Bülteni. ODTÜ Mezunları Derneği. 103. 2003. 16 dekabr 2014 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. (#parameter_ignored); (#parameter_ignored_suggest); (#parameter_ignored_suggest)
  • Çalıq, Siren. "Şadi Çalık". www.mimarlikmuzesi.org. 16 dekabr 2014 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. (#parameter_ignored_suggest)
  • Uhri, Mehmet. "Mehmet Aksoy'un Hocası Kim?" (türk). 3 may 2011 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. (#parameter_ignored); (#parameter_ignored_suggest)
  • [Milliyet Gazetesi Arşivi "Heykeltıraş Prof. Şadi Çalık öldü"] (#bad_url). Milliyet Gazetesi. 25 dekabr 1979. (#parameter_ignored_suggest); (#parameter_ignored)
  • [Milliyet Gazetesi Arşivi "20268 numaralı ölüm ilanı"] (#bad_url). Milliyet Gazetesi. 26 dekabr 1979. (#parameter_ignored); (#parameter_ignored_suggest)
  • [Milliyet Gazetesi Arşivi "Ölümünün 1. Yıldönümünde Şadi Çalık Anılıyor"] (#bad_url). Milliyet Gazetesi Aktualite Eki. 4 yanvar 1981. səh. 20. (#parameter_ignored_suggest)
  • [Milliyet Gazetesi Arşivi "Cumalı ve Çalık'ın adları urla'nın iki caddesine verildi"] (#bad_url). Milliyet Gazetesi. 13 sentyabr 1984. səh. 9. (#parameter_ignored_suggest)
  • "İzmit ile bütünleşen heykeller". Milliyet Gazetesi. 21 avqust1995. (#parameter_ignored); (#parameter_ignored); (#parameter_ignored)