Əhməd Hüseynzadə

Vikipediya, açıq ensiklopediya
(Şeyxülislam Axund Əhməd Hüseynzadə səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search
Əhməd Hüseynzadə
Portrait of Sheikhulislam by Huseinzade.jpg
"Şeyxülislamın portreti", Əli bəy Hüseynzadənin çəkdiyi portret
Qafqaz müsəlmanlarının III şeyxülislamı
1862 — 1884
Sələfi Fazil İrəvani
Xələfi Mirzə Həsən Tahirzadə

Doğum tarixi 1812(1812-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Doğum yeri Salyan
Vəfat tarixi 1887(1887-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Vəfat yeri Tiflis
Atası Məhəmmədəli Hüseynzadə
Uşaqları Xədicə Hüseynzadə
Şeyx Əhməd Salyani

Şeyx Əhməd Salyani[1][2] və ya Əhməd Hüseynzadə (tam adı: Əhməd Məhəmmədəli oğlu Hüseynzadə) — Azərbaycanlı ilahiyyatçı alim; Qafqaz müsəlmanlarının III şeyxülislamı (18621884).

Qafqaz müsəlmanlarının I şeyxülislamı Məhəmmədəli Hüseynzadənin oğlu, mütəfəkkir Əli bəy Hüseynzadənin babasıdır.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Əhməd Hüseynzadə 1812-ci ildə Salyanda anadan olmuşdur. Sonralar Tiflisə köçən atası Məhəmmədəli onu əvvəlcə Qafqaz Müsəlman Ruhani məktəbinə, sonra isə Şərqin dini mərkəzi olan İraqda ali dini təhsil almağa göndərilmişdir. Yüksək dini rütbələrlə qayıdan Əhməd Hüseynzadə Tiflis və Gəncə qəzalarında dini vəzifələrdə çalışmış, həm də ədəbi-bədii yaradıcılıqda məşğul olmuşdur. Ərəb və fars dillərini mükəmməl bilib.[3]

Şeyxülislamlıq[redaktə | əsas redaktə]

1862-ci ildə imperator II Aleksandr Axund Əhməd Hüseynzadənin Zaqafqaziya Şeyxülislamı təyin olunması və ona diyarın gəlirləri hesabına ayda 1600 rubl məvacib verilməsi barədə qərarı təsdiq etmişdi.[4]

1872-ci aprelin 5-də Zaqafqaziya Şiə müsəlmanları Ruhani İdarəsi və Zaqafqaziya Sünni müsəlmanları Ruhani İdarəsi yaradıldı və yeni ştat cədvəlləri əsasında idarə aparatları formalaşdırıldı. Bundan sonra Əhməd Hüseynzadənin fəaliyyəti genişləndirildi və vəzifə səlahiyyətləri bir qədər artırıldı.

Axund Əhməd Hüseynzadə yaradıcılığa çox gənc yaşlarında başlamışdır. Dövrünün görkəmli islamşunas alimi olmaqla yanaşı, digər müəyyən elmləri də yaxşı bilmiş və bir neçə fənnə dair dərsliklər yazmışdır. Yazdığı əsərlər rus, fars, ərəb dillərində geniş oxucu kütləsinə malik olmuşdur.

Ölümü[redaktə | əsas redaktə]

Şeyxülislam Axund Əhməd Hüseynzadə 1884-cü iləcən şeyxülislam olmuş, 1887-ci ildə Tiflisdə vəfat etmişdir. Qızı Xədicə Hüseynzadə Əli bəy Hüseynzadənin anasıdır.

Kitabları[redaktə | əsas redaktə]

  1. “Ağızdan-ağıza keçmiş hədislər”
  2. “Müəllimul-ətgal-fi-təriqe-təlimi ətfal”
  3. “Bəsaül nas-fi-məmləkətül Qafqaz”
  4. “Tarixi-ədəbiyyati-türk”
  5. “Tərbiətül-ətfal”
  6. “Dilguşə”

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Böyük nəslin dəyərli simaları Azadlıq.- 2013.- 12 aprel.- S.14.
  2. “Türk dünyasının böyük ideoloqu” (metodiki vəsait), səh. 13
  3. Şeyxülislamlarımız - QMİ
  4. Şeyxülislam Əhməd Hüseynzadə