Abazin rayonu

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Abazin rayonu
Аул Инжич-Чукун.jpg
Bayraq Gerb
Bayraq Gerb

44°03′30″ şm. e. 41°47′10″ ş. u.


Ölkə
İnzibati mərkəz İnjiç-Çuqun
Tarixi və coğrafiyası
Yaradılıb 2006
Sahəsi
  • 300 km²
Saat qurşağı
Əhalisi
Əhalisi
Rəqəmsal identifikator
Telefon kodu 87873
Rəsmi sayt
Abazin rayonu xəritədə
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Abazin rayonu (abq. Абаза район, kab.-çərk. Абазэ район / Абазэ куей, qaraç.-balk. Абаза район, noq. Абаза район) — Rusiya Federasiyası, Qaraçay-Çerkesiya Respublikasının tərkibində inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi İnjiç-Çuqun auludur.

Coğrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

Abazin rayonu Qaraçay-Çərkəz Respublikasının mərkəzi hissəsində yerləşir. Rayonun sahəsi 300,19 km²-dir.

Qərbdə Xabez rayonu, şimalda Adıge-Xabl rayonu, şərqdə Çerkessk şəhər rayonu və Ust-Cequtin rayonu ilə həmsərhəddir. Rayon şərqdə Kuban çayı, qərbdə onun sol qolu olan Kiçik Zelençuk çayı ilə sərhədlənir. Rayonun digər əhəmiyyətli çayları: Elburqan, Bolşoy Elbruqan, Hatapatikor, Kara-Paqo və Çibiş.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Çərkəz milli dairəsi mövcudluğu dövründə (1926-1928), abazinlərin cəmləşdiyi Abazin-Noqay və Elburqan rayonlarını əhatə etdirdi. Sonradan Abazinlərin sonradan öz «milli» rayonları olmamışdır. 1980-ci illərin sonu və 1990-cı illərin əvvəllərindən Abazin icması Abazin rayonunun təşkili barədə fikirlər səsləndirirdilər. Sovet İttifaqından sonrakı dövrdə V.İ.Xubiyev (1992-1999) və V.M.Semenov Qaraçay-Çerkesiyanın başında olanda bu fikirlər respublika rəhbərliyi səviyyəsində dəstəklənmişdir. Lakin icrata alınmamışdır.

25 dekabr 2005-ci ildə Prikubanski, Ust-Cequtinski və Xabez rayonlarının abazinlərin cəm halında yaşadığı 5 aulundan Abazin rayonunun təşkili ilə bağlı referendum keçirildi. 29 dekabr 2005-ci ildə referendumun nəticələri Qaraçay-Çərkəz Respublikası Xalq Məclisinin qərarı ilə təsdiq edildi[2][3]. Rusiya Federasiyası Hökuməti 1 iyun 2006-cı il tarixində yeni rayonun adını təsdiqlədi. Rayonun rəsmi saytına görə, rayonun rəsmi tarixi 25 dekabr 2005-ci ildir[4].

Yeni rayona beş yaşayış məntəqəsi daxildir - Kubina aulu (Ust-Cegutinski rayonu), Psıj və Kara-Paqo aulları (Prikubanski rayonu), Elburqan və İnjiç-Çukun aulları (Xabez rayonu). 27 noyabr 2006-cı ildə Qaraçay-Çərkəz Respublikası Parlamentinin qərarı ilə «Yujnı» istixana kompleksi Abazin rayonuna verilir. 1 iyun 2006-cı ildən etibarən rayonun müvəqqəti rəhbərliyi fəaliyyətə başlayaır. Abazin rayonunun yeni hakimiyyəti və idarələri 1 yanvar 2009-cu ilədək tam şəkildə formalaşdırılır.

Əhali[redaktə | əsas redaktə]

Milli tərkib

2010-cu il Ümumrusiya siyahıya alınmasının məlumatlarına görə rayonun milli tərkibi haqqında aşağıdakı məlumatlar verilmişdir[5]:

Xalq Say,
nəf.
Ümumi əhaliyə
olan nisbəti, %
abazinlər 14 808 86,75 %
çərkəzlər 853 5,00 %
ruslar 690 4,0 %
qaraçaylılar 327 1,92 %
noqaylar 59 0,35 %
tatarlar 50 0,29 %
abxazlar 41 0,24 %
digərləri 169 0,99 %
milliyyətini bildirməyənlər 72 0,42 %
ümumi 17 069 100,0 %
Cins tərkibi

2010-cu il Ümumrusiya siyahıya alınmasına olan məlumat[6]:

Yaş Kişilər,
nəf.
Qadınlar,
yaş.
Ümumi
say.
ümumi əhaliyə
olan nisbət, %
0 — 14 yaş 1 629 1 524 3 153 18,47 %
15 — 59 yaş 5 627 5 937 11 564 67,75 %
60 yaşdan yuxarı 908 1 444 2 352 13,78 %
ümumi 8 164 8 905 17 069 100,0 %

Kişilər — 8 164 nəf. (47,8 %). Qadınlar — 8 905 nəf. (52,2 %).

Əhalinin orta yaşı — 35,7 yaş. Kişilərin orta yaşı — 34,3 yaş. Qadınların orta yaşı — 37,0 yaş.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. http://www.gks.ru/free_doc/doc_2019/bul_dr/mun_obr2019.rar
  2. Кавказский узел. В Карачаево-Черкесии образован новый Абазинский район
  3. Regions.ru. В Карачаево-Черкесии образован новый район
  4. "Абазинский муниципальный район. Общие данные". 2016-09-05 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-07-06. (#parameter_ignored_suggest)
  5. "Том4. Таблица 4. Национальный состав РСОА по муниципальным образованиям по переписи 2010 года". 2013-08-19 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
  6. "Том 1. Таблица 2.2 Население КБР по возрастным группам и полу". 2018-10-01 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-05-09. (#parameter_ignored_suggest)

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]