Maloqaraçayevsk rayonu

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Maloqaraçayevsk rayonu
Кичи-Балык, КЧР.jpg
Gerb
Gerb

43°56′38″ şm. e. 42°30′55″ ş. u.


Ölkə
İnzibati mərkəz Uçkeken
Tarixi və coğrafiyası
Yaradılıb 1922
Sahəsi
  • 1.366 km²
Saat qurşağı
Əhalisi
Əhalisi
Rəqəmsal identifikator
Telefon kodu 87877
Poçt indeksi 369380-82, 85-8992-94
Rəsmi sayt
Maloqaraçayevsk rayonu xəritədə
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Maloqaraçayevsk rayonu (abq. Къарчачкӏвын район, kab.-çərk. Мало-Къэрэшей район / Мало-Къэрэшей куей, qaraç.-balk. Гитче Къарачай район, noq. Кишкей-Карашай район) — Rusiya Federasiyası, Qaraçay-Çerkesiya Respublikasının tərkibində inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Uçkeken kəndidir.

Coğrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

Maloqaraçayevsk rayonu Qaraçay-Çərkəz Respublikasının şərq hissəsində yerləşir. Rayonun ümumi sahəsi 1291,8871 km²-dir (2015-ci ilə olan məlumat). Aşağıdakı ərazilərlə həmsərhəddir:cənub-qərbdə Qaraçay rayonu, qərbdə Ust-Cequtinski rayonu, şərqdə Kabarda-Balkariyanın Zolski rayonu, şimal-şərqdə isə Stavropol diyarı Predqornı rayonu.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Maloqaraçayevsk ilk dəfə 1922-ci ildə yeni təşkil olunan Qaraçay-Çərkəz Muxtar Vilayətinin Malo-Qaraçay rayonu olaraq təşkil olunur. O dövrdə rayon mərkəzi, rayonun özünə aid olmayan Kislovodsk şəhəri idi[2]. 1957-ci ildə Qaraçay-Çərkəz Muxtar Vilayətinin yenidən qurulmasından sonra rayonun mərkəzi Üçkeken kəndinə köçrülür.

1 fevral 1963-cü ildə mövcud olan 6 kənd rayonlarının yerində təşkil edilir: Adıge-Xabl (mərkəzi Adıge-Xabl auılu), Zelençuk (mərkəzi Zelençuk aulu), Qaraçaevsk (mərkəzi Qaraçevsk şəhəri), Maloqaraçaevsk (mərkəzi Üçkeken aulu); Prikubanski (mərkəzi Ust-Çequtinski aulu), Xabez (mərkəzi Xabez aulu).

12 yanvar 1965-ci ildə Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikası Ali Sovetinin Rəyasət Heyəti qərara alır[3]:

  • Urup rayonunu təşkil edilsin - mərkəzi Pregradnaya auludur;
  • Qaraçay-Çərkəz Muxtar Vilayətinin Urup sənaye rayonu ləğv edilsin;
  • Qaraçay-Çərkəz Muxtar Vilayətinin Adıge-Xabl, Zelençuk, Qaraçay, Maloqaraçaevsk, Prikuban və Xabez kənd rayonları inzibati rayonlara çevrilsin.

Əhali[redaktə | əsas redaktə]

Rusiya Federasiyasının İqtisadi İnkişaf Nazirliyinin proqnozuna görə əhalinin sayı belə olacaqdır[4]:

  • 2024 — 42,97 min nəf.
  • 2035 — 40,55 min nəf.
Urbanizasiya

Şəhər şəraitində (Ust-Cequta şəhəri) rayon əhalisinin 60,75 % yaşayır.

Milli tərkib
Xalq 2002[5] 2010[6]
qaraçaylılar 33 428 (84,7 %) 37 643 (87,49 %)
abazinlər 3 396 (8,6 %) 3 373 (7,84 %)
ruslar 1 124 (2,8 %) 939 (2,18 %)
kabardinlər 334 (0,8 %) 302 (0,70 %)
balkarlar 159 (0,4 %) 145 (0,34 %)
noqaylar 137 (0,3 %) 114 (0,26 %)
laklar 72 (0,2 %) 62 (0,14 %)
çeçenlər 230 (0,6 %) 60 (0,14 %)
tatarlar 96 (0,2 %) 43 (0,10 %)
çərkəzlər 35 (0,1 %) 40 (0,09 %)
özbəklər 19 (<0,1 %) 37 (0,09 %)
avarlar 36 (0,1 %) 30 (0,07 %)
azərbaycan türkləri 34 (0,1 %) 30 (0,07 %)
ukraynalılar 75 (0,2 %) 27 (0,06 %)
digər millətlər 281 (0,7 %) 179 (0,42 %)

1959-cu il siyahıyaalınmasına görə Qaraçay-Çərkəz Muxtar Vilayətinin Maloqaraçayevsk rayonunda qaraçaylılar 61 %, ruslar — 16,2 %, abazinlər — 16,2 % təşkil etmişdir[7].

Bələdiyyə ərazi quruluşu[redaktə | əsas redaktə]

Maloqaraçayevsk rayonu ərazisinə 14 yaşayış məntəqəsi daxildir. Bunun 10 kənd yaşayış məntəqəsidir:Caqa, Kiçi-Balık, Krasnı Vostok, Krasnı Kurqan, Qızıl-Pokun, Pervomayskoe, Rimqora, Tereze, Uçkeken, Elkuş.

Görməli yerləri[redaktə | əsas redaktə]

Bu ərazidə bir çox təbii turistik yer vardır. Bunlar arasında:

Kiçmalka, Xasaut və Mushta çaylarının vadilərindəki mineral bulaqlar;

Bal şəlaləsi;

Roma dağı;

Xasaut yasaqlığı: Podkumok, Eşkakon və Xasaut çaylarının yuxarı axını, Böyük və Kiçik Bermamıt dağları.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. http://www.gks.ru/free_doc/doc_2019/bul_dr/mun_obr2019.rar
  2. Карачаево-Черкесская автономная область // Исторический Черкесск
  3. "Об изменениях в административно-территориальном делении Ставропольского края". 2014-08-08 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-12-26. (#parameter_ignored_suggest)
  4. Стратегия пространственного развития Российской Федерации на период до 2025 года (проект)
  5. Данные Всероссийской переписи населения 2002 года: таблица 02c. М.: Федеральная служба государственной статистики, 2004. (2002zip, см. прим.)
  6. Итоги Всероссийской переписи населения 2010 года. Том 3. Национальный состав и владение языками, гражданство
  7. Этнокавказ. Национальный состав населения КЧР по переписям 1926—2010 годов