Abdullah ibn Zübeyr

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Abdullah ibn Zübeyr
ərəb. عبد الله بن الزبير‎‎
الصحابي عبد الله بن الزبير.png
Doğum tarixi may 624[1]
Doğum yeri
Vəfat tarixi 1 oktyabr 692 (68 yaşında)
Vəfat yeri
Vəfat səbəbi döyüşdə ölüm, qətl
Vətəndaşlığı
Atası Zübeyr ibn Əvvam
Fəaliyyəti siyasətçi, müfəssir, fəqih, mühəddis, ilahiyyatçı
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Abdullah ibn Zübeyr (1/622-73/692) – Məhəmməd peyğəmbərin tanınmış səhabələrindən biri olmuşdur. Zübeyr ibn Əvvamın oğlu idi. O həm də, dövrünün siyasi xadimi olmuşdur. Quran təfsirinin, fiqh elminin və hədislərin bilicilərindən hesab edilir. Onun nəql etdiyi 30-dan artıq hədis müxtəlif kitablarda yer almışdır.

Gənclik illəri[redaktə | əsas redaktə]

Abdullah ibn Zübeyr hicrətin birinci ilində Mədinədə, mühacirlər arasında doğulmuş ilk uşaqdır. Məhəmməd peyğəmbər onun dünyaya gəlməsinə sevinmiş, körpəni Abdullah adlandırmışdır. O, peyğəmbərin yanında böyüyərək, ondan dərin  elm öyrənmişdir. Hicrətin 13-cü ilində, Abdullah ibn Zübeyr hələ 12 yaşında olarkən Yərmuq döyüşünü izləmiş, yetkinlik yaşına çatanda isə Misirdə, daha sonra Şimali Afrikada bərbərlərə qarşı yürüşlərdə iştirak etmişdir.

Şəxsi keyfiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

Abdullah ibn Zübeyr igidliyi, əqidəsi, ədaləti, yüksək əxlaqı, dərin düşüncəsi və digər müsbət xüsusiyyətləri ilə başqalarından seçilmişdir. O, təzyiqə, zülmə və ədalətsizliyə qarşı mübarizə aparan şəxs kimi tanınmışdır.

Əməvilərə qarşı üsyanı[redaktə | əsas redaktə]

Hüseyn ibn Əli ilə birlikdə xəlifə Müaviyyənin oğlu Yəzidin hakimiyyətini tanımamışdır. O, Yəzidin ilk xəlifələrin tərtib etdiyi idarə etmə üsulundan yayınmasına və Əməviləriin hakimiyyətdə  möhkəmlənməsinə qarşı çıxmışdır.

Abdullah ibn Zübeyrə Hüseyn ibn Əlinin faciəli ölüm xəbəri çatanda, o xəlifə Yəzidə qarşı çıxmış, Məhəmməd peyğəmbərin nəvəsinin ölümündə günahkar olan sülaləyə tabe olmaq istəməmişdir. O, Əməvilərə qarşı olan üsyançılara başçılıq etmişdir. Məkkə və Mədinə rəhbərləri, daha sonra isə bütün hicazlılar ona dəstək olmuş, onu xəlifə kimi tanımışlar. Əməvi xəlifəsi Yəzid, onun üzərinə ordu göndərməsinə baxmayaraq, onun müqavimətini qıra bilməmişdir. Tərəflər arasında gedən döyüşlər zamanı, xəlifə Yəzidin ölüm xəbəri gəldi.

Xilafəti[redaktə | əsas redaktə]

Bundan sonra Əməvi ordusu Hicazdan Suriyaya çəkilmiş, bu bölgədə hakimiyyət Abdullah ibn Zübeyrə keçmişdir. Onun xəlifəliyini Yəmən, Bəsrə, Kufə, Xorasan, eləcə də bir sıra başqa şəhərlər və bölgələr tanımışlar. Əməvilər isə yalnız Suriya və Misirin ayrı-ayrı bölgələrini öz əllərində saxlaya bilmişlər. Beləliklə, İslam alimlərinin çoxu Abdullah ibn Zübeyri xəlifə kimi tanımışlar. Onun hakimiyyəti hicrətin 64-cü ilindən 73-cü ilə qədər davam etmişdir.

Həlak olması[redaktə | əsas redaktə]

Əbdül-Məlik ibn Mərvan dövründə güclənən Əməvilər, Abdullah ibn Zübeyrin hakimiyyətinə son  qoya bilmişlər. Əməvi ordusunun baş komandanı Həccac, Məkkəni ələ keşirmiş və döyüşlərdə şəhər böyük dağıntılara məruz qalmışdır. Abdullah ibn Zübeyr şəhərə girən Əməvi qoşunu ilə sona qədər vuruşaraq, 73 yaşında Məkkə məscidində həlak olmuşdur.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]