Amerika bizonu

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
?Amerika bizonu
American bison k5680-1.jpg
Elmi təsnifat
Aləmi: Heyvanlar
Yarımaləm: Eumetazoylar
Bölmə: İkitərəflisimmetriyalılar
Yarımbölmə: Sonağızlılar
Tip: Xordalılar
Yarımtip: Onurğalılar
İnfratip: Ağızçənəlilər
Sinifüstü: Dördayaqlılar
Sinif: Məməlilər
Yarımsinif: Vəhşi heyvanlar
İnfrasinif: Plasentalılar
Dəstə: Cütdırnaqlılar
Yarımdəstə: Gövşəyənlər
Fəsilə: Boşbuynuzlular
Yarımfəsilə: Öküzlər
Cins: Bizon
Növ: Amerika bizonu
Latınca adı
Bison bison Linnaeus, 1758
Sinonimlər
Bos americanus

Bos bison

Bison bison montanae
Mühafizə statusu
Status iucn3.1 NT.svg en:Near Threatened
Nəsli kəsilmə təhlükəsinə yaxın olanlar
Near Threatened (IUCN 3.1)
BTTSMB 2815
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
ÜTMX   180706
MBMM   9901

Amerika bizonu (lat. Bison bison) — boşbuynuzlular fəsiləsinin öküzlər yarımfəsiləsinə aid növ.

Bizonun hündürlüyü 2 m, uzunluğu isə 2,5-3 m-ə çatır. Bədənindəki yun sıx olub boz-qonur rəngdə, baş və boyundakı yun isə qara-qonur rəngdədir. Bədənin ön hissəsi daha uzun tüklərlə örtülüdür. Başın alın hissəsi gnişdir. Kiçik qalın buynuzları yanlara doğru uzanıb. Buynuzların uc hissəsi içəriyə doğru yönəlib. Qulaqları qısa və ensizdir. Gözləri böyük və tünd rəngdə, boynu qısadır.

Amerika bizonu Avropa bizonuna çox oxşayır. Bəzi alimlər onun ayrı növ deyil, zubrun növ dəyişikliyinə uğraması hesab edirlər. Erkəklərinin kütləsi 1140 kq-a çatır. Bu növə aid iki yarımnöv var: düzənlik bizonu (Bison bison bison)meşə bizonu (Bison bison atabascae)[1] Bizon səhra, düzənlik şəraitinə uyğunlaşmışdır. Lakin meşə forması da vardır. Meşə bizonları iri və tünd rənglidirlər. Bizonlar, adətən, avqust və sentyabr aylarında hövrə gəlirlər. Boğazlıq dövrü 9 aydır. Bizon buzovu tünd-qırmızı rəngdə doğulur və 10 ay müddətində ana altında bəslənir. Ayaqlarının qısa olmasına baxmayaraq, bizon sürətlə qaçır, yaxşı üzə bilir, hətta böyük çayları üzüb keçir. Bizon mouldamır, onun səsi gurultunu xatırladır. Qorxuya və səsə olduqca həssasdır. Bizon əti camış əti kimi tünd rənglidi, inəklərinin əti yağlıdır. Dərisindən vaxtilə yerli əhali isti paltar,yatacaq, yəhər və başqa şeylər hazırlayırdı. Bizon sümüklərindən bıçaq və ox ucluğu, dırnaqlarından və buynuzlarından yapışqan, vətərlərindən sap, uzun tüklərindən möhkəm kəndir hazırlamaq üçün geniş istifadə edilirdi. Bizonun yumşaq tükü 4 kiloqrama çatır və qoyun yunu kimi möhkəm parçalar və isti paltar toxumaq üçün işlədilir. Bizonlar zooparkların məhdud şəraitində artıb çoxalırlar. Bizonların az bir hissəsi əhliləşdirilmişdir. Amerika bizonu adi qaramal ilə çarpazlaşdırıldıqda iri balalar əldə edilir. Hibridlərin yalnız dişi fərdləri artıb-çoxalmaq qabiliyyətinə malikdir. Bizonun ətlik Aberdinanqus cinsli buğalar ilə çarpazlaşdırılması nəticəsində Kanadada katalo adlanan yeni hibrid ətlik cins yaradılmışdır.

İstinadlar[redaktə]

  1. Bison Specialist Group Norht America.