Bənazir Bhutto

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Bənazir Bhutto
urdu. بینظیر بھٹو, sindhi. بينظير ڀٽو
Bənazir Bhutto
Bayraq
Pakistanın baş naziri
19 oktyabr 1993 — 5 noyabr 1996
Sələfi: Moeenuddin Əhməd Qureshi
Xələfi: Meraj Xalid
Bayraq
Pakistanın müdafiə naziri
4 dekabr 1988 — 6 avqust 1990
Sələfi: Mahmud Harun
Xələfi: Qus Əli Şah
Bayraq
Pakistanın baş naziri
2 dekabr 1988 — 6 avqust 1990
Sələfi: Məhəmməd Ziyaülhaqq
Xələfi: Qulam Mustafa Jatoi
 
Partiya: Pakistan Xalq Partiyası
Təhsili: Harvard Universiteti
Dini: İslam, şiə məzhəbi[1][2]
Təvəllüdü: 21 iyun 1953
Kəraçi
Vəfatı: 27 dekabr 2007 (54 yaş)
Ravalpindi
Ölüm səbəbi: Terror aktı
Dəfn yeri: Larkana şəhərinin yaxınılığında, Qari Xuda Baxş kəndinin məqbərəsində
Sülalə: Bhuto ailəsi
Atası: Zülfüqar Əli Bhutto
Anası: Nüsrət Bhutto
Həyat yoldaşı: Asif Əli Zərdari
Uşaqları: Bilaval Zardari (oğlu)
BəxtəvərAsifə
 
İmzası: İmzası

Bənazir Bhutto (21 iyun 1953-ö.27 dekabr 2007) - Pakistan İslam Respublikasının 1988-1990 və 1993-1996 baş nazir vəzifəsində işləmiş tanınmış dövlət xadimi, ən yeni tarixdə müsəlman əhalisinin çoxluq təşkil etdiyi bir ölkədə ilk qadın hökumət başçısı.

Mühacirətdə olduğu uzun müddətdən sonra, vətənə qayıtmışdı, və 2007-ci ilin son aylarında ona iki sui-qəsd edildi. Birinci sui-qəsd 2007-ci il oktyabrın 18-də edilmişdi, onun nəticəsində daha 130 nəfər ölmüş, 500 nəfər yaralanmışdı. Bhutto 2007-ci il dekabrın 27-də ikinci terror aktı nəticəsində həlak olmuşdu.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

1953-cu il iyun ayının 23-də Pakistanın Karaçi şəhərində anadan olub. Onun ata xətti üzrə əcdadları Bhuto qəbiləsindən olan sindx racputları idi. Bu klan XVII əsrdə Radcastxandan Sində köçmüşdü. Ata babası Şah Navaz Bhutto və atası Zülfüqar Əli Bhutto Pakistan hökumətinə rəhbərlik etmişdilər.. Anası, İran kürdlərindən Begüm Nusret Bhuttodur. Bənazir ailədə ən böyük uşaq idi; onun kiçik qardaşları Mürtəza və Şahnavaz və bacısı Sənəm var idi.

Erkən illər ərzində Bənazir Cenninqs xanımının uşaq bağçasına gedirdi, sonra Karaçi və Marri şəhərlərində bir neçə İsa və Məryəm adına katolik qadın məktəbində oxuyub. On beş yaşında orta məktəb kursu üzrə imtahan vermişdi. Bhutto 1969-ci ilin aprel ayında ABŞ-dakı Harvard universitetinin Redkliff Kollecinə daxil olmuşdu.[3] Onun sözlərinə görə, orada o, "demokratiyanın dadını ilk dəfə hiss etdi". 1973-ci ildə fərqlənmə diplomu ilə Harvardı bitirib və dövlət idarəçiliyinin bakalavr diplomunu almışdı.

Həmin ilin payızında Böyük Britaniyanın Oksford universitetinin "Lady Margaret Hall" kollecinə daxil oldu və burada 1975-ci ilə qədər fəlsəfə, politologiya, iqtisadiyyat, beynəlxalq hüquq və əlaqələri öyrənirdi.[4] Oksfordda təhsil aldığı vaxt Bhutto "Oksford ittifaqı" nüfuzlu diskussiya cəmiyyətinin əvvəlcə daimi komitəsinin üzvü, sonra isə prezidenti seçilmişdi.[3] Onun atası, Zülfüqar Əli Bhutto, bu illərdə (1977-ci ilə qədər) əvvəlcə prezident, sonra isə Pakistanın baş naziri postunu tuturdu.

Ailəsi[redaktə | əsas redaktə]

18 dekabr 1987-ci ildə Asif Əli Zardari ilə Karaçidə evlənmiş və ondan üç övladı olmuşdur. Bunlar: Bilaval, Baxtavar və Asifadır. Bənazir kimi Zərdari də Pakistanın Sind əyalətinin zəngin ailələrdən birinin nümayəndəsi idi və arvadı kimi şiə məzhəbinə mənsub idi. Nikah bağlandıqdan sonra Bənazir soyadını dəyişmək istməmişdi.

Benazir Bhutto 1988-ci ildə seçkilərdə qələbə qazanarkən

Fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

İlk dəfə 1988-ci il seçkilərində qələbə qazanaraq baş nazir postuna yiyələnən Bənazir Bhutto, 20 ay sonra hərbi qüvvələrin köməyi ilə ölkə başçısı Qulam İshaq Xan tərəfindən vəzifəsindən uzaqlaşdırılıb. 1993-cü ildə ikinci dəfə Pakistanın baş naziri seçilən xanım Bhutto üç il sonra baş verən siyasi qalmaqallar nəticəsində yenidən vəzifəsindən kənarlaşdırılmışdı. Böyük Britaniyanın keçmiş koloniyası olan müsəlman Pakistanına rəhbərlik edən ilk qadın siyasi xadim kimi tarixə düşüb.[5]

B. Bhutto 18 oktyabr 2007-ci ildə vətənə qayıdarkən

Qayıdışı[redaktə | əsas redaktə]

1999-cu ildən etibarən Dubayda sürgün həyatı yaşayan Benazir Bhutto, səkkiz illik bir dövrdən sonra 2007-ci il oktyabr ayının 18-də yenidən Pakistana geri qayıtmağa müvəffəq olub. Bənazir Bhutto “Forb” jurnalının tərtib etdiyi “siyasətdə 100 ən güclü qadın”ın siyahısına düşə bilməsə də jurnalın qadın siyasətçilərə aid bölməsində yer alan məqalədə aşağıdakılar qeyd olunmuşdur: “Hindistan subkontinentində başqa bir qadın tezliklə iqtidara geri qayıda bilər: Pakistanın keçmiş baş naziri Bənazir Bhutto”.

Faciəli ölümü[redaktə | əsas redaktə]

27 dekabr 2007-ci ildə, 54 yaşında ikən Pakistanın Ravalpindi şəhərində seçki mitingindəki çıxışında sui-qəsdlə öldürülüb. Faciə 8 yanvar 2008-ci ildə Pakistanda parlament seçkiləri ərəfəsində baş verdi.[6]

Buttonun ölümündən sonra, baş nazir Pərviz Müşərrəf, ölkədə üç günlük yas elan etdi.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Interview with Vali Nasr
  2. End in sight for a dynasty steeped in power, death and politics
  3. 3,0 3,1 Benazir Bhutto // Storyofpakistan.com
  4. Bookrags Ensiklopediyasında Benazir Bhutto
  5. "Benazir Bhutto: Daughter of Tragedy"; Muhammad Najeeb, Hasan Zaidi, Saurabh Shulka və S. Prasannarajan, India Today, 7 Yanvar 2008
  6. NTVMSNBC Xəbər-2007-ci il Pakistan üçün zor bir il olub

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Bənazir Bhutto ilə əlaqəli mediafayllar var.