BTR-80

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
BTR-80
Military parade in Baku on an Army Day.jpg
DİN Daxili Qoşunların silahlanmasında olan BTR-80 hərbi parad zamanı. 2011-ci il.
Növü Zirehli döyüş maşını
Mənşəyi SSRİ, Rusiya
İstismar tarixi
İstismar 1986-davam edir
İstifadə edən ölkə(lər) İstifadəçilər bölməsinə bax
İstifadə edildiyi müharibə(lər)

Əfqanıstan müharibəsi Qarabağ müharibəsi Rus-Çeçen müharibəsi

Rusiya-Gürcüstan müharibəsi
İstehsal_tarixi
İstehsalçı Arzamas zavodu, Nijni Novqorod[1]
İstehsal tarixi 1984-davam edir
Texniki məlumatlar
Ağırlığı 13.6 ton
Uzunluğu 7.7 m
Eni 2.9 m
Hündürlüyü 2.41 m
Ekipaj 3(+7 sərnişin)

BTR-80 Sovet istehsalı zirehli döyüş maşınıdır. 1986-cı ildə BTR-60 və BTR-70 kimi köhnə modellərin yerini alması üçün istehsala başlamışdır. Azərbaycan Silahlı Qüvvələrində təxminən 110 ədəd BTR-80 var.

Variantları[redaktə | əsas redaktə]

Rusiya Federasiyası[redaktə | əsas redaktə]

  • BTR-80 (GAZ-5903) - zirehli döyüş maşını.
  • BTR-80M - 240 at gücü olan DMZ-238M2 mühərrikə, yeni təkərlərə sahibdir. 1993-cü ildən etibarən istehsal olunur. Original mühərriki hazır olana qədər az sayda istehsal olunmuşdur.
  • BTR-82 - Son istehsal variantıdır. İnkişaf etdirilmiş zirehə, daha müasir gecəgörmə vasitəsi olan TKN-4GA, GLONASS naviqasiya sisteminə və 300 at gücü olan daha güclü mühərrikə sahibdir. İlk prototipi 2009-cu ilin noyabrında təqdim olunub.
  • BTR-80K - Teleskopik antenna, TNA-4 naviqasiyası və R-163-50U radio aparatları ilə təchiz olunmuş komanda-nəzarət maşını.
  • BTR-80A - Qülləsi BPPU adlanır. 1PZ-9 gündüz və TPN-3 gecəgörmə cihazları ilə təchiz olunmuş bu variant 1994-cü ildən bəri istehsal olunur.
  • BTR-80S - BTR-80A-nın Rusiya DİN-in Daxili Qoşunları üçün hazırlanıb. 14.5 mm KPVT və 7.62 mm PKT pulemyotu ilə təchiz olunmuşdur.
  • BTR-80AK - BTR-80A-nın komanda-nəzarət variantı.
  • BRDM-3 - BTR-80AK variantının əsasında yaradılmış zirehli kəşfiyyat maşını. Ekipajı 6 nəfərdən ibarətdir.
  • BTR-82A - Ən son istehsal variantı olan bu texnika inkişaf etdirilmiş zirehə, müasir gecə-görmə və naviqasiya vasitələrinə sahibdir. Suriya dövlət telekanalının məlumatına görə, bu texnika 2015-ci ilin sentyabrında gedən döyüşlər zamanı görülüb. Həmin video göstərir ki, BTR-in ekipaj üzvləri rus dilində danışırlar. Bu da Rusiya Ordusuna məxsus zirehli maşınların Suriyada əks qüvvələrə qarşı birbaşa döyüş əməliyyatlarında iştirak etdiyini göstərir.
  • BTR-82AM - Dəniz piyadaları tərəfindən istifadə olunur. Rusiya HDQ-nə ilk dəfə 2013-cü ildə çatdırılıb.
  • 2S23 "Nona-SVK" - Atəş dəstəyi maşını. 120 mm-lik topla təchiz olunub. Ekipajı 4 nəfərdən ibarətdir. 1990-cı ildən xidmətə qəbul olunub. Donbass müharibəsində rusyönümlü separatçılar tərəfindən istifadə edilib.
  • BREM-K - Təmir və evakuasiya maşını.
  • İnfauna - Radioelektron mübarizə (REM) maşını. Düşmənin taktiki kommunikasiya sistemlərini pozmaq üçün istifadə olunur. 2012-ci ilin iyun ayında ilk 4 belə maşın Rusiya Ordusu tərəfindən xidmətə qəbul edilib. 2016-cı ilin sentyabrında, Rusiya ilə Ermənistan arasında imzalan müqaviləyə əsasən Ermənistana çatdırılıb.
  • BTR-90

Kolumbiya[redaktə | əsas redaktə]

  • BTR-80 "Caribe" - Kolumbiya dəniz piyadaları üçün hazırlanmışdır. 100 ədəd sifariş edilib.[2]

Estoniya

  • BTR-80UNsh - 1991-ci ildə Estoniya müstəqillik əldə etdikdən sonra Rusiyadan 20 ədəd BTR-80 alındı və 2005-ci ilə qədər orduda xidmətini davam etdirdi. Sonradan Finlandiya istehsalı olan XA-180-lər bu maşınları əvəz etdi.

Macarıstan[redaktə | əsas redaktə]

  • BTR-80M - Passiv gündüz/gecə görünüş sistemi olan KM-1M, inkişaf etdirilmiş NBC müdafiə sistemi kimi bir sıra yenilikləri var.[3]
  • BTR-80 MPAEJ - Qülləsi olmayan bu variant silahsız mühəndis maşını kimi fəaliyyət göstərir.[4]
  • BTR-80 MPFJ - Qülləsi və silahlanması olmayan bu variant maneə aşmaq üçün istifadə edilir.
  • BTR-80 MVJ - Təmir və bərpa maşını. Qüllə yerinə qaldırıcı kran quraşdırılıb.
  • BTR-80 SKJ - Tibbi yardım (ambulans) maşını.
  • BTR-80 VSF - Kəşfiyyat maşını.

Şimali Koreya[redaktə | əsas redaktə]

  • M2010 8x8 - Rusiyadan 32 ədəd BTR-80A alındıqdan sonra yerli imkanlar hesabına istehsal olunmuşdur. Qeyri-rəsmi olaraq M-2010 və ya Chunma-D adlanır. İlk dəfə 2010-cu ildə keçirilən hərbi parad zamanı nümayiş olunub.[5]
  • M2010 6x6 - Şimali Koreya həmçinin BTR-80A-nın 6x6 versiyasını da modernizasiya edib. Ekipajı 3 nəfərdən ibarət olan bu maşın əlavə 6 nəfər daşımaq qabiliyyətinə sahibdir. TƏİR və hava hücumuna qarşı ZRK-larla silahlanmışdır.[6]

Rumıniya[redaktə | əsas redaktə]

  • TAB Zimbru (B-33) - BTR-80-nin Rumıniya tərəfindən modernizasiya olunmuş variantı.

Ukrayna[redaktə | əsas redaktə]

  • BTR-80UP - Polşa ilə birlikdə Ukraynada istehsal olunmuşdur. Yeni 300 at gücü olan mühərrik, əlavə zireh kimi yenilikləri var.[7]
  • BTR-94
  • BTR-3U "Hunter" - Modernizasiya variantı deyil. Lakin, Sovet dizaynına oxşardır.[8]
  • BTR-4 "Bucephalus"
  • KShM "Kushetka-B" - Komanda-idarəetmə maşını.[9]

Ölkələrə görə ordularında olan BTR-80 ədədləri[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda BTR-80 ilə əlaqəli mediafayllar var.

  1. http://www.amz.ru/produktsiya/
  2. http://fuerzasmilitares.net/armamento/ejc_blindado_btr80/ruso.html
  3. http://www.currus.hu/termeles/hadipari/fejlesztes/01/01.html
  4. http://www.currus.hu/termeles/hadipari/fejlesztes/07/07.html
  5. http://www.massimotessitori.altervista.org/armoursite/nkindigenoustanks/m-2010apc/m-2010-8x8.html
  6. http://www.military-today.com/apc/north_korean_6x6_apc.htm
  7. http://www.altair.com.pl/
  8. http://www.morozov.com.ua/eng/body/btr3u.php?menu=m1.php
  9. http://www.vkmtuci.edu.mhost.ru/texcba/ksmkush.htm