Cavanşir qəzası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Cavanşir qəzası
Quberniyanın gerbi
Quberniya gerbi
Mərkəzi Tərtər
Yaranma 1867
Ləğv olunma 1929
Sahəsi 4 818,4 verst² [1]
Əhalisi 72 719 nəfər[1] (1897)
Cavanşir qəzası 1 Yanvar 1903-ci illər xəritəsi.

Cavanşir qəzası (rus. Джеванширский уезд) - Yelizavetpol quberniyasının bölgələrindən biridir. Cavanşir qəzasının inzibati mərkəzi Yelizavetapol - Şuşa şəhərləri arsındakı Tərtər poçt stansiyası hesab olunurdu; Yelizavetapoldan 681/6 vers. məsafədə Tərtər çayının üzərində Bərdə kəndi yerləşmişdir. Bərdə Qafqaz Albaniyasının paytaxtı olmuş, VII əsrdə ərəb istilalarına, 943 ildə Xəzərdən Kür çayı ilə keçərək gəlmiş ruslların, XIV əsrdə isə Teymurləngin dağıdıcı hücumları nəticəsində viran qoyulmuşdur. Şəhərdən yarı dağılmış qala divarları qalmışdır. Qəza 213 kəndi əhatə edirdi. Əhalinin əksəriyyəti əkinçilik və madarlıqla məşğul idi. Orta və düzən sahələrdə bağçılıq və ipəkçilik mühüm yer tuturdu. Əkin sahələrində əsasən buğda, arpa əkilirdi. Xüsusən düzən yerlərdə düyü və pampıqda əkilirdi.[2] Əhalisinin əksəriyyətini yerli azərbaycanlılar (rusların adlandırdığı tatarlar) (52041 nəfər), rusların gəlişindən sonra köçürülmə siyasəti nəticəsində az miqdarda ermənilər və ruslar təçkil etmişdir. [3]

Qəzanın tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Qəza 1867-ci ildə Şuşa qəzasının Cavanşir sahəsinin ərazisində yaradıldı. Cavanşir qəzası Cəbrayıl qəzası kimi əvvəllər Qarabağ xanlığının tərkibinə daxil idi; 1869 ildə o, Şuşa qəzasından ayrılmışdır.[2] Sonra bu qəzaya köhnə Çiləbörd sahəsinin ərazisi də əlavə edildi.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]





Circle frame.svg

Cavanşir qəzasının milli tərkibi (1897)[4]

  azərbaycanlılar (71.6%)

  ermənilər (26.9%)

  qalanları (1.5%)

Qəzanın nahiyələri:

Bərdə nahiyəsi[redaktə | əsas redaktə]

  1. Mirzalıbəyli
  2. I Əyricə
  3. Qafarlı
  4. Hacıbəyli
  5. Qaraqoyunlu
  6. Əhmədbəyli
  7. Ləkili (Cumalar)
  8. Şəmşilər
  9. Türkmən-Qayabaşı
  10. Güloğlular
  11. İmamqulubəyli
  12. Zümürxaç
  13. Bərdə
  14. Mollagülülər
  15. II Əyricə

Kəranə nahiyəsi[redaktə | əsas redaktə]

1.Cəyirli 2.Şatırlı 3.Mirzəcəfərli 4.Qaradağlı-Kərimağa 5.1-ci Hacıəlili 6.Divanlı 7.Dilənçilər 8.Kürd Bоraki 9.Nəzirli 10.Kəranə 11.Saatlı 12.Məşədiimamqulular 13.Mirzəməmmədqulular 14.Bayramalılar 15.Bəhmənlər 16.Qaraqоyunlu-Salvar 17.Quşçular 18.1-Qarahacı 19.Həsənqaya 20.Mincivanlı 21.Cilоvdarlı 22.Çullu

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 "Первая всеобщая перепись населения Российской Империи 1897 г.". http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_gub_97.php?reg=63. (rus.)
  2. 2,0 2,1 Джеванширский уезд в ЭСБЕ
  3. Первая всеобщая перепись населения Российской Империи 1897 г. Джеванширский уезд (rus.)
  4. Демоскоп Wekly - Первая всеобщая перепись населения Российской Империи 1897 г. Распределение населения по родному языку и уездам. Российской Империи кроме губерний Европейской России  (rus.)

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]