Faysal ibn Hüseyn əl-Haşimi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Faysal ibn Hüseyn əl-Haşimi
ərəb فيصل بن الحسين بن علي الهاشمي‎‎
Fayṣal al-Awwal ibn al-Ḥusayn ibn ‘Alī
Faysal ibn Hüseyn əl-Haşimi
Bayraq
Suriya kralı
Bayraq
8 mart 1920 — 24 iyul 1921
Sələfi: vəzifə təsis edilib
Xələfi: vəzifə ləğv edilib
Bayraq
İraq kralı
Bayraq
23 avqust 1921 — 8 sentyabr 1933
Sələfi: vəzifə təsis edilib
Xələfi: Qazi ibn Faysal
 
Dini: İslam (Sünni)[1]
Doğum tarixi: 20 may 1883
Doğum yeri: Taif, Osmanlı İmperiyası
Vəfat tarixi: 8 sentyabr 1933
Vəfat yeri: Bern, İsveçrə
Atası: Hüseyn ibn Əli əl-Haşimi
Anası: Əbdiyyə ibn Abdullah
Həyat yoldaşı: Huzayna bint Naser
Uşaqları: Qazi ibn Faysal əl-Haşimi
Azza
Rajiha
Raifiyə

Faysal ibn Hüseyn əl-Haşimi[2] (ərəb فيصل بن الحسين بن علي الهاشمي‎‎; tam adı: Faysal ibn Hüseyn ibn Əli əl-Haşimi; d.20 may 1883(1883-05-20)[3],Taif, Osmanlı İmperiyası - ö.8 sentyabr 1933(1933-09-08),Bern, İsveçrə) - 1920-1921-ci ildə Suriya Ərəb Krallığının, 1921-1933-cü illərdə İraqın 1-ci kralı. 1916-1924-cü illərdə hakimiyyətdə olmuş Hicaz kralı Hüseyn ibn Əlinin oğlu idi.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Faysal ibn Hüseyn, 1883[3]-cü ildə Məkkə yaxınlığındakı Taif şəhərində anadan olmuşdu. I Dünya müharibəsi zamanı bəzi ərəb sülalə liderləri Osmanlılara qarşı çıxmağa başlamışdılar. İçində Suriya ərəblərinində olduğu bir çox sülalə Hüseyn ibn Əlini öz liderləri kimi görürdü. 1915-ci ildə Faysal Osmanlılara qarşı mübarizədə ərəblərin onları hansı şərtlər daxilində dəstəkləyəcəyini öyrənmək üçün Şam şəhərinə getdi.

1916-cı ildən başlayan Ərəb hərəkatında Faysalın önəmli rolu vardır. 1918-ci ilin sentyabrında Şam işğal edildi və Faysal Suriya kralı elan edilir (1920). Ancaq, Faysal Versal konfransına qatılmaq üçün 1919-cu ildə Parisə getdi. Fransızlar bu zaman LivanSuriyanı ələ keçirməkdə qərarlı olduğunu görüb fransızlarla razılaşmaq məcburiyyətində qaldı. 1920-ci ildə Şama döndü. 1920-ci ilin iyulunda Fransızlar Şamı işğal etdilər. Faysal ölkədən ayrılmaq məcburiyyətində qaldı və ingilislərin dəvəti ilə Londona getdi.

1920-ci ilin sonlarında İngilislər İraqı işğal etmişlərdi. Ölkədə yaranan hərəkatı zəiflətmək üçün Faysalı burda qurulacaq hökümətin kralı elan etdilər. 1921-ci ilin avqust ayında Faysal kral elan edilir. O, ağıllı siyasət yeridərək həm Ərəb milliyyətçilərinin dəstəyini, həm də İngilislərin dəstəyini özündə saxlayırdı. Bunun nəticəsində 1930-cı ildə İraq krallığı müstəqilləşdi və 1932-ci ildə Millətlər Birliyinə daxil oldu. 1933-cü ildə İsveçrənin Bern şəhərində qəflətən vəfat etdi[4]. yerinə oğlu Qazi ibn Faysal keçdi.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. IRAQ — Resurgence In The Shiite World — Part 8 — Jordan & The Hashemite Factors
  2. "rulers.org"
  3. 3,0 3,1 Allawi, Ali A. (2014). Faisal I of Iraq. Yale University Press.
  4. 78 years after the murder of King Faisal the First, Al Janabi, K., Iraq Law Net, Iraq Al-Qanoun