Güllübulaq (Ağbaba)

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Tarixi Azərbaycan əraziləri
Güllübulaq


Xəritədə yeri
Güllübulaq (Ermənistan)
Red pog.png
Güllübulaq
Məlumatlar
Bölgə Ağbaba mahalı
İndiki adı Vardaxbyur
Əhali 2875 nəfər (1988)

Güllübulaq - qədim Azərbaycan (türk) torpağı. Hal-hazırda Ermənistan ərazisindədir.[1]

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Güllübulaq kəndi 1988-ci ilə qədər Qərbi Azərbaycanın Amasiya (Ağbaba) rayonunun kəndi olmuşdur. 1988-ci ilə qədər bu kənddə azərbaycanlılar yaşamışdır. 1988-ci ildən sonra Güllübulaq kəndidə dağıdılmışdır və erməniləşdirilmişdir. Hazırda Ermənistanda mövcud olan kənddir.

Güllübulaq - İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, indiki Qızılqoç (Qukasyan) rayonunda kənd. Rayon mərkəzindən 4 km məsafədə yerləşir. 1937-ci ilə qədər Ağbaba rayonunun tabeliyində olmuşdur. «İrəvan əyalətinin icmal dəftəri»ndə[2] qeyd edilmişdir.

Toponim «güllü, çiçəkli» mənasında işlənən güllü sözü ilə bulaq sözünün birləşməsindən əmələ gəlib «güllü, çiçəkli bulaq yanında olan kənd» anlamını bildirir. Hidrotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir. Kəndin adı erməni dilinə hərfən tərcümə edilərək Vardaxbyur (Güllübulaq) qoyulmuşdur.

Kənd Türkiyənin Qızıldaş kəndi ilə sərhəddə yerləşirdi. Güllübulaqda Koroğlu mağarası, Nigar dərəsi, Nəbi çayırı, və s. xalq qəhrəmanlarının adları ilə bağlı toponimlər var idi. Kəndəki tayfa adları da sırf türk mənşəli idi[3].

Mədəniyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Kənddə hər cür şəraiti olan mədəniyyət evi, muasir və 3 mərtəbəli məktəbi, 10-qa yaxın müxtəlif mağazalar, iaşəobyektləri, kitabxana, texnikipeşə məktəbi, xalçaçılıq ssexi, yeməkxana və s. kimi obyektlər var idi[3].

Bu kəndin əhalisinin hamısı Azərbaycanlılardan ibarət olmuşdur.Maraqlıdır ki kənd olmasına baxmayaraq bu kənddən hətta Gəncə, Daşkəsən, Gümrü və s. bu kimi bölgələrə birbaşa avtobus marşrutları fəaliyyət göstərirdi[3].

Kənddə məscid, pirlər, ziyarətgahlar dda mövcud olması bburada yaşayan Azərbaycanlıların İslam dininə etiqad etdiyinə sübutdur[3].

Əhalinin özünəməxsus folkloru, adətləri vardı. Bu kəndin folkloru nanay adlanan nümunəsin ilə fərqlənir. Nanayların özünəməxsus xususiyyəti onda idi ki, bu nümunələrin xüsusi oxunma tərzi vardır[3].

Təhsil[redaktə | əsas redaktə]

Amasiya kəndləri arasında ilk və ən böyük məktəb məhz Güllübulaq kəndində tikilib. Ötən əsrin əvvəllərində isə bu kənddə ibtidai rus-tatar məktəbi fəaliyyət göstərib. Kənd əhalisinin çoxu bir müddət rus dilində təhsil alıb. Güllübulaq əməkdar və baş müəllimlərinin, orta məktəbi qızıl medalla bitirənlərin sayına görə də öndə gedən kəndlərdən olub. Rayon Partiya Komitəsində, Xalq Deputatları Sovetində, müxtəlif partiya və sovet orqanlarında yürsək vəzifələrdə çalışanlar, 1920-1930-cu illərdə Zaqafqaziyada yeganə olaraq Gümrüdə olan Sənaye Texnikumunu bitirənlər arasında Güllübulağın yetirmələri üstünlük təşkil edib. Kənddə yüksək təhsil almış 31 kərbəlayi, 17 məşədi, 10-dan çox hacı və axund olub. 1987-ci ilin hesablamalarına görə kənd əhalisinin sayı 3147 nəfər təşkil edib[4].

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Güllübulaq kəndi ən böyük kəndlərdən biri olmuşdur. Kənddə ancaq türklər yaşamış, 1886-cı ildə 673 nəfər, 1914-cü ildə 1.137 nəfər azərbaycanlı olmuşdur[5]. 1918-1920-ci illərdə isə erməni təcavüzü nəticəsində kənd dağıdılmış, əhalinin bir hissəsi qətlə yetirilmiş, qalan hissəsi isə Türkiyə ərazisində məskunlaşmışdır. 1988-ci ilə qədər kənddə 570-dən çox ailə var polmuşdur. Əhalisi 2875 nəfərdən artıq idi[3]. Güllübulağın tarixi keşməkeşli olsa da, burada ziyalılar ordusu yetişmişdir.

İllərə və millətlərə görə kənd əhali məlumatları
İllər Azərbaycanlılar Ermənilər
1886 673 0
1914 1137 0
1979 ? 0
1988 2875 0
2008 0 922
2009 0 904
2010 0 926
2011 0 919

Şəxsiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Mustafa Qurdoğlu(Qlava Mustafa)

- Ağbaba mahalında ilk müasir məktəbin qurucusu.

  • Yusif Hümbətov - Yeni Azərbaycan Partiyasının İdarə Heyətinin üzvü
  • Abel Məhərrəmov — BDU-nun rektoru, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının akademiki, kimyaçı alim. BDU-nun üzvi kimya kafedrasının müdiri
  • Qəmbər Namazov — Fizika-riyaziyyat elmləri namizədi, Professor
  • Vərqa Kələntərov - Fizika-riyaziyyat elmlər doktoru, Professor
  • Qasım Mustafayev - Fizika-riyaziyyat elmləri namizədi.
  • Nazim Mustafa - Prezident Kitabxanasının şöbə müdiri, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Tarix İnstitutunun əməkdaşı, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, Dövlət mükafatı laureatı
  • Zeynal Məmmədli — tanınmış media eksperti
  • Muxtar Mustafayev - Vəkillər kalleqiyası Rəyasət heyətinin üzvü
  • Malik Namazov — Tətbiqi Riyaziyyat Elmi Tədqiqat İnstitutunun Sistemli analizin riyazi məsələləri şöbəsinin kiçik elmi işçisi

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azərbaycan tarixi
  2. Vaqif Arzumanlı, Nazim Mustafa, "Tarixin qara səhifələri. Deportasiya. Soyqırım. Qaçqınlıq", AMEA-nın Milli Münasibətlər İnstitutu, Bakı, "Qartal", 1998.
  3. Ramil Tanriverdi: [1]
  4. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 18 dekabr 1997-ci il tarixli "1948-1953-cü illərdə azərbaycanlıların Ermənistan SSR ərazisindəki tarixi-etnik torpaqlarından kütləvi deportasiyası haqqında" fərmanı
  5. Azərbaycan Respublikası prezidentinin 26 mart 1998-ci il tarixli "Azərbaycanlıların soyqırımı haqqında" fərmanı
  6. Петрушевский И.П., Очерки по истории феодальных отношений в Азербайджане и Армении в XYI - начале XIX в., Ленинград, 1949
  7. Байбуртян В.А., Армянская колония Новой Джульфы в XYII веке, Иряван, 1969
  8. Тер-Мкртчян Л.Х., Армения под властью Надир шаха. Москва, 1963
  9. Езов Г.А., Сношение Петра Великого с Армянским народом, СПб, 1898
  10. Мамедов С.А., Азербайджан по источникам XV - первой половины XVIII вв., Бакы, 1993 Шопен И., #Шопен И., Исторический памятник состояния Армянской области в эпоху его присоединения к Российской империи, СПб 1852
  11. Azərbaycan tarixi üzrə qaynaqlar, Bakı, 1989
  12. Enikolopov İ.K., Qriboedov i Vostok, İrəvan 1954
  13. Qлинка Н.С., Описания переселения армян Aзербайджанских в пределы России, M.1831
  14. Kemal Beydilli, 1828-1829. Osmanlı - Rus savaşında Doğu Anadoludan Rusiyaya Köçürülen Ermeniler, X T.T.K. konqresinde sunulan tebliğ, Ankara,1986
  15. Hovannesiyan R., Armenia on the Road to Independence, Los Angeles, 1976
  16. Обозрение Российских владений за Кавказом в статистическом, этнографическом, топогрфическом и финансовом отношениях, СПб, 1836
  17. Материалы для изучения экономического быта государственных крестьян Закавказского края, Tiflis, 1885
  18. Величко В.Л., Кавказ. Русское дело и междуплеменные вопросы, С.Петербург, 1904
  19. "Армянский геноцид". Миф и реальность. Справочник фактов и документов, Б.1992
  20. Hüsyin Baykara., Azərbaycan istiqlal mücadiləsi tarixi, Bakı, 1992
  21. Cahangir Zeynaloğlu, Müxtəsər Azərbaycan tarixi, Bakı, 1992
  22. Заварян С., Экономические условия Карабаха и голод 1906-1907 г., Перевод с армянского, С.Петербург, 1907
  23. Готлиб В.В., Тайная дипломатия во время первой мировой войны, М.1960
  24. Suleyman Kocabas, Tarihte Turk-Rus Mucadelesi, Istanbul, 1989
  25. Шахдин И., Дашнакцутюн на службе русской белогвардейщины и английского командования на Кавказе, Bakı, 1990
  26. Cəmil Həsənov. Azərbaycan beynəlxalq münasibətlər sistemində, 1918-1920-ci illər, Bakı, 1993
  27. Məmməd Sadıq Aran. "Qardaş köməyi" məqaləsi;1951; Bax: "Ədəbiyyət və incəsənət" qəzeti, 2 oktyabr 1990-cı il.
  28. Azərbaycan Respublikası MDSPİHA, f.276, s.8, iş 463, v.23; Bax: Bəxtiyar Nəcəfov, Лицо врага (История Армянского национализма в Закавказье в конце XIX начале XX в.), Bakı, 1993
  29. Грибойедов А., Seçilmiş əsərləri, 2-ci cild, Moskva, 1977.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. İbrahim Bayramov, "Qərbi Azərbaycanın türk mənşəli toponimləri", Bakı, "Elm", 2002.
  2. İrəvan əyalətinin icmal dəftəri (araşdırma, tərcümə, qeyd və əlavələrin müəllifləri: Z.Bünyatov və H.Məmmədov (Qaramanlı), Bakı, «Elm», 1996, s.127
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Güllübulaq kəndi
  4. Modern.az (03.2014). "Unudulmaz insan" (azərb.). modern.az. İstifadə tarixi: 2014-03-27. Check date values in: |date= (kömək)
  5. Zümrüd. “Qəriblikdə ümid çırağı”, "Səs".- 2009.- 18 sentyabr.- S. 12