Günəş radiasiyası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
W21-1a.svg Bu səhifədə iş davam etməkdədir.

Müdaxilə etməyə tələsməyin!

  • Əgər məqalə yarımçıq qalıbsa, məqaləni yaradan istifadəçi ilə əlaqə qura bilərsiniz.
  • Səhifənin tarixçəsində məqalə üzərində işləmiş istifadəçilərin adlarını görə bilərsiniz.
  • Redaktələrinizi mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.
Bu şablon 7 gündən çox redaktə edilməyən məqalələrdən silinə bilər.

Bu məqalə sonuncu dəfə Atakişiyev Ramin tərəfindən redaktə olundu. 36 gün əvvəl. (Yenilə)
Günəş radiasiyası

Günəş radiasiyasıGünəşin şüalandirdığı enerji Günəş radiasiyasi adlanir. Günəş radiasiyası əsas iqlim yaradıcı amillərdən biridir. Canlı və cansız təbiətdə baş verən bütün inkişaf proseslərinin yeganə enerji mənbəyini təşkil edir. Yer səthinə Günəşdən daima radiasiya şəklində şüa enerjisi gəlir. Günəş tərəfindən saçılan və atmosferə daxil olan şüa enerjisinin bir hissəsi atmosfer daxilində dağılır, digər hissəsi isə yer üzərinə çatır.

Günəş şüaları səma boşluğu və atmosferdən keçib yer səthinə gəlincə bir sıra təbiət hadisələrinin yaranmasına səbəb olur. Səth örtüyünə düşən günəş radiasiyasının bir qismi isə onun qızmasına və buxarlanmaya sərf olunur. Günəş radiasiyasının kəmiyyət ölçüsü müəyyən bir səthə gələn radiasiya axınının sıxlığıdır. Yəni vahid zaman ərzində vahid sahəyə düşən enerji miqdarıdır.

Yer,Günəşin kosmik fəzaya şüalandırdığı radiasiyanın iki milyardda bir hissəsini alır ki,bu da coğrafi təbəqədə gedən bütün təbii proseslərin enerji mənbəyini təşkil edir.Yerə gəlib çatan Günəş radiasiyası əsasən elektromaqnit dalğaları məcmuu olub,dalğa uzunluğuna görə 7%-i ultrabənövşəyi,46%-i görünən şüa ,47%-i isə istilik infraqırmızı şüa spektirindən ibarətdir.Günəş radiasiyasının intensivliyi 1 sm² səthə vahid vaxt ərzində (adətən 1 dəqiqə) düşən radiasiyanın istilik təsiri ilə ölçülərək,kalorilərlə (kal/sm²/dəq) ifadə olunur.Günəş fotosferindən bilavasitə Yer səthinə çatan və səthdə kölgə verən şüalar düz radiasiya adlanır.Atmosferdə qaz molekulları,aerozallar,su baxırı,buludlar tərəfindən səpələnən və Yer səthinə göy qübbəsinin bütün istiqamətlərindən daxil olan Günəş şüalarına səpələnmiş radiasiya deyilir.Düz və səpələnmiş radiasiyaların məcmuu ümumi (və ya cəm)radiasiya adlanır.Ümumi radiasiya cəmi tropik enliklərin səhralarında 200-220 kkal/sm²-ə,qütb sahələrində 30-50 kkal/sm²-ə qədərdir.Ekvatorial qurşaqda buludluluq çox olduğundan ümumi radiasiyanın illik miqdarı bir qədər azdır(100-140 kkal/sm²/il).


Radiasiya balansi qutublerden basqa her yerde musbetdir.En cox radiasiya su sethi terefinden geri qaytarilir.(Qeyd etdi Resad Pasayeff LDU 1-kurs Tarix/Cogradfiya)