Həsən Seyidbəyli

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Həsən Seyidbəyli
Həsən Seyidbəyli.jpg
Doğum tarixi: 22 dekabr 1920(1920-12-22)
Doğum yeri: Bakı, Flag of the Azerbaijan Soviet Socialist Republic.svg Azərbaycan SSR
Vəfat tarixi: 25 iyun 1980 (59 yaşında)
Vəfat yeri: Bakı, Flag of the Azerbaijan Soviet Socialist Republic.svg Azərbaycan SSR
Uşaqları: Ziya Seyidbəyli
Mehdi Seyidbəyli
Məryəm Seyidbəyli
Peşələri: rejissor
yazıçı
ssenari müəllifi
Mükafatları: "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni (SSRİ) "Şərəf Nişanı" ordeni
IMDb: ID 1167586

Həsən Seyidbəyli (tam adı: Həsən Mehdi oğlu Seyidbəyli; d. 22 dekabr 1920 - ö. 25 iyun 1980) — Azərbaycan kinorejissoru, ssenaristi, Azərbaycan SSR xalq artisti.[1]

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Həsən Mehdi oğlu Seyidbəyli 1938-1939-cu illərdə Leninqrad Kino Mühəndisləri İnstitutunda, 1943-1951-ci illərdə Moskvada Ümumittifaq Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunun kinorejissorluq fakültəsində təhsil almışdır.[2] "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında kinorejissor, 1963-1980-ci illərdə Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqının katibi və sədri vəzifəsində işləmişdir. "İmtahan", "Qızıl axtaranlar", "Bağlı qapılar" adlı dram əsərləri Azərbaycanda və xaricdə səhnəyə qoyulmuşdur. "Kür sahillərində" (1953), "Bizim Astrada" (1956), "Telefonçu qız" (1960) povestləri, "Cəbhədən-cəbhəyə" (1961), "İllər keçir" (1973, İ.Qasımovla birgə), "Tərsanə" (1975), "Çiçək" (1978) romanları, "Dəniz cəsurları sevir" (1954), "Sən nə üçün yaşayırsan" (1959, hər ikisi İ.Qasımovla birgə) pyesləri müasirlərinin əməyindən, mənəvi-əxlaqi saflığından bəhs edir. "Uzaq sahillərdə" (1954, İ.Qasımovla birgə) romanı Sovet İttifaqı Qəhrəmanı M.Hüseynzadəyə həsr olunmuşdur. Əsərləri bir sıra xarici dillərə tərcümə edilmişdir.

Həsən Seyidbəyli ictimai xadim kimi də Azərbaycan kinosunun inkişafına böyük təkan vermiş, 1963-1975-ci illərdə Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqı İdarə heyətinin I katibi, 1975-1980-ci illərdə sədri vəzifəsində çalışmışdır.

Filmləri Ümumittifaq Kino festivallarında mükafat və diplomlara layiq görülmüşdür.

Mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

  • Azərbaycan SSR xalq artist — 23.12.1976[3]
  • Münsiflər heyətinin fəxri fərmanı və diplomu — 1977-ci il
  • "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni
  • "Şərəf Nişanı" ordeni

Xatirəsi[redaktə | əsas redaktə]

Film Fondunda görkəmli rejissor Həsən Seyidbəylinin şəxsi arxivi yaradılmışdır.[4]

Filmoqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

Həsən Seyidbəylinin xatirə lövhəsi (Bakı)
  1. Bakıdan Göy-gölədək (film, 1947)
  2. Bizim Cəbiş müəllim (film, 1969)
  3. Böyük yol (film, 1949)
  4. Cazibə qüvvəsi (film, 1964)(film, kinoalmanax)
  5. Çətirimiz buludlardır (film, 1976)
  6. Doğma xalqıma (film, 1954)
  7. Əyri yolla qazanc (film, 1960)
  8. Xoşbəxtlik qayğıları (film, 1976)
  9. İmadəddin Nəsimi (1973)
  10. Kamillik (film, 1979)
  11. Kinorejissor Həsən Seyidbəyli (film, 2002)
  12. Kinonu sevən adam. Həsən Seyidbəyli (film, 2015)
  13. Qaraca qız (film, 1966)(film, kinoalmanax)
  14. Qızmar günəş altında (film, 1957)
  15. Quba bağlarında və Tərtərçay vadisində (film, 1949)
  16. Möcüzələr adası (film, 1963)
  17. Nəsimi (film, 1973)
  18. O qızı tapın (film, 1970)
  19. Onun bəlalı sevgisi (film, 1980)
  20. Ömrün səhifələri (film, 1974)
  21. Rənglərdə yaşayan kino (veriliş, 2009)
  22. Sağ ol, dostum (film, 1980)
  23. Sən niyə susursan? (film, 1966)
  24. Sovet Azərbaycanı (film, 1972)
  25. Telefonçu qız (film, 1962)
  26. Toral və Zəri (film, 1979)
  27. Uzaq sahillərdə (film, 1958)
  28. Şosedə hadisə (film, 1960)

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Abbaslı, T. Böyük ekran adamı: Bir çox filmləri ilə keçmişi gələcəyə göstərən Həsən Seyidbəyli //Mədəniyyət.- 2015.- 23 dekabr.- S.14.
  2. Азербайджанской ССР кинематография. Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — Москва: Советская энциклопедия, 1987. — стр. 13.
  3. Respublika kino sənəti işçilərinə Azərbaycan SSR fəxri adlarının verilməsi haqqında Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 23 dekabr 1976-cı il tarixli Fərmanıanl.az saytı
  4. Film Fondunda görkəmli rejissor Həsən Seyidbəylinin şəxsi arxivi yaradılıb //525-ci qəzet.- 2011.- 9 fevral.- S. 7.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • “"Uzaq sahillərdə" ekranda” [Filmin quruluşçu rejissoru Tofiq Tağızadə yoldaşla müxbirimizin müsahibəsi] //Kommunist.- 1958.- 13 avqust.
  • Ağamirov, A. “Uzaq sahillərdə” //Kommunist.- 1958.- 19 avqust.
  • Hüseynova, M; Sultanov, Ə; Məmmədov, Y; Əliyev, S; Kazımov, R; Yusifov, Ə. “Uzaq sahillərdə” //Kommunist.- 1958.- 22 avqust.
  • Şəmsəddin Abbasov. “Sovet Azərbaycanının kinosu” //Kommunist.- 1958.- 29 avqust.
  • “Bolqar jurnalı yazır...” //Ədəbiyyat və incəsənət.- 1964.
  • Azad, Ə. “Kinostudiyada bir gün” [Reportaj] //Ədəbiyyat və incəsənət.- 1964.- 13 iyun.
  • Əhədoğlu, Y. “Belə bir ada da var” //Ədəbiyyat və incəsənət.- 1964.- 27 iyun.
  • Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — Москва: Советская энциклопедия, 1987. — стр. 383.
  • Xamis Muradov. Kinofabrikdən başlanan yol. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 4.
  • Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.
  • Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan. Ramiz Məmmədov. Kino. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi, 2007.- səh. 814.
  • Aydın Dadaşov. "Bizim kino". Həsən Seyidbəylinin "Nəsimi" filmi haqqında. 16.01.2016

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]