Hayfa

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Şəhər
Hayfa
ivr. חֵיפָה
ərəb. حَيْفَا‎‎
Pic haifa.png
Bayraq Gerb
Bayraq Gerb

32°48′00″ şm. e. 34°59′00″ ş. u.


Ölkə İsrail İsrail
Dairə [[Hayfa dairəsi]]
Mer Eynat Kaliş-Rotem
Tarixi və coğrafiyası
Əsası qoyulub 1761
Şəhər statuslu 1877
Sahəsi 63.67 km²
Saat qurşağı UTC+2, yayda UTC+3
Əhalisi
Əhalisi 278 903 nəfər (2016)
Sıxlığı 4223.9 nəf./km²
Aqlomerasiya 1 048 900
Milli tərkibi yəhudilər: 81.2%
ərəblər: 9.8%
druzlar: 0.1%
digərləri: 8.9%
Rəqəmsal identifikatorlar
Telefon kodu +972 4
Poçt indeksi 33000
haifa.muni.il
Xəritəni göstər/gizlə
Hayfa xəritədə
Hayfa
Hayfa
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Hayfa - (İvritcə: חיפה; Ərəbcə: حيفا), İsrailin şimalının ən böyük şəhəri və ölkənin üçüncü böyük şəhəridir. İsraildə sıx olaraq ərəb əhalisi yaşayan bir şəhərdir. Müqəddəs Kitablarda (Əhdi-i Atik, Tövrat) adı keçmişdir. Yəhudilər, Romalılar, Ərəblər, Səlibçilər, Osmanlılar Hayfanı idarə etmişlər. Kavalalı Mehmet Əli Paşanın şəhəri təkrar ələ keçirməsindən əvvəl Hayfa 1799-ci ildə Napalyon Bonapart tərəfindən işğal edilmişdir. Müqəddəs Kitablarda adı keçən Kermil Dağı Hayfadadır. Bu dağda xristianlıq, müsəlmanlıq və son olaraq Bahailik- üçün müqəddəs bir qalıq olan İlyas Peyğəmbərin mağarası da vardır. Həmçinin bu dağ yamaclarında Bəhai Dininin Dünya Mərkəzi ilə gözəlliyiylə tanınmış bağçaları və terraslar var.

Əhalisi 278 903 nəfər (2016-cı il). Hayfada 1948-ci ildə 98 600 insan yaşayırdı.

Etimologiyası[redaktə | əsas redaktə]

Versiyalardan birinə görə, şəhərin adı ivrit dilində ‏חוף יפה‏‎ "xof yafe" — "gözəl sahildir" deməkdir[1]. Səlibçilər şəhərin adını İsa Məsihin çarmıxa çəkildiyi dövrdə yaşamış baş kahin Kayafanın adıyla bağlayırdılar[2]. Daha bir versiyaya görə, bu ad aramey dilində "xaffa"-"sahil" sözündən yaranıb (aramey dili daha əvvəl bu regionda geniş yayılmışdı).

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Hayfanın hələ Roma imperiyası dövründə əsası qoyulmuşdur. Talmud dövründə (III — V əsrlərdə) Hayfanın yerində çiçəklənən yəhudi qəsəbəsi mövcud idi. Səlibçilər dövründə (XI əsr) bura o vaxtlar üçün kifayət qədər böyük yaşayış məntəqəsi və əhəmiyyətli Aralıq dənizi limanı idi. Karmel dağında karmelçilərin ordeni yerləşirdi. 1880-ci illərin sonundan Hayfa böyük liman şəhəri və Fələstinin əsas dəniz qapıları olur. 1930-cu illərdə Hayfa qeyri-leqal immiqrasiyanın mərkəzi idi. Qeyri-leqal repatriant-yəhudilərin əksəriyyəti, həmçinin nasist Almaniyasından qaçqınlar Fələstinə Hayfa portu vasitəsilə çatırdılar. 1944-cü ilə yəhudilər həmin vaxt 128 min nəfər əhalisi olan Hayfanın əhalisinin əksəriyyətini təşkil edirdilər.[3]

Qardaşlaşmış şəhərlər[redaktə | əsas redaktə]

Hayfa bələdiyyəsi qarşısında qardaşlaşmış şəhərlərin adları həkk olunmuş daş piltə

Tarixlərin əsas mənbəyi — Hayfa bələdiyyəsinin rəsmi saytı (ing.).

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Winter, Dave. Israel Handbook: With the Palestinian Authority Areas. Footprint Travel Guides, 560.
  2. "Рабби Авдими из Хайфы" (rus.). IsraelInfo.ru (20 августа 2010 года). 24 avqust 2011 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 sentyabr 2010.
  3. "Haifa Municipality – Aliya Web Site". .haifa.muni.il. 12 oktyabr 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 oktyabr 2013.
  4. San-Fransisko Ensiklopediyası (ing.)
  5. Turin Hayfa bələdiyyəsinin saytında qardaşlaşmış şəhər kimi qeyd edilməyib. Buradakı informasiyanın mənbəyi: http://www.comune.torino.it/relint/inglese/coordinamento/report05.pdf (ing.).
  6. 25 dekabrda alyansın layihəsi təsdiqlənib; şəhərlərin qardaşlaşması haqqında müqavilə 1973-cü ilin yanvarında imzalanıb.
  7. Hayfa bələdiyyəsinin saytında Keyptaunun adı çəkilir, amma müqavilənin imzalanması haqqında heç bir şey deyilmir. 2006-cı ilin avqustuna olan məlumatlara görə bu iki şəhərin qardaşlaşması proqramı çərçivəsində heç bir fəaliyyət olmamışdır.
  8. MigNews saytındakı məlumata əsasən (rus.).

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]