Hayfa

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Şəhər
Picto infobox map.png
Hayfa
ivr. חֵיפָה
ərəb.: حَيْفَا‎‎
Pic haifa.png
Bayraq Gerb
Bayraq Gerb

32°48′00″N 34°59′00″E / 32.80000°N 34.98333°E / 32.80000; 34.98333Koordinatlar: 32°48′00″N 34°59′00″E / 32.80000°N 34.98333°E / 32.80000; 34.98333


Ölkə Flag of Israel.svg İsrail
Dairə [[Hayfa dairəsi]]
Mer Yona Yahav
Yaradılıb1761
Şəhər statuslu1877
Sahəsi63.67 km2
Saat qurşağıUTC+2, Yay UTC+3
Əhalisi278 903 nəfər (2016)
Sıxlığı4223.9 nəf./km²
Aqlomerasiya1 048 900
Milli tərkibiyəhudilər: 81.2%
ərəblər: 9.8%
druzlar: 0.1%
digərləri: 8.9%
Telefon kodu+972 4
Poçt indeksi33000
Rəsmi saythaifa.muni.il
Xəritə
Hayfa — yerləşdiyi ərazi İsrail
Hayfa
VikiAnbarda Commons-logo.svg əlaqəli mediafayllar
Vikidatada redaktə et: Vikidatada redaktə et

Hayfa - (İvritcə: חיפה; Ərəbcə: حيفا), İsrailin şimalının ən böyük şəhəri və ölkənin üçüncü böyük şəhəridir. İsraildə sıx olaraq ərəb əhalisi yaşayan bir şəhərdir. Müqəddəs Kitablarda (Əhdi-i Atik, Tövrat) adı keçmişdir. Yəhudilər, Romalılar, Ərəblər, Səlibçilər, Osmanlılar Hayfanı idarə etmişlər. Kavalalı Mehmet Əli Paşanın şəhəri təkrar ələ keçirməsindən əvvəl Hayfa 1799-ci ildə Napalyon Bonapart tərəfindən işğal edilmişdir. Müqəddəs Kitablarda adı keçən Kermil Dağı Hayfadadır. Bu dağda xristianlıq, müsəlmanlıq və son olaraq Bahailik- üçün müqəddəs bir qalıq olan İlyas Peyğəmbərin mağarası da vardır. Həmçinin bu dağ yamaclarında Bəhai Dininin Dünya Mərkəzi ilə gözəlliyiylə tanınmış bağçaları və terraslar var.

Əhalisi 278 903 nəfər (2016-cı il). Hayfada 1948-ci ildə 98 600 insan yaşayırdı.

Etimologiyası[redaktə | əsas redaktə]

Versiyalardan birinə görə, şəhərin adı ivrit dilində ‏חוף יפה‏‎ "xof yafe" — "gözəl sahildir" deməkdir[1]. Səlibçilər şəhərin adını İsa Məsihin çarmıxa çəkildiyi dövrdə yaşamış baş kahin Kayafanın adıyla bağlayırdılar[2]. Daha bir versiyaya görə, bu ad aramey dilində "xaffa"-"sahil" sözündən yaranıb (aramey dili daha əvvəl bu regionda geniş yayılmışdı).

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Hayfanın hələ Roma imperiyası dövründə əsası qoyulmuşdur. Talmud dövründə (III — V əsrlərdə) Hayfanın yerində çiçəklənən yəhudi qəsəbəsi mövcud idi. Səlibçilər dövründə (XI əsr) bura o vaxtlar üçün kifayət qədər böyük yaşayış məntəqəsi və əhəmiyyətli Aralıq dənizi limanı idi. Karmel dağında karmelçilərin ordeni yerləşirdi. 1880-ci illərin sonundan Hayfa böyük liman şəhəri və Fələstinin əsas dəniz qapıları olur. 1930-cu illərdə Hayfa qeyri-leqal immiqrasiyanın mərkəzi idi. Qeyri-leqal repatriant-yəhudilərin əksəriyyəti, həmçinin nasist Almaniyasından qaçqınlar Fələstinə Hayfa portu vasitəsilə çatırdılar. 1944-cü ilə yəhudilər həmin vaxt 128 min nəfər əhalisi olan Hayfanın əhalisinin əksəriyyətini təşkil edirdilər.[3]

Qardaşlaşmış şəhərlər[redaktə | əsas redaktə]

Hayfa bələdiyyəsi qarşısında qardaşlaşmış şəhərlərin adları həkk olunmuş daş piltə

Tarixlərin əsas mənbəyi — Hayfa bələdiyyəsinin rəsmi saytı (ing.).

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Winter, Dave. Israel Handbook: With the Palestinian Authority Areas. Footprint Travel Guides, 560.
  2. "Рабби Авдими из Хайфы". IsraelInfo.ru. 20 августа 2010 года. Arxivləşdirilib: [1] saytından 2011-08-24 tarixində. http://www.webcitation.org/61AsAn9u6. İstifadə tarixi: 2010-09-16.
  3. "Haifa Municipality – Aliya Web Site". .haifa.muni.il. Arxivləşdirilib: [2] saytından 12 October 2013 tarixində. https://web.archive.org/web/20131012143611/http://www1.haifa.muni.il/aliya/pages.aspx?pageName=History. İstifadə tarixi: 13 October 2013.
  4. San-Fransisko Ensiklopediyası (ing.)
  5. Turin Hayfa bələdiyyəsinin saytında qardaşlaşmış şəhər kimi qeyd edilməyib. Buradakı informasiyanın mənbəyi: http://www.comune.torino.it/relint/inglese/coordinamento/report05.pdf (ing.).
  6. 25 dekabrda alyansın layihəsi təsdiqlənib; şəhərlərin qardaşlaşması haqqında müqavilə 1973-cü ilin yanvarında imzalanıb.
  7. Hayfa bələdiyyəsinin saytında Keyptaunun adı çəkilir, amma müqavilənin imzalanması haqqında heç bir şey deyilmir. 2006-cı ilin avqustuna olan məlumatlara görə bu iki şəhərin qardaşlaşması proqramı çərçivəsində heç bir fəaliyyət olmamışdır.
  8. MigNews saytındakı məlumata əsasən (rus.).

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]