II Vilhelm

II Vilhelm
II Vilhelm
	alm. Wilhelm II‎
Alman İmperatoru
	15 iyun 1888 – 28 noyabr 1918
Əvvəlki	III Fridrix
Şəxsi məlumatlar
Doğum adı	Friedrich Wilhelm Viktor Albert von Preußen
Doğum tarixi	27 yanvar 1859[…]
Doğum yeri	Berlin, Prussiya krallığı;
Vəfat tarixi	4 iyun 1941[…] (82 yaşında)
Vəfat yeri	Niderland krallığı;
Vəfat səbəbi	ürək-damar xəstəliyi[d]
Dəfn yeri	Utrext;
Təhsili	Bonn Universiteti;
Atası	III Fridrix
Anası	Viktoriya
Həyat yoldaşları	Avqusta Viktoriya (1881–1921);
Hərbi xidmət
Rütbəsi	general-feldmarşal (1900);
Döyüşlər	Boksçular üsyanı,; İkinci mərakeş böhranı[d],; Birinci Dünya müharibəsi;
Elmi fəaliyyəti
Elmi dərəcəsi	hüquq elmləri doktoru;
Təltifləri
Monoqram
	Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

II Vilhelm (alm. Friedrich Wilhelm Viktor Albert von Preußen‎; 27 yanvar 1859^[1]^[2]^[…], Berlin – 4 iyun 1941^[1]^[2]^[…]) — alman imperatoru III Fridrixin və Viktoriya Saksen-Koburq-Qotanın oğlu. Britaniya kraliçası Kraliça Viktoriyanın nəvəsi. 1888–1918-ci illərdə hakimiyyətdə olmuş sonuncu Prussiya Kralı və Almaniya imperatoru.

Həyatı

O anadan olanda aldığı xəsarətdən əlinin biri şikəst idi. Şəkillərdə o həmişə bu əlini başqası ilə gizlətmiş və ya da fotoaparata yan tərəfdən baxmışdır.

II Vilhelm onun babası I Vilhelm və atası III Fridrix vəfat etdikdən sonra 29 yaşındaykən imperator olur.

Xarici siyasəti

II Vilhelm alman tarixində daha çox güclü xarici siyasəti ilə yadda qalmışdır.

Onun imperatorluğu dövründə Alman imperiyasının müstəmləkəçilik siyasəti genişlənir ki, bu da Afrikada və Çində hərbi toqquşmalara səbəb olur.

İmperatorun Britaniya donanması ilə rəqabətə girə biləcək hərbi dəniz donanmasını yaratmaq cəhdi Londonda mənfi qarşılanır və XX əsrin əvvəlində ingilis-alman dəniz silahlanmasında yarışmaya səbəb olur. Onun əsas müttəfiqi Avstriya-Macarıstan monarxiyasının Balkanlardakı ekspansiya siyasətini və onun Osmanlı imperiyasını dəstəkləməsi Rusiya ilə olan münasibətlərini həddən artıq kəskinləşdirir. Avropanın nəhəng dövlətləri arasında olan konfliktlər, Vilhelmin Böyük Britaniya və Rusiya ilə şəxsi qohumluq və dostluq müasibətlərinin olmasına baxmayaraq Birinci Dünya müharibəsinin başlanmasını dayandırmaq mümkün olmamışdır.

Almaniya öz müstəmləkələrindən məhrum olduqdan sonra iki cəbhədə müharibə aparmalı olur. Nəticədə arxa cəbhədə iqtisadi durum pisləşir. Müharibədə məğlubiyyət 1918-ci ildə Almaniyadakı inqilabla paralel olaraq baş vermişdir. Bundan sonra Vilhelm həmişəlik Almaniyanı tərk edərək neytral zona olan Niderlanda köçür və ömrünün sonuna qədər Niderlandda yaşayır.

Sosial siyasəti

II Vilehlmin hökmranlığı dövründə Bismarkın sosializmin zəiflədilməsi xəttindən uzaqlaşma hiss olunur. Bismarkın sosialistlərin əleyhinə işlədiyi qanun yerinə yetirilmir, hökumətin sosial-demokratlarla yaxınlaşması hiss olunur. Hətta sosial-demokratlar 1914-cü ildə Birinci Dünya müharibəsinin başlanmasını dəstəkləyirlər.

Onun idarəçiliyi dövründə bazar günü işləməyi qadağan edən qanun, qadın və uşaqların gecə növbəsində işləməsini, qadınların sonuncu hamiləlik aylarında işləməsini qadağan edilməsi və 14 yaşından kiçik olan uşaqların işləməsinin məhdudlaşdırılmasını tənzim edən qanunların qəbulu ölkədə iqtisadiyyatın inkişafına kömək etmişdir.

O deyirdi ki, "mən kasıbların şahı olmaq istəyirəm". Belə ki, vergilərin proqressiv şəkildə tətbiqi də II Vilhelmin dövründə qəbul edilmişdir.

Fəaliyyətinin sonu

1919-cu ildə bağlanmış Versal sülh müqaviləsinə əsasən Vilhelm müharibənin səbəbkarı kimi Beynəlxalq tribunalda mühakimə edilməli idi. Ancaq Niderland hökuməti onu vermir və eyni zamanda qalib dövlətlər də bunu tələb etmirlər. Vilhelm ömrünün sonuna kimi Niderlandda yaşayır. 1920-ci illərdə onunla dostluq əlaqəsi olan feldmarşal Paul fon Hindenburq ilə o aktiv məktublaşır. Vilhelm öz yaxın dostu Hindenburqun 1925-ci ildə Veymar Respublikasının prezidenti seçilməsini alqışlayır. 1926-cı ildə Prussiya landtaqı Vilhelmə əvvəllər malik olduğu torpaq sahələrini qaytarmaq üçün qərar qəbul edir. Bu torpaqlar 1918-ci il inqilabı ərəfəsində Vilhelmin əlindən alınmışdır. 1920-ci illərində Vilhelm xeyriyyəçilik ilə məşğul olur. 1928-ci ildə o "Hadisələr və adamlar 1878–1918" adlı kitab yazır. Burada Vilhelm o dövrdəki dünya tarixini öz baxışından təsir edir.

Vilhelm İkinci dünya müharibəsi ərəfəsində, 1941-ci ildə Almaniya tərəfindən zəbt olunmuş Niderlandda vəfat edir.

İstinadlar

1 2 3 4 Michael Graham Balfour. William II (ing.). // Encyclopædia Britannica. (İstifadə tarixi: 9 oktyabr 2017).
1 2 3 4 Wilhelm (Wilhelm II.) (alm.). // Brockhaus Enzyklopädie. F.A. Brockhaus. (İstifadə tarixi: 9 oktyabr 2017).
1 2 Kindred Britain (ing.).
1 2 Catalog of the German National Library (alm.).

Xarici keçidlər

Online muzey: Wilhelm II. Arxivləşdirilib 2008-02-28 at the Wayback Machine (Alman dilində)

[_e506a4abba296fce-1] 1 2 3 4 Michael Graham Balfour. William II (ing.). // Encyclopædia Britannica. (İstifadə tarixi: 9 oktyabr 2017).

[_be6bb48053288f41-2] 1 2 3 4 Wilhelm (Wilhelm II.) (alm.). // Brockhaus Enzyklopädie. F.A. Brockhaus. (İstifadə tarixi: 9 oktyabr 2017).

[_ddda4f33402f049b-3] 1 2 Kindred Britain (ing.).

[_c416cd535a513aef-4] 1 2 Catalog of the German National Library (alm.).

[1]

[2]

[3]

[4]

Prussiya kralları
Prussiya Hersoqluğu (1525–1701)	Albert • Albert Fridrix • Georq Vilhelm • Fridrix Vilhelm • I Fridrix
Prussiya (1701–1918)	I Fridrix • I Fridrix Vilhelm • II Fridrix (Prussiya kralı) • II Fridrix Vilhelm • III Fridrix Vilhelm • IV Fridrix Vilhelm • I Vilhelm • III Fridrix • II Vilhelm