Kür Dili

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Kür Dili
Карта Кызылагачского заповедника.jpg
38°58′30″ şm. e. 49°07′30″ ş. u. / 38.97500° şm. e. 49.12500° ş. u. / 38.97500; 49.12500Koordinatlar: 38°58′30″ şm. e. 49°07′30″ ş. u. / 38.97500° şm. e. 49.12500° ş. u. / 38.97500; 49.12500
Arxipelaq Bakı arxipelaqı
Akvatoriya Xəzər dənizi
Ölkə Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Sahəsi 43 km²
Uzunluğu 1.180 m
Eni 5.200 m
Əhali (2015 ) 8-10 nəf.
Əhali sıxlığı 7,767 nəf./km²
Kür Dili (Azərbaycan)
Brown pog.svg
Kür Dili (Azərbaycan)
K. Dili
Desc-20.png
link=:Şəkil:
Kür dili
Adanın faunası
Kür Dili adası

Kür Dili adasıXəzər dənizində, Bakı arxipelaqında Azərbaycana məxsus ada[1][2]. Aran iqtisadi-coğrafi rayonunun şərqində yerləşir. İnzibati cəhətdən isə yarımadanın şərqi Neftçala, qərbi isə Lənkəran inzibati rayonlarına məxsusdur. Neftçala şəhərindən 33 km, Bakıdan isə 150 km cənubda yerləşir. Ada Azərbaycanın sahəsinə görə ən böyük adasıdır.

Coğrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

Yarımada Kürün tarixi deltasında yerləşir. Belə ki, gətirmə suxurların mənsəbə yığılması nəticəsində əmələ gəlmişdir. Hazırda isə Kürün deltası yarımadadan 35–40 km şimalda yerləşir. Xəzər dənizinin qalxıb enməsi ilə əlaqədar yarımada və ada arasında tərəddüt edir. Son zamanlar səviyənin qalxması ilə əlaqədar adaya çevrilmişdir. Sahəsi 43 km² təşkil edir. Uzunluğu 11,8 km, eni isə 5,2 km-dir. Yarımsəhra və quru çöl iqliminə malikdir. Qızılağac qoruğunun bir hissəsi yarımadanın ərazisinə düşür. Şərqdə Xəzər dənizi, qərbdə isə Qızılağac körfəzi onun sahillərini yuyur. Kür daşı adası adanın şərqində yerləşir.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

XX əsrin əvvəllərində əraziyə ruslar köçürülmüşdür. 1911-ci ildə adada ilk Mayak istifadəyə verilib. Mayak 1966-cı ilə qədər fəaliyyət göstərib[3]

Azərbaycan SSR dövründə adada Neftçala rayonu inzibati ərazisinə daxil olan bir neçə kənd (Kürdili, Şirvanlı) mövcud olub. 3 kənddə 3 minə qədər adam yaşayıb. Adada məktəb, mədəniyyət evi, kinozallar, kitabxanalar olub.[2]

1981-ci ildə Xəzər dənizində suyun qalxması nəticəsində Neftçala rayonu ərazisindən bu əraziyə olan yol dağılmış və yarımada adaya çevrilmişdir. Ada əhalisi Neftçala rayonu ərazisində yeni tikilmiş evlərə köçürülmüşdür. Adadan 4 ailə köçməyib.[2]

Fauna[redaktə | əsas redaktə]

1929-cı ildə adanın qərb sahillərinin də daxil olduğu ərazidə Qızılağac qoruğu yaradılmışdır. Bu hissədə canlılar qorunur. Əsasən su quşları və balıqlarla[1] zəngindir. Sovet dövründə burada atçılıq fermaları olub. Sovetlər təzə qurulanda burada yetişdirilən atlar müxtəlif rayonlara, kəndlərə göndərilirmiş ki, əkin-biçində istifadə olunsun. Su qalxıb kolxoz dağılanda, bu atları buraxıblar. Sürü şəklində gəzən bu atlar artıq vəhşi atlara çevrilib.[2]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 "Neftçala"(azərb.)). azerbaijan.travel. Arxivləşdirilib: [1] saytından 2015-05-19 tarixində. http://web.archive.org/web/20150519135225/http://azerbaijan.travel/az/region/67-Neftchala. İstifadə tarixi: 2015-05-19.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Sevda İsmayıllı (2013-09-30). "Azərbaycanda belə yer də varmış... Burada pul keçmir"(azərb.)). azadliq.org. Arxivləşdirilib: [2] saytından 2013-09-30 tarixində. http://web.archive.org/web/20150519131246/http://www.azadliq.org/content/article/25121124.html. İstifadə tarixi: 2015-05-19.
  3. "Lighthouses of Azerbaijan"(ing.)). unc.edu. 2007-03-12. Arxivləşdirilib: [3] saytından 2015-05-19 tarixində. http://web.archive.org/web/20150519135758/http://www.unc.edu/~rowlett/lighthouse/aze.htm. İstifadə tarixi: 2015-05-19.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]