Kaşub dili

Kaşub dili
Kaşub dili
Orijinal adı	Kaszëbsczi jãzëk; Kaszëbskô mòwa
Ölkə	Polşa
Region	Pomeraniya
Tənzimləyən təşkilat	Kaşub dili şurası
Danışanların ümumi sayı	106,000
Təsnifatı
Kateqoriya	Avrasiya dilləri
	Avrasiya dilləri Hind-Avropa dilləri Baltik-Slavyan Slavyan dilləri Lechitic[vd] Kaşub dili
Yazı	latın əlifbası
Dil kodları
ISO 639-1	—
ISO 639-2	csb
ISO 639-3	csb
Dilin strukturlarının dünya atlası	ksu
Atlas of the World’s Languages in Danger	370
Ethnologue	csb
ELCat	3454
IETF	csb
Glottolog	kash1274
	Bu dildə olan Vikipediya
	Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Kaşub dili və ya Kassub dili (Kaşubca: kaszëbsczi jãzëk, pòmòrsczi jãzëk, kaszëbskò-słowińskô mòwa; pol. język kaszubski, język pomorski, język kaszubsko-słowiński) Slavyan dillərinin lehit alt qrupuna aid olan dil.^[2]^[3]^[4]

Kaşub dili, Pomeraniya voyvodluğunun tarixi Kaşubiya bölgəsində danışılan Lexit alt qrupuna aid Qərbi Slavyan dilidir. Hazırda kaşub dili dialektal formada, müxtəlif hesablamalara görə, Polşa, ABŞ, Kanada və bir sıra digər ölkələrdə 50.000-500.000 insan tərəfindən gündəlik ünsiyyət vasitəsi kimi istifadə olunur. 2011-ci il əhali siyahıyaalmasına görə, Polşada 106.000 insan kaşub dilini ana dili kimi müəyyən etmişdir. UNESCO-nun Təhlükədə olan Dünya Dilləri Atlasında kaşub dili nəsli kəsilməkdə olan dil kimi qeyd edilmişdir.

2005-ci ildən bəri kaşub dili Pomeraniya voyevodalığında regional dil statusuna malikdir.

Kaşub dili Pomeraniya slavyanlarının tarixən müstəqil ləhcələrindən qaynaqlanır (sinxron baxımdan polyak dilinin ləhcəsi hesab edilə bilər), Hind-Avropa dil ailəsinin slavyan qolunun Qərbi Slavyan qrupunun Lexit alt qrupunun qərb bölgəsinə aiddir, bir sıra qədim dil hadisələrində Şərqi Lexit polyak dilindən fərqlənir və digər Pomeraniya ləhcələrinə (20-ci əsrdə yoxa çıxan Slovinsk və Kabatski daxil olmaqla) və 18-ci əsrdə yoxa çıxan Polabiya dilinə yaxındır.

Müasir Kaşub dili sahəsinə Şimali Kaşub, Orta Kaşub və Cənubi Kaşub dialektləri daxildir, sonuncular cənub-qərb və cənub-şərq alt dialektlərinə bölünür.

Kaşub dilinin ədəbi standartı hələ formalaşma prosesindədir, ona görə də onun normaları və dialekt əsası aydın deyil. Ədəbi Kaşub dili ideyasının inkişafında üç dövr fərqlənir: İntibah dövrünə qədərki dövr (XV əsrin əvvəlləri - XIX əsrin birinci yarısı), İntibah dövrü (XIX əsrin 40-cı illəri - 50-ci illər) və İntibah dövrünün sonu (XX əsr). Yazılı dil Latın qrafikasına əsaslanır. Kaşub xüsusiyyətlərinə malik polyak dilində ən qədim yazılı sənəd 1402-ci ilə aid Dutki Brzeskie (Dutki Brzeskie) adlanır; Kaşub dilində ilk yazılı sənədlər və ədəbiyyat yalnız XIX əsrdə ortaya çıxmışdır.

Ərazi və əhali

Kaşub dilinin əsas ərazisi Polşanın şimalındakı Kaşubiyanın tarixi bölgəsidir, Qdansk Pomeraniyasının bir hissəsidir (Qdanskın qərbindəki Pomeraniya voyevodalığının şimal və mərkəzi bölgələri). Bu bölgənin şimal sərhədi qərbdə Pyaşnitsa çayının mənsəbindən şərqdə Hel burnuna qədər Baltik dənizi sahilidir (Hel şəhəri və ətrafı istisna olmaqla, burn da daxil olmaqla). Şərqdə sərhəd Qdansk körfəzi sahilləri boyunca şimaldan cənuba Qdansk şəhərinə (Visla çayının mənsəbində), sonra Qdanskdan cənub-qərb istiqamətində Çersk şəhərinə qədər uzanır. Cənubda Kaşubiyanın sərhədi Brda çayının yuxarı axınları boyunca Çersk - Svornigace xətti boyunca uzanır, qərb sərhədi isə cənubdakı Lipnitsa kəndindən şimalda Pyaşnitsa çayının mənsəbinə qədər, qismən Lybork və Bytów ətrafını əhatə edir. Kanada, ABŞ, Almaniya və digər ölkələrdəki Kaşubiyalı immiqrantların nəsilləri arasında az sayda Kaşubiya dilində danışanlara rast gəlinir.

İstinadlar

↑ Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011. Raport z wyników - Central Statistical Office of Poland
↑ Stephen Barbour, Cathie Carmichael, Language and Nationalism in Europe, Oxford University Press, 2000, p.199, ISBN 0-19-823671-9
↑ KASHUBIAN - LANGUAGE OR DIALECT? Arxivləşdirilib 2016-06-29 at the Wayback Machine - Paul Hopkins, Department of Linguistics - University of Victoria
↑ About Languages Arxivləşdirilib 2014-10-06 at the Wayback Machine - University of Leipzig

Xarici keçidlər

Omniglot

Həmçinin bax

Vikianbarda Kaşub dili ilə əlaqəli mediafayllar var.

[Spis2011-1] Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011. Raport z wyników - Central Statistical Office of Poland

[Barbour-2] Stephen Barbour, Cathie Carmichael, Language and Nationalism in Europe, Oxford University Press, 2000, p.199, ISBN 0-19-823671-9

[Hopkins-3] KASHUBIAN - LANGUAGE OR DIALECT? Arxivləşdirilib 2016-06-29 at the Wayback Machine - Paul Hopkins, Department of Linguistics - University of Victoria

[Faska-4] About Languages Arxivləşdirilib 2014-10-06 at the Wayback Machine - University of Leipzig

[1]

[2]

[3]

[4]

Slavyan dilləri
praslavyan dili † (pradil)
Şərqi	Qədim Novqorod dialekti † • Qədim rus dili † • Qərbi rus yazı dili † Belarus dili (dialektləri) • Rus dili (dialektləri) • Ukrayna dili (dialektləri • Rusin dili)
Qərbi	Polab dili † • Slovin dili † Sorb dilləri: (Yuxarı sorb dili • Aşağı sorb dili) • Polyak dili (dialektləri • Silez dili • Kaşub dili) • Slovak dili(dialektləri) • Çex dili
Cənubi	Qədim slavyan dili † • Kilsə slavyan dili • Slavyan-serb dili † Bolqar dili • Makedon dili • Serb-xorvat dili (Bosniya dili • Serb dili • Xorvat dili • Monteneqro dili) • Sloven dili
Digərləri	Slavyan mikrodilləri • qarışıq dillər: balaçka, surjik, trasyanka Picinlər: Kyaxtin dili † • Russenorsk † Panslavyan dilləri: Slovyan dili • Ümumslavyan dili
^† — ölü, parçalanan və ya dəyişən dillər.