Kambocanın dövlət quruluşu

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Kamboca Krallığı

KingdomofCambodia.svg
Preăh Réachéanachâk Kâmpŭchéa
Kamboca
Kamboca gerbi
Gerbi
Şüarı: CambodiaMotto.svg
Millət, Din, Kral
Himni: 

Nokor Reach
Sehirli Krallıq
Kamboca xəritədə yeri
Paytaxtı
və ən böyük şəhəri
Pnompen -1 730 min ( 2015-ci il ).
Rəsmi dilləriKxmer dili
İdarəetmə formasıKomstitusiyalı monarxiya
• Kral
Norodom Sihamoni [ 29.X.2004 ]
• Baş nazir
Hun Sen [14.I.1985 ]
Qurulması
• Müstəqillik əldə etməsi
9 noyabr 1953
Ərazisi
• Ümumi
181040 (90-cı yer)
• Su (%)
2,5
Əhalisi
• 2015-ci il təxmini
15,7 milyon (71-ci yer)
• 3.III.2008 siyahıya alma
13 395 682
• Sıxlıq
86/km2 (222.7/kv. mil)
ÜDM (AQP)2014-cü təxmini
• Ümumi
49,9 milyard (109-cu)
• Adam başına
3 300 (183-cü)
ISO 3166 koduKH

Kambocanın dövlət quruluşu - 1993-cü ildə qəbul edilmiş Konstitusiyaya əsasən hüquqi-siyasi, inzibati, iqtisadi və ictimai münasibətlər sisitemi.

Dövlət quruluşu[redaktə | əsas redaktə]

Kamboca mütləq formalı idarəetmə üsuluna malik konstitusiyalı monarxiyadır. Milli bayram günü olan müstəqillik günü (1953) 9 noyabrda qeyd olunur. Ölkə Konstitusiyası 21 sentyabr 1993-cü ildən (6 mart 1999-cu ildə edilmiş düzəlişlə) qüvvədədir.

İnzibati bölgüsü[redaktə | əsas redaktə]

Kamboca 23 əyalətə (Kamponqtxom, Pousat və s.) və 1 əyalət statusuna bərabər olan Pnompen bələdiyyəsinə, 185 dairəyə, 1621 kommunaya və 14073 kəndə bölünür.

Kambocanın inzibati-ərazi bölgüsünün xəritəsi

Dövlət başçısı[redaktə | əsas redaktə]

Kral taxt şurası tərəfindən seçilən Kral - dövlətin başçısı və silahlı qüvvələrin ali baş komandanı, habelə ölkədə müstəqil məhkəmə hakimiyyəti sisteminin qarantıdır. Mövcud Konstitusiyaya görə Kral “idarə etməli deyil, krallıq etməlidir”. Kral olmadıqda onun səlahiyyətləri Senatın (Yuxarı Palata) sədrinə həvalə olunur. Kambocanın irsi monarxiya institutuna yalnız kişi cinsinə mənsub 30 yaşına çatmış şəxslər rəhbərlik edə bilərlər.

Qanunvericilik hakimiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

İkipalatalı Parlamentdən: 61 yerlik Senatdan (Yuxarı Palataya 2 üzvü Kral təyin edir, 2 üzv Milli Məclis tərəfindən seçilir, qalan 57 üzvü isə seçicilərin funksional dairələri tərəfindən 5 il müddətinə seçilirlər) və 123 yerlik Milli Assambleyadan (Aşağı Palataya deputatlar ümumxalq səsverməsi yolu ilə 5 il müddətinə seçilirlər) ibarətdir.

Parlamentin rəsmi vəzifəsi qanunların qəbulu və dərc edilməsidir. Kral Milli Assambleya tərəfindən qəbul edilən qanunlara veto qoymaq hüququna malik deyil. Kamboca Parlamenti 2/3 səs çoxluğu ilə Baş naziri və onun rəhbərlik etdiyi Hökuməti istefaya göndərmək səlahiyyətinə malikdir.

İcraedici hakimiyyət[redaktə | əsas redaktə]

Milli Assambleyada daha çox səs qazanmış siyasi partiyanın lideri - Baş nazirin rəhbərlik etdiyi Nazirlər Kabineti ölkədə icra hakimiyyətini həyata keçirilir. Nazirlər Kabinetinin tərkibi, bir qayda olaraq Parlament seçkilərində qalib gəlmiş siyasi partiyanın üzvlərindən formalaşır.

Baş nazir Parlamentdə etimad qazandıqdan sonra, Milli Assambleyanın sədrinin və sədr müavinin təqdimatı ilə Kral tərəfindən təyin olunur. Vəzifəsinin icrasına başladıqdan dərhal sonra Baş nazir, onun qarşısında məsuliyyət daşıyan Nazirlər Kabinetini təyin edir və onun iclaslarına sədrliyi həyata keçirir.

Məhkəmə hakimiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Mövcud Konstitusiyaya görə məhkəmə hakimiyyəti, ölkədə ən yüksək məhkəmə instansiyası sayılan Ali Magistratura Şurası, habelə 17 üzvdən ibarət Ali Məhkəmə, Apelyasiya Məhkəməsi və digər aşağı instansiya məhkəmələri tərəfindən həyata keçirilir (ölkədə həmçinin hərbi məhkəmələr sistemi də mövcuddur).

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • История Кампучии. Краткий очерк. — М.: Наука, Главная редакция восточной литературы, 1981.
  • Кампучия: от трагедии к возрождению. М.: Политиздат, 1979.
  • Камбоджа // Правовые системы стран мира. Энциклопедический справочник / Под ред. А. Я. Сухарева. — М.: НОРМА, 2003.
  • Литвинов И. П. Кампучия — страна кхмеров. — М.: Мысль, 1976. — 144 с.: ил.