Məmmədqala

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Qəsəbə
Məmmədqala
rus. Мамедкала
Общежитие п.Мамедкала.JPG

42°10′10″ şm. e. 48°07′46″ ş. u.


Ölkə Rusiya Rusiya
Respublika Dağıstan
Rayon Dərbənd
Daxili bölgüsü Duzlaq, Əliyev Adına, Mixaylovka, Tumayevka, Zareçnoye
Tarixi və coğrafiyası
Əvvəlki adı Xanməhəmmədqala
Qəsəbə statuslu 1965
Sahəsi 4.20 km²
Mərkəzin hündürlüyü 14 m
Saat qurşağı UTC+03:00
Əhalisi
Əhalisi 11 029 nəfər (2010)
Sıxlığı 2 625.95 nəf./km²
Milli tərkibi Dargilər, Azərbaycanlılar, Tabasaranlılar
Dini tərkibi İslam
Rəsmi dili Rus dili
Rəqəmsal identifikatorlar
Poçt indeksi 368621
admmamedkala.ru  (rus.)
Xəritəni göstər/gizlə
Məmmədqala xəritədə
Məmmədqala
Məmmədqala
Məmmədqala xəritədə
Məmmədqala
Məmmədqala
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Məmmədqala (rus. МамедкалаMamedkala) — Dağıstan respublikasının Dərbənd rayonunda şəhər tipli qəsəbədir. Qəsəbə Dərvaqçayın sahilində, Şimali Qafqaz dəmir yolunun eyni adlı stansiyasının yaxınlığında yerləşir.

Tarix[redaktə | əsas redaktə]

Tərəkəmə mahalında yerləşən qəsəbənin bünövrəsi XVIII əsrdə Qubalı Fətəli xan tərəfindən salınmışdı. Qaytaq üsmisi Əmir Həmzə ilə mübarizə aparan Fətəli xan üsminin qardaşı oğlu Xan Məhəmmədi öz tərəfdaşına çevirib, 1775-1778 illərdə onu üsmiyə qarşı çıxartmaq niyyəti ilə yüz kəndli ailəsi ilə birlikdə Dərbənddən 100 fərsah kənara köçürmüşdü. Burada salınan qala Xanməhəmmədqala adı ilə tanındı. Üsmiliyin ərazisində yerləşən bu qala Əmir Həmzənin vəfatına kimi üsmiliyə tabe olmamışdı. XIX əsrin əvvəlində bu yer artıq Xanməmmədqala və ya sadəcə Məmmədqala kimi qeydə alınırdı.[1]

Sovet dövründə qəsəbə Məmmədqala dəmiryol stansiyası, Məmmədqala, Mixaylovka, Tumayevka, Duzlaq kəndləri və Ş. Əliyev adına sovxoz yaşayış məntəqələrinin birləşdirilməsi yoluyla ilə yaradılmışdır.

Coğrafiya[redaktə | əsas redaktə]

Məmmədqala qəsəbəsi Dərbənd şəhərindən 22 km şimal-qərb, Mahaçqala şəhərindən 112 km cənub-şərq istiqamətində yerləşir.

Əhali[redaktə | əsas redaktə]

Məmmədqala yaşayış məntəqəsində əhalinin etnik tərkibi
Etnik
qrup
1886-cı il[2] 1970-ci il[3] 1979-cu il[4] 1989-cu il[5] 2002-ci il[6] 2010-cu il[7][8]
Əhali % Əhali % Əhali % Əhali % Əhali % Əhali %
dargi ... ... 1 847 36.17% 2 214 38.09% 2 461 41.09% 2 794 33.37% 4 001 36.28%
azərbaycanlı 160 100% 408 7.99% 511 8.79% 613 10.23% 2 059 24.59% 3 548 32.17%
tabasaranlı ... ... 921 18.03% 1 155 19.87% 1 339 22.35% 1 850 22.09% 1 966 17.83%
ləzgi ... ... 885 17.33% 962 16.55% 621 10.37% 442 5.28% 492 4.46%
ağul ... ... ... ... 112 1.93% 225 3.76% 592 7.07% 403 3.65%
qumuq ... ... 295 5.78% 298 5.13% 271 4.52% 257 3.07% 273 2.48%
rus ... ... 441 8.64% 265 4.56% 198 3.31% 134 1.60% 145 1.31%
lak ... ... 191 3.74% 180 3.10% 168 2.80% 173 2.07% 113 1.02%
avar ... ... 10 0.20% 13 0.22% 34 0.57% 29 0.35% ... ...
noqay ... ... ... ... ... ... 4 0.07% 1 0.01% ... ...
rutul ... ... 1 0.02% 2 0.03% 1 0.02% 1 0.01% ... ...
digər ... ... 108 2.11% 101 1.74% 55 0.92% 42 0.50% 88 0.80%
cəmi 160 100% 5 107 100% 5 813 100% 5 990 100% 8 374 100% 11 029 100%

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Məmmədqala, Dərbənd rayonu. Odnoselçane.
  2. Ethno-Caucasus, Этнодемография Кавказа: Нижне-Кайтагское наибство (камеральная перепись населения 1886 года)
  3. Ethno-Caucasus, Этнодемография Кавказа: Дербентский район (перепись 1970 года)
  4. Ethno-Caucasus, Этнодемография Кавказа: Дербентский район (перепись 1979 года)
  5. Ethno-Caucasus, Этнодемография Кавказа: Дербентский район (перепись 1989 года)
  6. Ethno-Caucasus, Этнодемография Кавказа: Дербентский район (перепись 2002 года)
  7. Территориальный орган Федеральной службы государственной статистики по Республике Дагестан: ВПН том 3. Таблица 4. Население по национальности и владению русским языком по городским округам и муниципальным районам республики Дагестан
  8. Федеральная служба государственной статистики Российской Федерации: Итоги Всероссийской переписи населения 2010 года: Тома официальной публикации итогов Всероссийской переписи населения 2010 года: Том 4. Национальный состав и владение языками, гражданство: 11. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, стр. 570