Mollahəsənli döyüşü

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Mollahəsənli döyüşü
Əsas münaqişə: Səfəvi-Osmanlı münasibətləri‎
Tarix 15 noyabr 1578
Yeri Ağsu çayı sahili Pirhəsənli kəndi yaxınlığında
Nəticəsi Səfəvilər qalib gəldi
Münaqişə tərəfləri

Safavid Flag.svg Səfəvilər İmperiyası

Fictitious Ottoman flag 2.svg Osmanlı İmperiyası
Flag of the Crimean Tatar people.svg Krım xanlığı

Komandan(lar)

Safavid Flag.svg Məhəmməd şah Xudabəndə
Safavid Flag.svg Həmzə Mirzə
Safavid Flag.svg Əmir xan Mosullu-Türkman
Safavid Flag.svg Səfiqulu xan Bayat
Safavid Flag.svg Saleh xan Qacar
Safavid Flag.svg Rza xan Şahsevən
Safavid Flag.svg Baba xəlifə Qaramanlı

Fictitious Ottoman flag 2.svg III Murad
Fictitious Ottoman flag 2.svg Osman Paşa
Flag of the Crimean Tatar people.svg Adil xan Gəray
Flag of the Crimean Tatar people.svg Səadət Gəray
Flag of the Crimean Tatar people.svg Əsgər Gəray

Mollahəsənli döyüşü - 15 noyabr 1578-ci ildə Səfəvi-Osmanlı müharibəsinin gedişində Ağsu çayı sahilində Osmanlılar və müttəfiqi Krım tatarları ilə Səfəvilər arasında baş vermiş döyüş.

Haqqında[redaktə | əsas redaktə]

1578-ci ildə Səfəvi-Osmanlı müharibəsinin gedişində Osmanlıların müttəfiqi olan Krım xanının qardaşı Məhəmməd Gəray və taxt-tacın varisi (kalqa) Adil Gəray başda olmaqla Krım tatarlarının iyirmi minlik qoşunu Dərbənddən keçərək Şirvana hücum etdi. Adil Gəray və onun qardaşları – Səadət Gəray və Əsgər Gəray Həmzə Mirzənin qoşunlarının gəlməsi, Şamaxını mühasirəyə alması xəbərini eşidib mühasirəyə alınmış Osman paşanın köməyinə çatmaq üçün şimala hərəkət etdilər. Tərəflər 1578-ci il 15 noyabrda, Ağsu çayı sahilində, Mollahəsənli adlı yerdə qarşı-qarşıya gəldilər. Adil Gəray ləzgilərin, qarabörklülərin və şirvanlıların dörd-beş minlik dəstəsi ilə möhkəmləndirilmiş on iki min nəfərlik tatar qoşununu Səfəvilərin qarşısına çıxardı. Səhər başlanan döyüş axşama qədər davam etdi. Şamaxı yaxınlığında qalmaq əmri almış bir sıra qızılbaş əmirləri düşmənin başlıca qüvvələri ilə döyüşdə iştirak etməyi özləri üçün şərəf işi sayaraq mühasirəni özbaşına tərk etmiş, qızılbaş qoşunlarına qoşularaq onların sıralarını xeyli gücləndirmişdilər.

Qızılbaşların getdikcə artan üstünlüyünü müşahidə edən Adil Gəray tatarları ruhlandırmaq məqsədilə döyüş meydanına atıldı. Lakin tezliklə qızılbaş dəstəsi Baba Xəlifə Qaramanlının başçılığı ilə Adil Gəraylə üz-üzə gəldi. Adil Gəray nizə zərbəsi ilə atdan salındı və əsir alındı. Ərəş hakimi təyin olunmuş Osmanlı sərkərdəsi Piyalə bəy də qızılbaşlara əsir düşdü. Şahbanu Məhdi Ülya Adil Gəray əsir aldıqdan sonra düşmən qoşunu vahimə içərisində qaçmağa başladı. Krım tatarlarının əksəriyyəti döyüş zamanı qılıncdan keçirildi. Sağ qalanlar (əsasən həmin yerə bələd olan ləzgilər və şirvanlılar) dağlardameşələrdə gizləndilər.

Krım tatarlarının ələ keçirdiyi bütün qənimət Səfəvilərə qaytarıldı. Əldə olunmuş qələbədən istifadə etməyə səy göstərən Mirzə Salman yubanmadan Şamaxı üzərinə hərəkət etdi. Osman paşa tatarların darmadağın olunması və Adil Gərayın əsir düşməsi xəbərini eşidərək kənardan ediləcək köməkdən məhrum olduğunu görüb Şamaxını tərk etdi. O, Dərbəndə getmək və orada pərən-pərən salınmış qoşunlarının qalıqlarının yolunu gözləmək qərarına gəldi.

Mollahəsənli döyüşündə əldə edilən qələbəyə baxmayaraq Səfəvilər Şirvanda möhkəmlənə bilmədilər.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Oqtay Əfəndiyev. "Azərbaycan Səfəvilər dövləti". Bakı: Şərq-Qərb, 2007,
  • Azərbaycan Tarixi. Yeddi cilddə. III cild (XIII-XVIII əsrlər). Bakı. "Elm". 2007. 592 səh.