Panama

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Panama Respublikası
República de Panamá
Panama
Panama gerbi
Gerbi
Şüar: Pro Mundi Beneficio (latın "sülh naminə")
Himn: Himno Istmeño
Panama xəritədə yeri
Paytaxt
və ən böyük şəhər
Panama
8°58′N 79°32′W / 8.967°N 79.533°W / 8.967; -79.533
Rəsmi dillər ispan
Hökumət Prezident Respublikası
Xuan Karlos Varela
İsabel Sen Malo de Alvarado
Yaranması
• Kolumbiyadan ayrıldı
3 noyabr 1903
Sahəsi
• Ümumi
78,200 km2 (30,200 sq mi) (116)
• Su (%)
2,9
Əhali
• Təxmini  (2013)
3 689 293[1] (132)
• Siyahıya alma (2013)
3 661 868[2]
• Sıxlıq
445/km2 (1,152.5/sq mi)
ÜDM (AQP) 2011 təxmini
• Ümumi
29,799[3] (90)
• Adambaşına
13416
İİİ (2013) 0.765[4]
yüksək · 65
Valyuta Balboa ; ABŞ dolları ((PAB 590); (USD 840))
Saat qurşağı -5
Telefon kodu 507
İnternet domeni .pa

Panama Respublikası (isp. República de Panamá [re̞ˈpuβ̞lika ð̞e̞ panaˈma]) — Mərkəzi Amerikada ölkə. Qərbdə Kosta-Rika, şərqdə Kolumbiya ilə sərhəddir. 2012-ci ildə "New York Times" qəzetinin " dünyanın görməli yerləri" siyahısında Panama birinci yerdədir.

Əsas məlumatlar[redaktə | əsas redaktə]

Panama 9 əyalət, 3 muxtar əyalət və 2 komark (isp.comarca indígena)dan ibarətdir.

  • Dövlət quruluşu - Demokratik Respublika.
  • Dövlət və hakimiyyət başçısı - Prezident.
  • Nazirlər kabinetini Prezident seçir, Prezident və vitse-Prezident ümumxalq səsverməsi ilə 5 ildən bir seçilir. Qanunverici orqan- birpalatalı Milli Assambleya(Asamblea Nacional)71 deputat, 5 illik müddətə seçilirlər.
  • Panama Valyutası - balboa, 1903-dən, Panama Kolumbiyadan ayrılandan. Əsasən Amerika dolları istifadə olunur. 2010-cu ildə 1,7 milyon turist Panamanı ziyarət edib. Bu 2009-la müqaisədə 12% çoxdur.
  • Əhali sayı-3 700 min( 2015-ci il, təxmini);sıxlıqı-47 adam/km².
  • Etnik tərkib: Metis (Mestizo) -70%, qara dərili, mulat, sambo-14%, ağ dərili-10%, hindu-6%.
  • Doğum-20,18 ‰(dünyada 96-ci yer, ölüm 4,66 ‰ (dünyada 196-cı yer).
  • Əhalinin dili- İspan dili(rəsmi dil), İngilis(14%),fransız(18%).Panamalıların çoxu bir neçə dil bilir.
  • Dini: Katolik 85%, Protestant 15%.
  • Paytaxtı- Panama-siti şəhəri- 1 638 min sakin.

Coğrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

  • Coğrafi koordinatları-9 00 N, 80 00 W
  • İqlimi-dəniz tropik,yüksək nəmlilik. May ayından yanvar ayına qədər-yağış mövsümü, yanvar ayından may ayına qədər -quraqlıq mövsümüdür. Ən yüksək nöqtəsi Baru vulkanı(volcan Baru) (3475 м)dır. Təbii sərvətləri Bal,dəniz məhsullarıdır. Panama ərazisində tez-tez uraqan və meşə yanğınları baş verir. Çayların kənd təsərüffatı tullantıları ilə çirklənməsi balıq resurslarına zərər törədir.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Indiki Panama ərazisi azsaylı hindu qəbilələri Kuna, Çoko, Quayaminin yerləşdiyi ərazidir. Cənubunda Kokle mədəniyyəti yaranmışdır. Dəmir alətlər və keramit istehsal edirdilər. Panamalıların Avropa ilə ilk tanışlığı 1501-ci ilə təsadüf edir. Bu ispan Radriqo de Batistasın vasitəsilə olmuşdur. 1502-ci ildə Xristofor Kolumb "yeni dünya"ya 4-cü səyahəti vaxtı Panamanın şərq sahillərini tədqiq etmişdir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Panama əhalisinin göstəricisi (18.10.13)". http://countrymeters.info/ru/Panama/.
  2. Siyahıya alma 2013-cü ilin yanvarında aparılırdı.
  3. Report for Selected Countries and Subjects
  4. "Human Development Report 2013". United Nations Development Programme. 2013. Arxivləşdirilib: [1] saytından 2013-08-13 tarixində. http://www.webcitation.org/6IqDzz4je.