Yaponiya mətbəxi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
(Yapon mətbəxi səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search
Oseti.jpg
Tempura, sashimi, pickles, ris og misosuppe (6289116752).jpg

Yaponiya mətbəxi — Yaponiyanın milli, məhşur mətbəxi. Dadların cürbəcürlüyü ilə boldur. Təbii və ahəngdar olan bu mətbəx dünyanın ən sağlam mətbəxi sayılır. Tərkibində kalori miqdarı azdır. Yapon mətbəxi dəmir və proteinlə zəngindir, tərkibindəki xolesterin və piylərin müxtəlif növlərinin miqdarı isə aşağıdır. Çox insan razılaşır ki, yapon qidası daha çox sağlamdır və yaponların uzunömürlülüyü bunun tam sübutudur[1][2][3][4][5].

Haqqında[redaktə | əsas redaktə]

Zensai.JPG

Yaponiyada qadınlar demək olar ki, piylənmədən əziyyət çəkmir, başqa ölkələrin sakinlərinə nisbətən daha çox yaşayırlar. Az xəstələnir, eyni zamanda özlərinə sərhəd qoymadan hər şey yeyirlər. Yapon sağlamlığının və uzun ömürlülüyünün sirri – dadlı, sağlam, enerji və yüksək əhval ruhiyyə verən - mətbəxdi[6][7][8].

090906 yakiniku.jpg

Heyrətamizdi, ancaq bildiyimiz Yaponiya mətbəxinin əsasını qoyan ərzaq çatışmamazlığı olmuşdur. Bitki və heyvan örtüyü azlığı gün doğar ölkənin əhalisinə gündəlik qidaya hömətlə yanaşmağı öyrətmişdir, adi, sadə yeməklərə onlar maksimum estetik görkəm verməyə çalışmışlar. Yanacaq çatışmamazlığı yaponları alaçiy yeməyə məcbur etmişdi, çörəyi isə burada bir neçə on illiyə qədər ümumiyyətlə tanımırdılar. Yaponiya mətbəxinin yaranma tarixi düyü becərməyə başladıqları vaxtdan hesab olunur. Əfsanəyə görə qamış düyü Yaponiyaya ilahi İnari-sama tərəfindən göndərilmişdir. Bu 2500 il bundan əvvəl baş verib. Düyü hər şey idi: Qida və pul. Qəbilə başçıları düyünü xüsusi anbarlarda –okura-da saxlayırdılar. İndi də Yaponiyada maliyyə nazirliyi Okura-se yəni anbarlar naziri adlandırılır. Yaponlar, digər buddistlər kimi, otlaq ərazilərdən deyil, torpaqdan əldə olunan qidalara üstünlük verir. Ən vacibi isə, onlar hər şeyin üstünə sadəlik və təbii ətir qoyur. Əsl yapon qidasını təbii ətri fərqləndirir və sizə doğan günəş şüalarının mükəmməl istilik hissini verir. Kimsə, Yapon restoranında gecəni pomidor, badımcan, sukkini, qabıqlı lobya, ispanaq, soğan, kartof və s. olmadan təsəvvür edə bilməz[9][10][11][12][13][14][15].

Yeməklər[redaktə | əsas redaktə]

Əsas məqalə: Suşi
Kikkoman Soy Sauce, Front-view jp-type ,.jpg

Avropalıların böyük əksəriyyəti üçün Yaponiya mətbəxi – suşi və rulolardı. Suşi həqiqətəndə Yaponiyada ən sevilən yeməklərdən biridi, ancaq bununla yanaşı bir çox başqa yeməklər də var. Yaponlar ehtiraslı epikurentlərdi. Dünyanın heç bir yerində yemək mədəniyyəti bu qədər inkişaf etməyib. Yemək burda hər yerdədi. Özüdə yüksək keyfiyyətdə. Yaponiyada təzəlik çox vacibdi. Bu istənilən qidanın əsas hissəsidi. Məhsullar ya bağdan təzə gətirilmiş ya da isti olmalıdı. Yapon supermarketləri – təzəlik məbədidi. Ət, balıq, tərəvəzlərin üzərində istehsal günü və saatı dəqiqliklə göstərilir. Yapon kulinariyasında konservləşdirilmiş və dondurulmuş anlayışı demək olarki yoxdu. Aktyor, ssenarist Donal Riç yazırdı: “Yaponiya mətbəxinin təzəliyi qışqırıqlar içindəki pıçıltı kimi diqqəti cəlb edir. Yeməklərin həqiqi görünüş və dadını açır. Onları demək olar ki, çiy təqdim edir və yeyirlər, burada heç nə uzun müddətə hazırlanmır. Qidanın demək olar ki, təbii dadından zövq alırsan”. Çox çeşidli Yaponiya mətbəxinin əsasında on qayda durur, hansıki onu planetin ən faydalı qidalanma qaydası edib. Yaponlar balıq dəlisidi. Onu səhər, günorta və axşam yeməyində yeyirlər. Balığı düyü toplarının içinə və ya əksinə düyü toplarının onun içinə qoyurlar, çiy, hisə verilmiş, qaynadılmış, qızardılmış, ədvalarla pörtlədilmiş və ya elə-belə yeyirlər. Ancaq tuna, ilanbalığı, farel kimi balıqların içində ən sevdikəri balıq – qızılbalıqdı. Yaponlar onun hazırlanmasının muxtəlif yollarını tapıblar. Bu qızıl balıqdan biftek, sirkədə, duza qoyulmuş balıq dərisi, qızılbalıq kürüsü, az duzlanmış qızılbalıq böyrəkləri və sair. Yaponların balığa olan marağı VII əsrdə bütpərəst-imperatorun quruda gəzən heyvanların öldürülməsini və yeyilməsini qadağan etməsindən sonra artır. İmperatorun bu göstərişi düz on iki yüzillik boyunca qüvvədə olur və bu bir millətin ağız dadını dəyişməsi üçün bəs edir. Əvəzində isə indi Yaponiya ərazisində dünya əhalisinin cəmi iki faizi yaşamasına baxmayaraq, dünyada istehlak edilən balığın on faisi Yaponiyanın payına düşür. Bütün dünya tədqiqatçıları qeyd edir ki, balıq yağının tərkibində olan omega-3 turşusu ürək-damar xəstəliyinin, algemiral xəstəliyinin, artirit və bir neçə növ xərçəng xəstəliklərinə yoluxma riskini azaldır[16][16][17][18][19].

Soi yakizakana.JPG

Adı yapon qadını tərəvəzlər barədə hər şeyi bilir. O soğan, badımcan, bibər, pomidor, çuğundur, salgamın növlərini çox gözəl ayırd edir. Gün doğar ölkınin sakinləri tərəvəzləri çox sevir. buğda hazırlanmış vəya kanola yağında qızardılmış qırmızı bibər, yaşıl noxud, qabaq, badımcan, ağ soğan, və əlbəttə düyüdən ibarət qarışıqlar xüsusilə populyardı. Sitake göbələklərini unutmaq olmaz. Xırda doğranmış halda onlar bayram şorbasının əlavə bəzəyidi. Yaxşı rəndələnmiş balqabaq, zəncəfil kökü birdə otlar sisr, miçuba və moyoqa. Yaponlar həmişə uşaqlarına C vitamini, yod, kali və liflərlə zəngin olan yosunlarla yemək hazırlayırlar. Tərəvəzlər əsasən vitamin və menerallarla zəngindi, Yaponiya mətbəxi az kalorisi ilə seçilir və həddən artıq yeməyə zəmin yaratmır. Yaponiyada – həmişə düyü bayramıdı, hansıkı artıq 1 300 ildir ki, davam edir. Yaponların düyü ilə demək olar ki, mistik əlaqələri var. Düyü sahələrinə rəsimlər və şeirlər həsr olunub. Uzun müddət düyü ölkənin əsas valyutası olmuşdur. Düyü – yapon stolunun mütləq iştirakçısı və yaponun daimi yoldaşıdı. Yaponlar düyüdən ritual və bayram xörəkləri, gündəlik xörəklər, yağ, sirkə və tort hazırlayırlar. Və nəhayət düyü – faydalı karbohidratların əvəzedilməz mənbəyidir. Yaponlar iri və ağ düyüləri sevirlər ona görəki onlar uzun müddət çeynənir, azacıq yapışqan və bərəkətli olurlar. Dənələr bir yerdə lakin yapışmıış olmamalıdı. ən populyar düyü növü azacıq şirin dadı olan “kosixakari”di,. Qonaqlıqlarda yapon xanımları moti hazırlayır. Düyünü möhkən döyürlər və alınmış kütlədən kvadrat piroqlar hazırlayırlar. Təbii və ahəngdar olan bu mətbəx dünyanın ən sağlam mətbəxi sayılır. Tərkibində kalori miqdarı azdır. Yapon mətbəxi dəmir və proteinlə zəngindir, tərkibindəki xolesterin və piylərin müxtəlif növlərinin miqdarı isə aşağıdır[4][20][21][22][4].

Tempura.JPG
Muroran Yakitori.jpg

Başqa mətbəxlər ilə müqayisədə tərkibində ədviyyatlar demək olar ki olmayan bu mətbəx, düyü, soya məhsulları (miso, tofu), balıq, dəniz məhsulları, yosun və tərəvəzlərə əsaslanır və sadə, gözəl düzülən xörəklərlə məşhurdur ki, bu xörəklərdə ingrediyentlərin dadları biri-birini öldürmür[1][23][24][25].

Japanese Cuisine Kaiseki Ryori 3.jpg
Natto mixed.jpg

Suşi[redaktə | əsas redaktə]

Suşinin 1300 ilə yaxın tarixi var. Tanıdığımız şəkildə suşini ilk dəfə yapon aşpazı Hanaya Yohei hazırlayıb. Suşi, ümumiyyətlə desək, vasabi, yəni yapon qıtığotunun balaca əlavəsi ilə düyü şarına qoyulan bir balıq tikəsindən ibarət olan xörəkdir. Onu hazırlamaq üçün ən keyfiyyətli düyüdən istifadə edilir, sonra isə sirkə qatırlar. Bu xörəyin inqrediyentlərindən biri, təbii olaraq, balıqdır, özu də onun ən ləzzətli hissələri[26][27][27][28][29][30][31][32][33].

Sukiya Jakarta Niku Ramen Gyudon Combo 1.jpg

Yapon uzunömürlülüyün səbəblərindən biri onların ənənəvi rasiondur. Yapon mətbəxində mövsümlük prinsipi mövcuddur ki, bu prinsip cari il fəslini əks etdirən qida inqrediyentlərinin seçilməsinə əsaslanır. “Şun” adlanan bu konsepsiyaya əsasən, balıq, tərəvəz və meyvələrin tərkibində ildə təxminən 10 gün qidalandırıcı maddələrin miqdarı ən yuxarı səviyyədədir. Yaponiyada iqlim regiondan regiona fərqlənir, lakin bütün regionlara xas olan bir şey var. Demək olar ki, bütün xörəklərin əsas hissəsini düyü təşkil edir. Bütün Yaponiyada iqlim çox tələbkar bu bitkinin becərilməsi üçün çox əlverişlidir. Bundan başqa, keçmişdə, Yaponiyada balıq istisna olmaqla əti demək olar ki, heç kim yemridi. Ət hələ də çox populyar deyildir. Uzun sözün qısası, yapon mətbəxini təsvir etmək üçün tək iki sözdən istifadə edə bilirik: təbii və ahəngdarlardan[33][34][34][35][36][37][38].

Udon-M1336.jpg
Otsu Tsuruki-soba01st3200.jpg
Grilled Alaskan Crab-Kobe Jones.jpg

Suşinin növləri:[redaktə | əsas redaktə]

  • Nigiri: üstünə tunes balığının bir tikəsi, krevet, səkkizayaqlı ilbiz, sobada bişirilmiş yumurta qoyulmuş düyü şarları;[39][40]
  • Qunkan: düyü və qurudulmuş yosundan düzəldilmiş və dəniz məhsulları ilə doldurulmuş fincanlar;[41]
  • Norimak: suşi düyüsü yosundan düzəldilmiş və müxtəlif növ ingrediyentlə doldurulmuş rulet;[40]
  • Temaki: yosundan düzəldilmiş və suşi düyüsü, dəniz məhsulları və tərəvəzlər ilə doldurulmuş borucuqlar;[42]
  • Oşi: taxta qutuda birlikdə preslənmiş balıq və düyü;[43]
  • Çiraşi: suşi düyüsünün bir porsiyası üzərinə sərbəst düzülən dəniz məhsulları, ağ balaca göbələklər və tərəvəzlər[44].
California Rolls.JPG
Okonomiyaki - shrimp and cheese okonomiyaki.jpg
Tonkatsu by ayustety in Tokyo.jpg
Soy ramen.jpg

Düyü[redaktə | əsas redaktə]

Düyü – yüksək karbohidratın mənbəyidi hansıki ona görə yapon qadınları uzun ömürlülüyə görə bütün rekordları qırırlar. Tədqıqatlar göstərir ki, karbohidratlarla zəngin olan qidalarla qidalanan insanlar artıq çəkidən əziyyət çəkmirlər. Düyüdə demək olar ki, duz yoxdu, xolestrin və doymuş yağlardan xaricdi[45][46][47].

Soya[redaktə | əsas redaktə]

Yaponlar üçün bütün gün ərzində protein ilə zəngin olan soyadan hazırlanmış yemək yeməmək ağlasığmazdı. Onu adətən şorba miso, tofu parçaları, soya sosu və ya qıcqırdılmış paxla şəklində yeyirlər. Tofu kəsmiyi Yaponiyaya təxmiynən min il əvvəl Çindən gəlib, tez bir vaxtda bütpərəst kahinlərin sevimli yeməyinə çevrilir[48][49][50][51].

Paxla[redaktə | əsas redaktə]

Miso – qızardılmış paxla, arpa və ya buğdadan hazırlanmış məcunun da məskəni Çindi. Mütəxəssislər hesab edir ki, soyanın yüksək miqdarda istehlak edilməsi yapon xalqının sağlamlığığına və uzunömürlülüyünə xidmət edir[52][53][54][55][56][57].

Çay dəsgahı[redaktə | əsas redaktə]

Yaşıl çay Yaponiyanın simvoludu. Çay dəstgahı isə - Zen buddizimin mahiyyəti idi hansı ki, beş yüz il ərzində inkişaf etmiş bir prossesdir. Eysai adlı kahini Yaponiyaya çayı XII əsrdə Çindən gətirib. Çayla yeməyin əlaqəsi, kaiseki peri – Çay dəzgahı ilə müşaiət edilən xüsusi yeməklərdən sonra daha da gücləndi. Çində bu içkini təqdim edən kahin yazırdı, “çay – bu uzun ömürlülüyün sirridi. O sanki torpağın canıymış kimi öz yarpaqlarını dağ yamaclarına yayır”. Yaşıl çay Yaponiyanın simvoludu. Çay dəstgahı isə - Zen buddizimin mahiyyəti idi hansı ki, beş yüz il ərzində inkişaf etmiş bir prossesdir. Eysai adlı kahini Yaponiyaya çayı XII əsrdə Çindən gətirib. Çayla yeməyin əlaqəsi, kaiseki peri – Çay dəzgahı ilə müşaiət edilən xüsusi yeməklərdən sonra daha da gücləndi. Çində bu içkini təqdim edən kahin yazırdı, “çay – bu uzun ömürlülüyün sirridi. O sanki torpağın canıymış kimi öz yarpaqlarını dağ yamaclarına yayır” Yaponlar bulku və bilinçiksiz ancaq bol enerji ilə dolu səhər yeməyinin nə olduğunun bilirlər. Tipik səhər yeməyi – yaşıl çay, bir kasa qaynadılmış düyü, miso-şorbası tofu və soğan ilə, körpə dəniz yosununun yarpaqları, omlet və hisə verilmiş somon dilimi. Yaponlar şirniyatı çox sevirlər, şokolad, dondurma və porojnaların dəlisidilər. Qərbdən fərqli olaraq onlar diserti az-az ancaq tez-tez yeyirlər. Yaponların dünyada ən uzunömürlü xalq olması adi təsadüf deyil. Onlar digər millətlərdən daha az piylənməyə meyillidir. İnanın ya yox, bütün bunlar Yapon qidasına və xalqın öz sağlam mətbəxinə sadiqliyi və təbii ətirə olan sevgisinə görədir. Bəzi yaponlar avropalıları ət yeyən ruhsuz varlıqlar zənn edir və inanırlar ki, ət onların həm ruhunu, həm də sağlamlığını əllərindən alır[58][59].

Lakin, onlar ət yeyən xalqlara nifrət etmirlər və öz sağlam mətbəxindədə ətdən istifadə edirlər. Amma yapon qidasının ən məşhur nümunəsi olan suşi da daxil olmaqla, bütün xörəklər yaxşıca bişmiş tərəvəzlər olmadan süfrəyə verilmir[60][60][61].

Kokoro Sushi restaurant, Sutton High Street, Sutton, Surrey, Greater London.JPG

Nəzakət qaydaları[redaktə | əsas redaktə]

  • Yeməyiniz başqasına yemək çubuqları ilə heç vaxt ötürməyin (bu Buddist dəfn mərasimi ilə bağlıdır ki, bu mərasimdə iştirakçılar kremasiya edilmiş cənazənin külü ilə urnanı bir-birinə ötürürlər); əgər yeməyinizi bölüşmək istəyirsinizsə, başqasına yeməklə boşqabını verin ki, özü seçə bilsin[62][63].
  • Əgər siz başqası ilə bir boşqabdan yeyirsinizsə, yemək çubuqlarının başqa ucundan istifadə edin suşini əllərlə, saşimini isə ancaq yemək çubuqları ilə yemək olar çubuqlarınızı ortadan tutmayın, həmişə çalışın ki, ucundan tutasınız yanınızda olan boşqabı yaxına çəkmək üçün çubuqdan heç vaxt istifadə etməyin[64].
  • Yeməkdən dişləyib qalanı boşqaba geri qoymayın[62].
  • Əgər siz bir şeyin dadına baxdınızsa, axıra kimi yeyib qurtarın[65].
  • Bıçaq gətirməyi xahiş etməyin yeməkdən sonra, yemək çubuqlarını haşi oki-nin (çubuqlar üçün altlıq) üzərinə qoyun, bunu suşi bara perpendikulyar eləsəz daha yaxşı olar[66].
  • Bilavasitə masaya çubuğu heç vaxt qoymayın[67].
  • Sizin yeməyinizdə (bu halda eləcə də, Yapon (Yaponlar) əlaqələnir, o (bu) dəfn ilə) yemək üçün çubuqları geri heç vaxt qoymayın[68].
  • Düyünüzü axıra kimi yeyib qurtarmağa çalışın; yeməyin hətta kiçik parçasını qoyub getmək çox ədəbsizdir (faktiki olaraq, buqadağan təkcə Yaponiyaya aiddir)
  • Heç vaxt siqaret yandırmayın. tütün tüstüsü başqalarına xörəklərin dadından və ətirindən zövq almağa imkan vermir.
  • Bundan başqa, bu qoxudur, balığın təzə olub-olmadığını müəyyən etməyə imkan verən məhz qoxudur. soya sousu balıq üçündür, suşinizin hamısını oraya heç vaxt salmayın.
  • Şorba və ya makaron yeyərək ağzınızı marçıldada bilərsiniz (gəyirə isə yox); kasanızı ağzınıza yaxınlaşdıra bilərsiniz – əvvəlcə çubuqlarınızla bərk elementləri yeyirsiniz, sonra isə qalanı sadəcə içirsiniz. Sake yeməkdən əvvəl və ya ondan sonra içilir.
  • Şərab sadəcə düyüyə uyğun deyil; yemək zamanı siz pivə, ağ şərab, çay və ya su içə bilərsiniz.
  • Ənənəyə görə sake yalnız saşimi ilə verilir. Pivə və ya sake stol arxasında oturan bütün adamlar üçün süzülür[69]
  • Belə adət yoxdur ki, hər kəs öz butulkasından içsin[70].
  • Bir məsələdə yaponların fikirləri bölünür: bəziləri əvvəlcə saşimi, sonra suşi, sonra isə düyü ilə miso şorbasını yeməyi tövsiyə edirlər[71].
  • Başqaları əvvəlcə omlet və tərəvəzlər ilə suşi, sonra isə istədiyiniz hər şey və lap axırda isə saşimini yeməyi məsləhət verirlər[72].

Nəzakətli cümlələr[redaktə | əsas redaktə]

  • Ariqato – təşəkkür edirəm
  • Domo – sağ ol
  • Domo ariqato gozaimatsa – çox sağ ol (yeməkdən sonra)
  • Dozo – buyurun
  • Goçisou sema deşita – yeməyin sonunda işlədilən ənənəvi ifadə (“Mən bunu xoşladım”)
  • İtadakimatsu – yeməyi başlayan ifadə (“Mən bunu qəbul etdim”)
  • İrasşaimatse – salam
  • Kampai – Sağlığınıza!
  • Konbanaua – Axşamınız xeyir
  • Koniçi va – Necəsiniz?
  • Koreua nandesuka – Bu nədir?
  • Oaiso – Hesabı gətirin
  • Oişii - dadlıdır
  • Ososumeua nandesuka – Bu gün hansı delikatesləri yeyəcəyik?
  • Sayounara – sağ olun

Qalareya[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 読売新聞大阪本社 (2005). ja:雑学新聞. PHP研究所. ISBN 978-4-569-64432-5., p.158, explains that in the tea kaiseki, the
  2. Kondo, Tamami(近藤珠實) (2010). Nihon no saho to shikitari: shiki no gyoji to kankon sosai, sono yurai to joshiki (preview), PHP研究所. ISBN 978-4-569-77764-1., p.185
  3. Shinmura 1976
  4. 4,0 4,1 4,2 Kenkyusha's New Japanese-English Dictionary, ISBN 4-7674-2015-6
  5. Ishikawa, Hiroyoshi (石川弘義) (1991). Taishū bunka jiten (snippet), Kōbundō, 516.
  6. Heibonsha 1969
  7. "A Day in the Life: Seasonal Foods", The Japan Forum Newsletter No.September 14, 1999.
  8. Hepburn 1888 dictionary "hashiri: The first fruits, or first caught fish of the season"
  9. Ehara, Ayako (1999). "School Meals and Japan's Changing Diet" Nəşr edən: Japan Echo Inc. (snippet). Japan echo 26., quote: "Relatively alien to the traditional Japanese diet were meat, oil and fats, and dairy products.."
  10. Heibonsha 1964, vol. 17, p.355, "Nihon ryori", section by Toshio Yanagihara
  11. Heibonsha 1964, vol. 17, p.356, "Nihon ryori", section by Motoyama: "日本人の食料はもともと穀類を中心として菜藻を主とし、鳥肉がこれにつぎ、獣肉はわすがであったが、仏教渡来後.."
  12. Cawthorn 1997, p.7
  13. Morimatsu, Yoshiaki (1957). "風俗辞典" Nəşr edən: 東京堂出版."天武天皇三年に牛・馬。犬・猿,鶏の肉を食べゐこと古禁じてから肉食が演じ、江戸時代になっても四足・二足を食べない家が多かった。もっとも野獣の肉は食用に供した。"
  14. Pulvers, Roger (March 6, 2011). "Japanese families' nutritional values pay dearly for 'progress'". The Japan Times. http://search.japantimes.co.jp/rss/fl20110306rp.html. İstifadə tarixi: March 22, 2011.
  15. Ochiai, H. (2014, November 25). Is it a potato or a prawn?: Kyoto farmers make a name selling strangely shaped vegetables, The Japan News by the Yomiuri Shimbun, the-japan-news.com/news/article/0001713547
  16. 16,0 16,1 Fukuta, Ajio (福田アジオ) (1999). Nihon minzoku daijiten(日本民俗大辞典). Yoshikawa Kobunkan (吉川弘文館)., p.16 安土,桃山時代から江戸時代にかけて南蛮料理や中国料理の影響と油の生産増大に伴い、油揚や天麩羅,素揚,薩摩撝など副食物として
  17. Today, What Way. "Food in Japan is not just about Sushi - Japanese Food Adventure". What Way Today. http://whatwaytoday.com/food-in-japan-is-not-just-about-sushi-japanese-food-adventure/.
  18. Shinmura 1976 Kōjien
  19. Shinmura 1976 Kōjien under okazu says "formerly a ladies' term (婦人語)"
  20. Andoh 2012, p.20 "spinach steeped in broth"; p.63 "(spinach) blanched and then marinated" in smoky broth.
  21. Shimbo 2000, p.147 "wakame and cucumber in sanbaizu dressing (sunomono)"; p.74 "sanbaizu" recipe
  22. Tsuji, Fisher & Reichl 2006, ss. 241–253
  23. "腹が鳴るなり万福寺 黄檗宗大本山万福寺(宇治市)". ひびき紀行. Asahi Shimbun. September 3, 2011. http://www.asahi.com/kansai/travel/hibiki/OSK201109030034_02.html. İstifadə tarixi: May 2012.
  24. Nagatomo, Akiko (長友麻希子) (September 3, 2011). "普茶料理". 「京都」×(もっと)ワかる. Industry and Tourism Bureau, City of Kyoto. http://kanko.city.kyoto.lg.jp/wakaru/gastronomy/entertainment/basis/file07.html. İstifadə tarixi: May 2012.
  25. Andoh 2010, p.188- gives a recipe.
  26. Kiple & Ornelas 2001, p. 1176
  27. 27,0 27,1 Kobayashi, Kazuhiko (2012). Japan's Dietary Transition and Its Impacts. MA, USA: Massachusetts Institute of Technology, 18. ISBN 978-0-262-01782-4.
  28. 看到了吗你啊日本有啊 30
  29. "Archived copy". Arxivləşdirilib: [1] saytından November 6, 2014 tarixində. https://web.archive.org/web/20141106190822/http://sake-world.com/html/sake-faqs.html. İstifadə tarixi: 2014-11-14.
  30. "What is Shochu?". http://cocktailtimes.com/dictionary/shochu.shtml. İstifadə tarixi: December 31, 2006.
  31. "Japanese drinking". http://www.japantimes.co.jp/life/2007/04/13/food/what-the-japanese-are-drinking/#.WY30dbakI1I.
  32. Jo, Andrew. "Japanese food includes dishes such as delicious Soba and Udon noodles". https://asianinspirations.com.au/cuisine/japanese/. İstifadə tarixi: 15 December 2015.
  33. 33,0 33,1 Introduction to Japanese Food, retrieved January 8, 2010
  34. 34,0 34,1 "Japan Etiquette". Yellowstone Publishing, LLC. http://www.etiquettescholar.com/dining_etiquette/table-etiquette/pacific_dinner_etiquette/japanese.html. İstifadə tarixi: 16 January 2017.
  35. Golden Rules for Japanese Chopstick Manners, Emiko (November 2009). "10". Japan Talk. https://www.japan-talk.com/jt/new/10-golden-rules-for-japanese-chopstick-manners.
  36. Davidson, Alan (2003). Seafood of South-East Asia: a comprehensive guide with recipes. Ten Speed Press, 34. ISBN 1-58008-452-4.
  37. Tsuji, Shizuo (2007). Japanese Cooking: A Simple Art, 25, Kodansha International, 280–281. ISBN 978-4-7700-3049-8.
  38. Mente, Boye Lafayette De (2007). Dining Guide to Japan: Find the Right Restaurant, Order the Right Dish, and. Tuttle Publishing, 70. ISBN 4-8053-0875-3.
  39. Ayao, Okumura. "Japan's Ramen Romance." Japan Quarterly 48.3 (2001): 66. ProQuest Asian Business & Reference
  40. 40,0 40,1 Seligman, Lucy. "The History of Japanese Cuisine." Japan Quarterly 41.2 (1994): 165. PAO Liberal Arts Collection 1.
  41. Morieda Takashi. "The Unlikely Love Affair with Curry and Rice." Japan Quarterly 47.2 (2000): 66. ProQuest Asian Business & Reference.
  42. "The Globalization of Asian Cuisines: Transnational Networks and Culinary Contact Zones". https://books.google.com/books?id=Fb6hCgAAQBAJ&pg=PT89&lpg=PT89&dq=Japanese+and+Italian+seafood+cuisine&source=bl&ots=mHwRaPVG2K&sig=7Ayauza5FmCpGLFdldcPkJ0UULk&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiRjK2rpIXZAhXD61MKHR9mDA8Q6AEIvgEwDw#v=onepage&q=Japanese%20and%20Italian%20seafood%20cuisine&f=false.
  43. "The Globalization of Asian Cuisines: Transnational Networks and Culinary Contact Zones". https://books.google.com/books?id=Fb6hCgAAQBAJ&pg=PT89&lpg=PT89&dq=Japanese+and+Italian+seafood+cuisine&source=bl&ots=mHwRaPVG2K&sig=7Ayauza5FmCpGLFdldcPkJ0UULk&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiRjK2rpIXZAhXD61MKHR9mDA8Q6AEIvgEwDw#v=onepage&q=Japanese%20and%20Italian%20seafood%20cuisine&f=false.
  44. Iris-Aya Laemmerhirt (2014). Embracing Differences: Transnational Cultural Flows between Japan and the United States, Volume 36 of Edition Kulturwissenschaft. transcript Verlag, 102–103. ISBN 978-3-8394-2600-5.
  45. Azi Fitriyanti (January 25, 2014). "Japanese Cuisine in Indonesia Focuses on Taste, Menus Food Safety". Antara News. http://www.antaranews.com/en/news/92378/japanese-cuisine-in-indonesia-focuses-on-taste-menus-food-safety. İstifadə tarixi: May 5, 2014.
  46. "Burgeoning growth of Japanese cuisine in Thailand". The Nation. September 24, 2012. http://www.nationmultimedia.com/business/Burgeoning-growth-of-Japanese-cuisine-in-Thailand-30190989.html.
  47. "Chicken Teriyaki bento set". Ichiban Sushi. http://www.ichibansushi.co.id/detail-menu/50/chicken-teriyaki-bento-set.
  48. "7 Best Japanese Resto in Jakarta’s Little Tokyo (Melawai)". Wanderbites. http://www.wanderbites.com/jakarta-restaurant-review/best-japanese-resto-in-jakarta-little-tokyo/.
  49. "New: Suntiang, When Padang Marries Japanese Food". Culinary Bonanza. February 6, 2014. http://www.culinarybonanza.com/2014/02/suntiang-the-first-padang-japanese-fusion-restaurant.html. İstifadə tarixi: May 5, 2014.
  50. Resty Woro Yuniar (21 February 2014). "Food Fridays: When Rendang Said ‘I Do’ to Sushi". The Wall Street Journal. https://blogs.wsj.com/indonesiarealtime/2014/02/21/food-fridays-when-rendang-said-i-do-to-sushi/.
  51. I. Christianto (November 30, 2009). "Enjoying internationally popular Japanese food". The Jakarta Post. http://www.thejakartapost.com/news/2009/11/30/enjoying-internationally-popular-japanese-food.html. İstifadə tarixi: May 5, 2014.
  52. "Yoshinoya Indonesia". http://www.yoshinoya.co.id/menu.htm.
  53. Cheryl M. Arcibal (July 8, 2013). "Latest Japanese resto in town wants to conquer Pinoy bellies with pork and ramen | Food". Philstar.com. http://www.philstar.com/lifestyle/food/articles/2013/07/08/963081/latest-japanese-resto-town-wants-conquer-pinoy-bellies-pork-and-ramen. İstifadə tarixi: March 3, 2014.
  54. [2] Archived July 1, 2012, at the Wayback Machine.
  55. Japanese Diasporas: Unsung Pasts, Conflicting Presents and Uncertain Futures - Google Books. Books.google.com. March 3, 2014 tarixində istifadə olunub.
  56. [3]
  57. Tiu, Cheryl (December 31, 2012). "Best of Manila | CNN Travel". Travel.cnn.com. http://travel.cnn.com/explorations/escape/philippines/manila-076896. İstifadə tarixi: March 3, 2014.
  58. "Asian Food and Australia's Changing Palate". Peril Magazine. http://peril.com.au/blog/food/asian-food-and-australias-changing-palate/. İstifadə tarixi: 26 March 2015.
  59. "Top 10 Restaurants of Australia". Top 10 Restaurants. http://www.top10restaurants.com.au. İstifadə tarixi: 26 March 2015.
  60. 60,0 60,1 "Japanese Culture in Australia". Australian Good Food Guide. http://www.agfg.com.au/blog/post/Japanese-Culture-in-Australia.aspx. İstifadə tarixi: 26 March 2015.
  61. Renton, Alex (February 26, 2006). "How Sushi ate the World". The Guardian. http://observer.guardian.co.uk/foodmonthly/story/0,,1715295,00.html. İstifadə tarixi: August 20, 2006.
  62. 62,0 62,1 Passy, Charles (2015-08-26). "Meet the Pilot Who Doubles as Block Island's Chinese-Food Delivery Guy". The Wall Street Journal: pp. A1. https://www.wsj.com/articles/meet-the-pilot-who-doubles-as-block-islands-chinese-food-delivery-guy-1440636389. İstifadə tarixi: 26 August 2015.
  63. Kugel, Seth (November 9, 2008). "Rio de Janeiro: Koni Stores". The New York Times. http://travel.nytimes.com/2008/11/09/travel/09Bites.html?scp=1&sq=Koni%20Stores&st=cse. İstifadə tarixi: May 5, 2010.
  64. Renton, Alex (February 26, 2006). "How Sushi ate the World". The Guardian. http://observer.guardian.co.uk/foodmonthly/story/0,,1715295,00.html. İstifadə tarixi: August 20, 2006.
  65. Kugel, Seth (November 9, 2008). "Rio de Janeiro: Koni Stores". The New York Times. http://travel.nytimes.com/2008/11/09/travel/09Bites.html?scp=1&sq=Koni%20Stores&st=cse. İstifadə tarixi: May 5, 2010.
  66. "Japanese cuisine to be nominated for UNESCO world heritage list". Mainichi Daily News. February 18, 2012. Arxivləşdirilib: [4] saytından February 19, 2012 tarixində. https://web.archive.org/web/20120219034458/http://mdn.mainichi.jp/mdnnews/news/20120218p2g00m0dm006000c.html. İstifadə tarixi: February 19, 2012.
  67. UNESCO Culture Sector - Intangible Heritage - 2003 Convention :. Unesco.org. Retrieved on May 24, 2014.
  68. "Japanese cuisine added to UNESCO intangible heritage list". Mainichi Daily News. December 5, 2013. Arxivləşdirilib: [5] saytından December 10, 2013 tarixində. https://web.archive.org/web/20131210034227/http://mainichi.jp/english/english/newsselect/news/20131205p2g00m0dm001000c.html. İstifadə tarixi: December 5, 2013.
  69. "Whale meat trade continues in East Asia". WWF. http://www.wwf.org.uk/updates/whale-meat-trade-continues-east-asia.
  70. "Whaling in Japan". WDC. http://us.whales.org/issues/whaling-in-japan.
  71. McCurry, Justin (10 November 2016). "Trouble at Tsukiji: world's biggest fish market caught in controversy". The Guardian. https://www.theguardian.com/world/2016/nov/10/trouble-at-tsukiji-worlds-biggest-fish-market-caught-in-controversy.
  72. Russell, Jennifer (15 October 2015). "At least it's fresh! Diners scream in shock when their half-eaten sashimi comes back to life and JUMPS off the plate". Mail Online. http://www.dailymail.co.uk/news/article-3273345/That-s-fresh-Diners-scream-shock-half-eaten-fish-JUMPS-dinner-plate-meal.html.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Yaponiya mətbəxi ilə əlaqəli mediafayllar var.