Yaponiya bayrağı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Yaponiya
Flag of Japan.svg
Adı Nişşoki[1] və ya Hinomaru[2]
Proporsiya 2:3[1]
Qəbul edilib 27 fevral 1870 (57 saylı müraciətnaməyə əsasən sivil bayraq kimi)
13 avqust 1999 (milli bayraq kimi və bir neçə kiçik dəyişiklik)
Dizayn Ağ düzbucaqlı sahənin mərkəzində qırmızı günəş diski

Yaponiya bayrağıYaponiya dövlətinin milli simvollarından biri. Ağ rəngli düzbucaqlı sahənin mərkəzində yerləşən tünd qırmızı günəş diski şəklində təsvir olunmuşdur. Bayraq rəsmi şəkildə Nişşoki (日章旗?, "günəş işarəli bayraq") adlansa da, Yaponiyada daha çox Hinomaru (日の丸?, "günəş diski") adı ilə tanınır. Bayraq ölkənin adını simvolizə edir: Gündoğan ölkə.

Nişşoki bayrağı 13 avqust 1999-cu ildə qüvvəyə minən "Milli bayraq və milli himn haqqında qanun"dan sonra milli bayraq kimi qəbul edilmişdir. 1999-cu ildə kimi rəsmi şəkildə milli bayraq kimi qəbul edilməsə də, həmin vaxta kimi de fakto olaraq milli bayraq idi. Meyci dövrünün əvvəlində mövcud olmuş hökumət orqanı Dayco-kan bayrağın dizaynı haqqında iki müraciətnamə yaymışdır. Günəş diski bayrağı 27 fevral 1870-ci ildə Meyci 3-ün 57 saylı müraciətnaməsi ilə ticarət gəmiləri üçün milli bayraq, 27 oktyabr 1870-ci ildə isə Meyci 3-ün 651 saylı müraciətnaməsi ilə hərbi donanma üçün milli bayraq kimi qəbul edilmişdir. İkinci dünya müharibəsindən sonra Müttəfiqlərin Yaponiyanı işğal etdikləri ilk bir neçə il ərzində bayrağın istifadəsi məhdudlaşdırılsa da, daha sonra bu məhdudiyyətlər aradan qalxmışdır.

Günəş Yaponiya mifologiyasında və dində vacib rol oynayır, çünki əfsanəyə görə Yaponiya imperatorları günəş tanrısı Amaterasunun nəslindən gəlirlər. Ölkənin adı da bayrağın dizaynında vacib rol oynamışdır. Qədim tarix mənbəyi olan Şoku Nihonqiyə görə İmperator Monmu 701-ci ildə öz sarayında günəşi təmsil edən bayraqdan istifadə etmişdir. Bu, Yaponiyada günəş motivli bayrağın istifadəsinə dair ən qədim qeyddir. Ən qədim bayraq Yamanaşi prefekturasının Koşu şəhərində yerləşən Unpo-ci məbədində saxlanılan bayraqdır və XVI əsrdən öncəsinə aiddir. Əfsanəyə görə bu bayraq İmperator Qo-Reyzey tərəfindən XI əsrdə məbədə verilmişdir.[3][4][5] Meyci islahatı dövründə həm günəş diski, həm də Doğan günəş bayrağı formalaşan Yaponiya imperiyasının əsas simvolları olmuşdur. Təbliğat afişaları, kitabları və filmlərində bayraq ləyaqət və vətənpərvərlik simvolu kimi təsvir olunmuşdur. Hökumətin qərarına əsasına Yaponiya evlərində vətəndaşlar milli bayramlarda, tədbirlərdə və digər hadisələrdə bayrağı nümayiş etdirməyə məcbur idilər. Üzərində Hinomaru təsviri olan, Yaponiya və imperatora sədaqəti simvolizə edən müxtəlif nişanlar İkinci Çin-yapon müharibəsində və digər hərbi münaqişələrdə populyar olmuşdur. Nişanlar bayraq üzərində yazılmış şüarlardan tutmuş bayrağı xatırladan geyimlər və yeməklərə qədər müxtəlif idi.

İctimaiyyətin bayrağa münasibəti müxtəlifdir. Tarixən həm Qərb, həm Yaponiya mənbələri bayrağın yaponlar üçün güc və dözümlülük simvolu olduğunu iddia etmişdirlər. İkinci dünya müharibəsinin başa çatmasından sonra bayrağın və Yaponiyanın milli himni olan Kimiqayonun orta məktəblərdə istifadə olunması mübahisə mövzusuna çevrilmişdir. Mübahisələr etirazlara və məhkəmə işlərinə səbəb olmuşdur. Ultramilliyətçiliklə olan əlaqəsinə görə bayraq Yaponiyada çox da geniş istifadə olunmur. Okinavalılara görə bayraq İkinci dünya müharibəsinin hadisələrini və ABŞ ordusunun Okinavada müvəqqəti olaraq oturmasını xatırladır. Bir zamanlar Yaponiyanın işğalı altında olmuş bəzi ölkələrə görə bayraq aqresiya və imperializm simvoludur. Hinomaru işğal olunmuş dövlətlərdə təhdid, dominantlıq və itaəet etdirmə məqsədləri üçün alət kimi istifadə olunmuşdur. Hazırda bəzi Yaponiya hərbi bayraqları Hinomaruya əsaslanır.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

1900-cu ildən əvvəl[redaktə | əsas redaktə]

Kuki Yoşitakanın donanması 1594-cü ildə.
Tokuqava şoqunatının Asahi Maru adlı döyüş gəmisi 1856-cı ildə.

Hinomarunun dəqiq mənşəyi bilinmir,[6] lakin belə görünür ki, doğan günəş VII əsrin əvvəllərindən yaponlar üçün simvolik məna daşımağa başlamışdır (Yaponiya arxipelağı Asiya materikinin ən şərqində yerləşir və günəş ən birinci burada "doğur"). 607-ci ildə Çin imperatoru Yan-diyə göndərilmiş rəsmi yazışma "doğan günəşin imperatorundan" sözləri ilə başlayırdı.[7] Yaponiya tez-tez "gündoğan ölkə" kimi çağırılır.[8] XII əsrə aid "Heykenin nağılı" adlı əsərdə qeyd olunur ki, samuraylar üzərində günəş təsvirləri olan yelpiklərdən istifadə edirdilər.[9] Milli bayrağa dair əfsanələrdən biri də buddist rahibi Niçirenlə bağlıdır. Əfsanəyə görə XIII əsrdəki monqol yürüşləri zamanı Niçiren şoquna döyüşdə istifadə etməsi üçün üzərində günəş təsviri olan banner verib.[10] Günəş həm də imperiya ailəsi üçün də ünsür kimi çıxış edir, çünki əfsanəyə görə ailə üzvləri günəş ilahı Amaterasunun törəmələridirlər.[11][12]

Dövrümüzə qədər gəlib çıxmış ən qədim Yaponiya bayraqlarından biri Yamanaşi prefekturasının Unpo-ci məbədində saxlanılır. Əfsanəyə görə bayraq İmperator Qo-Reyzey tərəfindən Minamoto no Yoşimitsuya verilib və Takeda klanı tərəfindən 1000 ildən çoxdur ki, ailə xəzinəsi kimi saxlanılır,[13] yaşı XVI əsrdə qədər uzanır.

Yaponiyada rəsmi olaraq qeydə alınmış ilk bayraqlar birləşmə dövrü olan XVI əsrdə aiddir. Hər daymyonun öz bayrağı var idi və bu bayraqlar döyüşlərdə istifadə olunurdu. Bu bayraqların böyük qismi banner şəklində idi və üzərində daymyonun mənsub olduğu ailənin gerbi (mon) təsvir olunurdu. Hətta eyni ailənin üzvləri, məsələn, oğul, ata və qardaş döyüşlərdə müxtəlif bayraqlardan istifadə edirdilər. Bayraq fərqləndirmə funksiyası daşıyırdı və əsgərlər tərəfindən beldə və atlarda nümayiş etdirilirdi. Generalların öz xüsusi bayrağı olurdu, əsgərlərin bayraqlarından əsas fərqi kvadrat formasında olması idi.[14]

1854-cü ildə Tokuqava şoqunatı dövründə Yaponiya gəmilərinə xarici gəmilərdən fərqlənmək üçün Hinomaru dalğalandırması şərti qoyulmuşdur.[9] Bundan əvvəl ABŞRusiya ilə ticarət edən Yaponiya gəmilərində müxtəlif növ Hinomarulardan istifadə edirdi.[6] Hinomaru 1870-ci ildə ticarət bayrağı kimi qəbul edilmişdir. 1870-1885-ci illərdə isə leqal milli bayraq olmuş və Yaponiyada rəsmi şəkildə qəbul edilmiş ilk bayraq olmuşdur.[15][16]

Milli simvollar ideyası yaponlar üçün yad olduğundan Meyci hökumətinin bu barədə xarici dünya ilə əlaqə yaratmağa ehtiyacı yaranmışdır. Bu, xüsusilə Metyu Perrinin Yokohama körfəzində lövbər atmasından sonra daha təcili hal almışdır.[17] Meyci hökumətinin islahatları Yaponiyaya yeni fərqləndirici simvollar qazandırmışdır, bunlara Kimiqayo himni və imperatorluq möhrü daxildir.[18] 1885-ci ildə Yaponiya Rəsmi Qəzetində çap olunmamış bütün keçmiş qanunlar ləğv olunmuşdur.[19] Yaponiya idarəetməsində yeni kabinet iştirak etdiyindən Hinomaru sadəcə de fakto olaraq milli bayrağa çevrilmişdir.[20]

İlk münaqişələr və Sakit okean müharibəsi[redaktə | əsas redaktə]

1930-cu illərdəki hərbiləşməyə aid şəkil. Hinomaru evdə nümayiş etdirilir və bir neçə uşağın əlində bayraq var.
Yaponlar, çinlilərmancurlar arasındakı harmoniyanın təsvir olunduğu təbliğat afişası. Afişanın çincə izahında yazılır: "Yaponiya, Çin və Mançjou-qonun birgə əməkdaşlığı ilə dünyada sülh ola bilər".

Yaponiyanın imperiyaya çevrildiyi dövrdə bayrağın istifadəsi daha da geniş vüsət almışdır. Birinci Çin-yapon müharibəsiRus-yapon müharibəsindən sonra əldə olunan qələbələr münasibətilə keçirilən tədbirlərdə Hinomarudan geniş şəkildə nümayiş etdirilmişdir. Bayraq bütün ölkədə müharibə məqsədləri üçün istifadə olunurdu.[21] 1934-cü ildə çəkilmiş yapon təbliğat filmində xarici dövlətlərin bayraqları tamamlanmamış və defektiv şəkildə təsvir olunduğu halda, Yaponiya bayrağı bütün cəhətlərdən möhtəşəm kimi göstərilmişdir.[22] 1937-ci ildə Hiroşima prefekturasından bir qrup qız Çində döyüşən əsgərlərə öz dəstəklərini nümayiş etdirmək üçün düyünün ortasına qoyulmuş umeboşidən ibarət "bayraq xörəkləri" yemişdir. Hinomaru bentosu 1940-cı illərə kimi Yaponiyada hərbi silahlanmanın və əsgərlərə dəstəyin simvolu olmuşdur.[23]

Yaponiyanın Çin-yapon müharibəsindəki ilk qələbələri Hinomarunun yenə zəfər tədbirlərində istifadəsinə səbəb olmuşdur. Paradlarda hər yaponun əlində Yaponiya bayrağını görmək olardı.[21]

Bu dövrə aid dərsliklərdə Hinomaru bayrağı imperator və Yaponiyaya sədaqəti göstərən şüarlarla birlikdə nəşr olunurdu. Vətənpərvərlik uşaqlara əxlaq qaydaları kimi öyrədilirdi. Bayraqdan istifadə etməklə və ya gündəlik olaraq imperatora sitayiş etməklə vətənpərvərlik nümayiş etdirmək "yaxşı yapon olmağın" yolu idi.

Bayraq İkinci dünya müharibəsi zamanı işğal edilmiş Cənub-şərqi Asiya ölkələrində Yaponiya imperializminin aləti kimi istifadə olunmuşdur: insanlar bayraqdan istifadə etməli[24] və məktəblilər hər səhər bayraq qaldırma tədbirində Kimiqayo deməli idilər.[25] Filippin, İndoneziyaMançjou-qo kimi bölgələrdə yerli bayraqlardan istifadəyə icazə verilmişdi.[26][27][28] Yaponiya imperiyasının tərkibində olan Koreyada Hinomaru və digər simvollar koreyalıların imperiyaya tabe olduqlarını göstərmək üçün istifadə olunurdu.[29]

Yaponlara görə Hinomaru "bütün dünyanın qaranlığını işıqlandıracaq doğan günəş" idi.[30] Qərb dünyasına görə bayraq Yaponiya hərbisinin ən güclü simvollarından biri idi.[31]

ABŞ işğalı[redaktə | əsas redaktə]

Yaponiyanın təslim olduğu 9 sentyabr 1945-ci ildə Seul şəhərində Hinomaru aşağı endirilir.

Hinomaru İkinci dünya müharibəsində və işğal dövründə de fakto bayraq olmuşdur.[20] İkinci dünya müharibəsindən sonra Yaponiyanın işğalı zamanı Hinomarunu dalğalandırmaq üçün Müttəfiq Güclərin Ali Komandirliyindən icazə almaq lazım idi.[32][33] Hinomarudan istifadənin məhdudiyyətlərinin dərəcəsi haqqında mənbələr fərqli məlumat verir. Bəzi mənbələr "qadağan olunmuş" terminindən istifadə edir.[34][35] Bəzi mənbələrə görə isə məhdudiyyətlər olsa da, açıq-aşkar qadağa yox idi.[20]

İkinci dünya müharibəsindən sonra ABŞ Donanması Gəmiçilik Nəzarət Təşkilatının yapon sivil gəmiləri tərəfindən yapon ticarət gəmiləri üçün başqa bayraqdan istifadə olunmuşdur.[36] "E" siqnal kodu əsasında hazırlanmış bayraq 1945-ci ilin sentyabrından ABŞ işğalının sonuna qədər istifadə olunmuşdur.[37] Yaponiya su sahəsində fəaliyyət göstərən ABŞ gəmiləri "O" siqnal bayrağından öz bayraqları kimi istifadə etmişdir.[38]

2 may 1947-ci ildə general Duqlas Makartur Yaponiyanın yeni konstitusiyasının ratifikasiyası ilə Milli Diet Binasında, İmperatorluq sarayında, baş nazirin iqamətgahında və Ali məhkəmə binasında Hinomarunun dalğalandırılması barədə məhdudiyyətləri qaldırmışdır.[39][40] Bu məhdudiyyətlər 1948-ci ildə əhaliyə milli bayramlarda bayraqdan istifadə etməyə icazə verməklə daha da azaldılmışdır. 1949-cu ilin yanvarında bayraqla bağlı bütün məhdudiyyətlər tamamilə aradan qaldırılmış və istənilən şəxsin istənilən vaxt icazə almadan Hinomaru dalğalandırmasına icazə verilmişdir. Nəticədə, məktəb və evlərdə 1950-ci illərin əvvəllərində Hinomaru yenidən dalğalanmağa başlamışdır.[32]

Müharibədən sonra 1999-cu ilə kimi[redaktə | əsas redaktə]

Hinomaru 1956-cı ildə BMT-nin Nyu-Yorkda yerləşən baş qərargahında qaldırılarkən.

İkinci dünya müharibəsindən bəri Yaponiyanın militarist keçmişi ilə olan əlaqəsinə görə bayraq daim qınaq obyekti olmuşdur. Eyni tənqidlər Yaponiyanın hazırkı milli himni olan Kimiqayoya da edilmişdir.[13] Hinomaru və Kimiqayo haqqında fikirlər "Day Nippon"u (Böyük Yaponiya) müdafiə edən vətənsevərlərin fikirlərindən tutmuş antimilitarist "Nihon"u (Yaponiya) müdafiə edən sülhsevərlərin fikirlərinə qədər müxtəlifdir. Bayraq haqqında ideoloji fikirlər müxtəliflik göstərdiyinə görə bayraq hazırkı dövrdə İkinci dünya müharibəsindən öncəki dövrlə müqayisədə (hətta 1949-cu ildə bayraq haqqında bütün məhdudiyyətlərin aradan qaldırılmasına baxmayaraq) daha az istifadə olunur.[33][41]

Yaponiya özünü diplomatik cəhətdən yenidən qurmağa başlayanda Hinomarudan xarici ölkələrdə siyasi silah kimi istifadə olunmağa başlamışdır. İmperator Hirohitoİmperatriça Kocunun Hollandiya səfəri zamanı hollandlar Hinomarunu yandıraraq imperatorun Yaponiyaya göndərilməsini və İkinci dünya müharibəsində holland müharibə əsirlərinin ölümlərinin araşdırılmasını tələb etmişdirlər.[42] Yaponiyanın özündə isə hətta ABŞ ilə Yaponiya arasında razılaşdırılmış yeni güc razılaşması statusuna qarşı etiraz aksiyalarında belə istifadə olunmamışdır. Ticari təşkilatlar və digər etirazçıların istifadə etdikləri əsas bayraq inqilabın simvolu olan qırmızı bayraq idi.[43]

Hinomaru və milli himnlə bağlı olan məsələ Tokio 1964-cü ildə Yay Olimpiya Oyunlarına ev sahibliyi etdiyi zaman yenidən gündəmə gəlmişdir. Olimpiya oyunlarından öncə milli bayrağın günəş diskinin ölçüsü qismən dəyişdirilmişdir, çünki digər bayraqlarla dalğalananda günəş diskinin kifayət qədər diqqəti cəlb edən şəkildə görünmədiyi hesab edilmişdi.[33] Rəng mütəxəssisi Tadamasa Fukiura günəş diskini bayrağın uzunluğunun üçdə ikisinə yerləşdirməyi seçmişdir. Fukuira həmçinin 1964-cü ildə istifadə olunmuş bayraq rənglərini 1998-ci ildə Naqanoda təşkil olunan Qış Olimpiya Oyunları zamanı da istifadə etmişdir.[44]

1989-cu ildə İmperator Hirohitonun ölümündən sonra milli bayraq haqqında məsələ bir dəfə də gündəmə gəlmişdir. Mühafizəkarlar düşünürdülər ki, əgər mərasimlər zamanı keçmiş yaraları açmadan bayraqdan istifadə olunsa, Hinomaru militarist mənası ilə əlaqələndirilmədən milli bayraq kimi qəbul edilə bilər.[45] Altı günlük matəm dövrü zamanı bütün Yaponiyada bayraqlar yarıya qədər endirilmiş və ya qara parça ilə örtülmüşdür.[46] İmperatorun dəfn günündə etirazçıların Hinomaruya qarşı etdikləri vandalizmlər haqqındakı raportlara baxmayaraq,[47] bütün məktəblərə bayrağı tərəddüdsüz şəkildə yarıya endirilmiş şəkildə dalğalandırma hüququnun verilməsi mühafizəkarlara uğur gətirmişdir.[45]

1999-cu ildən[redaktə | əsas redaktə]

15 avqust 1999-cu ildə rəsmi qəzetdə çap olunmuş "Milli bayraq və Milli himn haqqında qanun".

1999-cu ildə qəbul edilən "Milli bayraq və Milli himn haqqında qanuna" görə Hinomaru və Kimiqayo Yaponiyanın milli simvollarıdır. Qanunun qəbul edilməsi Hiroşima prefekturasının Sera şəhərindəki Sera liseyinin direktoru olan İşikava Toşihironun Kimiqayo və Hinomarunun istifadəsi haqqında müəllimlər və məktəb şurası ilə razılığa gələ bilməyib intihar etməsindən qaynaqlanır.[48][49] Qanun 1992-ci ildə qəbul edilən "BMT-nin sülhməramlı və digər əməliyyatlarında iştirak etmək haqqında qanun"dan sonra Diet tərəfindən qəbul edilən ən mübahisəli qanunlardan biri olmuşdur.[50]

Liberal Demokrat Partiyasından (LDP) olan baş nazir Keyzo Obuçi Hinomaru və Kimiqayonu ölkənin rəsmi simvollarına çevirmək üçün 2000-ci ildə qanun layihəsi hazırlamışdır. Onun kabinet katibi Hiromu Nonaka İmperator qanun layihəsinin Akihitonun taxta çıxmasının 10 illiyinə qədər tamamlanmasını istəyirdi.[51] Lakin bu, hər iki simvolun rəsmi simvol kimi qəbul edilməsi üçün göstərilən ilk təşəbbüs deyildi. 1972-ci ildə Okinavanın Yaponiyaya qaytarılmasından və 1973-cü il neft böhranından sonra baş nazir Tanaka Kakuey hər iki simvolun rəsmi olaraq qəbul edilməsini istəmişdir.[52] Kimiqayonu öyrətmək və çalmaqla bağlı məktəblərə göstəriş verməklə yanaşı Kakuey hər səhər mərasimlə Hinomarunun qaldırılmasını və 1890-ci ildə İmperator Meyci tərəfindən hazırlanan Təhsil haqqında İmperiya Reskriptinin bəzi elementlərinə əsaslanan əxlaqi tədris planı qəbul etdirmək istəyirdi.[53] Lakin həmin il Diet onun təklif etdiyi qanunu qəbul etməmişdir.[54]

1999-cu il qanununun əsas tərəfdarları LDP və Komeyto idi. Əsas əleyhidarlar isə Sosial Demokrat Partiyası (SDP) və Kommunist Partiyası (YKP) idi və onlar hər iki simvolun müharibə erasını xatırladığını müdafiə edirdilər. Hətta YKP qərarın ictimaiyyət tərəfindən verilməli olduğunu müdafiə edərək daha da qarşı çıxdı. Bu zaman Yaponiya Demokrat Partiyasında (YDP) belə bayraq haqqında konsensus əldə edilə bilməmişdi. YDP prezidenti və gələcək baş naziri Naoto Kan qeyd etmişdi ki, YDP qanunu dəstəkləməlidir, çünki partiya artıq hər iki simvolu Yaponiyanın simvolları kimi tanıyır.[55] Köməkçi katib və gələcək baş nazir Yukio Hatoyama isə cəmiyyət ilə ictimai məktəblər arasında ayrılıqlara səbəb olacağını düşünmüşdür. Hatoyama qanun layihəsinin lehinə, Kan isə əleyhinə səs vermişdir.[51]

Səsvermədən öncə iki simvol üçün Dietdə ayrı-ayrılıqda səsvermələrin keçirilməsi haqqında tələblər də edilmişdir. Vaseda Universitetinin professoru Norihiro Kato qeyd etmişdir ki, Kimiqayonun məsələsi ayrı olmalıdır, çünki onun məsələsi Hinomarudan daha mürəkkəbdir.[56] YDP və digər partiyalar tərəfindən təkcə Hinomarunun rəsmi simvol kimi qəbul edilməsi cəhdləri Diet tərəfindən rədd edilmişdir.[57] Nümayəndələr palatası 22 iyul 1999-cu ildə 403 səsə qarşı 86 səslə qanun layihəsini qəbul etmişdir.[58] Qərar 28 iyulda Müşavirlər palatasına göndərilmiş və 9 avqustda qəbul edilmişdir. 13 avqustda qanun qüvvəyə minmişdir.[59]

8 iyul 2009-cu ildə YDP-nin parlament seçkiləri üçün təşkil etdiyi mitinqdə çəkilmiş fotoşəkildə tavandan asılmış banner təsvir olunmuşdu. Banner iki Hinomaru bayrağının kəsişməsindən ibarət idi və birlikdə YDP-nin loqosunu əmələ gətirirdilər. Bu, LDP üzvü və baş nazir Taro Asonun qəzəbinə səbəb olmuş və bunu bağışlanmaz adlandırmışdı. Buna cavab olaraq, Yukio Hatoyama (qanunun qəbul edilməsinin lehinə səs vermişdi)[51] bannerin Hinomaru olmadığını və başqa cür qəbul edilməməli olduğunu bildirmişdir.[60]

Dizayn[redaktə | əsas redaktə]

Dalğalanan Yaponiya bayrağı.

1870-ci ildə qəbul edilmiş baş nazirin 57 saylı müraciətnaməsinə əsasən milli bayraqla bağlı qanun var. Birincisi bayrağın kim tərəfindən və necə dalğalandırılması, ikincisi isə bayrağın necə hazırlanması ilə bağlıdır.[6] Bayrağın eninin uzunluğuna olan nisbəti 7:10 şəklində idi. Günəşi təmsil edən və bayrağın mərkəzində dayanan qırmızı disk isə qaldırıcı enin beşdə üç hissəsini əhatə edirdi. Qanuna görə bayraq tam mərkəzdə yerləşdirilməli idi, lakin adətən bayrağın qaldırıcı hissəsinin 0,01-lik hissəsinə tərəf bir az sürüşdürülür.[61][62] Həmin ilin 3 oktyabrında ticarət bayrağının və dəniz donanması bayrağının dizaynları qəbul edilmişdir.[63] Ticarət bayraqları üçün bayrağın eninin uzunluğuna olan eni 2:3 idi. Günəş diskinin ölçüsü eyni idi, lakin qaldırıcı hissəsinin 0,05-lik hissəsinə tərəf sürüşdürülmüşdü.[64]

Bayrağın quruluş eskizi.

"Milli bayraq və Milli himn haqqında qanun" qəbul ediləndən sonra bayrağın ölçülərindən gözəçarpan dəyişikliklər olmuşdur. Bütün bayraqlar üçün enin uzunluğa nisbəti 2:3 olaraq müəyyənləşdirilmişdir.[1] Günəş diski tam mərkəzə gətirildi, lakin ölçüsü dəyişdirilməmişdir.[2] Bayrağın arxaplanın rəngi ağ, günəş diskinin rəngi qırmızı (紅色 beni iro?) kimi müəyyənləşdirilsə də, 1999-cu il qanununda dəqiq rənglər haqqında məlumat verilməmişdir.[1] Qırmızı rəng haqqında verilən yeganə hökm rəngin tünd olmasıdır.[65]

1973-cü ildə Yaponiya Müdafiə Agentliyi (hazırda Müdafiə Nazirliyi) tərəfindən buraxılmış xüsusiyyətlər siyahısına görə bayraqdakı qırmızı rəngin çaları 5R 4/12, ağ rəng isə Mansell rəng cədvəlinə görə N9-dur.[66] Sənəd 21 mart 2008-ci ildə bayrağın yeni qanuna uyğun yeni quruluşu və yenilənmiş Mansell rəngləri ilə uyğunlaşması üçün dəyişdirilmişdir. Sənədə görə hərbi işlər zamanı işlədilən bayraqlar orlon və ya neylon materiallardan hazırlana bilər. Orlon üçün qırmızı rəngin çaları 5.7R 3.7/15.5, ağ rəngin çaları N9.4-dür. Neylon üçünsə bunlar uyğun olaraq 6.2R 4/15.2 və N9.2-dir.[66] Rəsmi İnkişaf Köməkliyi (RİK) tərəfindən buraxılmış sənəddə qırmızı və ağ rənglərin çalarları, uyğun olaraq, DIC 156 və CMYK 0-100-90-0 kimi verilmişdir.[67] "Milli bayraq və Milli himn haqqında qanun"un müzakirələri zamanı açıq qırmızı (赤色 aka iro)?) rəngdən istifadə etmək və ya Yaponiya Sənaye Standartlarının (YSS) müəyyənləşdirdiyi rənglərdən birini seçmək təklif olunmuşdu.[68] Yaponiyada istehsal olunan bayraqlar üçün əsasən kinovar boyasından istifadə olunur.

Rəng cədvəli[redaktə | əsas redaktə]

Rəsmi rəng (Ağ) Rəsmi rəng (Qırmızı) Rəng sistemi Mənbə İl
     N9 [69]      5R 4/12 [69] Mansell DSP Z 8701C[66] 1973
məlum deyil      156 [70] DIC RİK Simvol təlimatları[67] 1995
məlum deyil      0-100-90-0 CMYK RİK Simvol təlimatları[67] 1995
məlum deyil      186 Coated [71] Panton Album des pavillons nationaux et des marques distinctives[72] 2000
məlum deyil      0-90-80-5[71] CMYK Album des pavillons nationaux et des marques distinctives[72] 2000
     N9.4 (Akrilik [69]      5.7R 3.7/15.5 (Akrilik) [69] Mansell DSP Z 8701E[66] 2008
     N9.2 (Neylon) [69]      6.2R 4/15.7 (Neylon) [69] Mansell DSP Z 8704E[66] 2008
məlum deyil      032 örtülü[71] Panton 2008 Yay Olimpiya Oyunları protokol oyunu – Bayraq istifadəsi və 2012 Yay Olimpiya Oyunları – Bayraq və himn istifadəsi[73] [74] 2008/2012

İstifadə və adətlər[redaktə | əsas redaktə]

Hinomaru ilk dəfə tanıdılanda dövlət vətəndaşların qarşısına imperatoru bayraqla qarşılamağı məcburiyyəti qoymuşdur. Yaponlar arasında bayraq üzərində bir çox mübahisələr yaranmış və etirazlara səbəb olmuşdur. Bayrağın ölkə əhalisi tərəfindən qəbul edilməsi müəyyən zaman müddəti almışdır.[18]

İkinci dünya müharibəsi illərində Yaponiya mədəniyyətində dostlar, sinif yoldaşları, əsgər qohumları üçün Hinomaru imzalamaq və hədiyyə etmək adəti populyar olmuşdu. Bayraq həmçinin yaxşı uğur tilsimi və əsgərlərin döyüşdən sağ-salamat qayıtmasını diləmək üçün dua abidəsi kimi istifadə olunmuşdur. Bu növ tilsim üçün istifadə olunan bir termin Hinomaru Yoseqakidir (日の丸寄せ書き?).[75] Adətlərdən biri də bayraq üzərində yazı yazarkən yazıların günəş diskinə toxunmamasına diqqət yetirməkdir.[76] Döyüşlərdən sonra bu bayraqlar tez-tez ölmüş yapon əsgərlərin üzərində tapılırdı. Artıq suvenirə çevrilən bu bayraqları[76] ölmüş əsgərlərin ailələrinə göndərmək trendə çevrilmişdi.[77] Hinomaru üzərində yazı yazmanın uğur gətirməsi adəti indi də davam etsə də, əvvəlki kimi dəbdə deyil. Hinomaru Yoseqakiyə Yaponiya milli komandasına dəstək vermək məqsədilə beynəlxalq idman yarışlarında rast gəlmək olar.[78]

Haçimaki (鉢巻?, azərb. "şlem-şərf"‎) ortasında günəş diski olan ağ bandana çeşididir. Üzərinə müxtəlif ifadələr yazılır. Bandana qətiyyətin, zəhmətin və ya cəsarətin simvolu kimi taxılır. Haçimaki əsasən idman yarışlarını izləyən tamaşaçılar, doğum edən qadınlar, cukularda oxuyan şagirdlər,[79] offis işçiləri, biznesmenlər tərəfindən müxtəlif vəziyyətlərdə taxılır. İkinci dünya müharibəsində kamikaze pilotları üzərilərində "Bəlli zəfər" (必勝 Hisshō?) və ya "Yeddi can" yazılan haçimakilər geyirdilər. Bu, pilotun vətəni üçün ölməyə hazır olduğunu bildirirdi.[80]

İkinci dünya müharibəsindən əvvəl bütün vətəndaşlar milli bayramlarda evlərində Hinomaru nümayiş etdirməyə borclu idilər.[20] Müharibədən sonra bayraqdan istifadə məhdudlaşdırılmışdır. İndi ancaq milli və yerli hökumət binalarına Hinomaru taxılır. Şəxsi evlərdə və kommersiya binalarında bayrağı görmək çətindir,[20] lakin bəzi insanlar və şirkətlər milli bayramlarda bayrağın nümayiş etdirilməsini müdafiə edirlər. Yaponiya hökuməti vətəndaşları milli bayramlarda Hinomarudan istifadə etmək üçün cəsarətləndirsə də, bunu etmək qanuni olaraq məcburi deyil.[81][82] 23 dekabr 2002-ci ildə imperatorun 80-ci ad günündən sonra Kyushu dəmiryol şirkəti Hinomarunu 330 stansiyada nümayiş etdirmişdir.[83]

1995-ci ildən RİK öz rəsmi loqosunda Yaponiya bayrağının motivindən istifadə edir. Loqonun özü hökumət tərəfindən yaradılmayıb və ictimaiyyət tərəfindən təqdim olunan 5000 dizayndan seçilib. Lakin hökumət yardım paketləri və inkişaf proqramları ilə Hinomarunun vizualizasiyasını artırmağa çalışmışdır. RİK-ə görə bayraqdan istifadə Yaponiya xalqı tərəfindən edilə köməyi simvolizə etmək üçün ən effektiv yoldur.[84]

Mədəniyyət və münasibət[redaktə | əsas redaktə]

İmperator Akihito ad günündə İmperatorluq sarayında bayraq dalğalandıran kütləni salamlayır. Şəkil 23 dekabr 2016-cı ildə çəkilib.

Kütləvi informasiya vasitələri tərəfindən keçirilmiş səsvermələr göstərir ki, yaponların çoxu hətta 1999-cu ildə qəbul edilmiş "Milli bayraq və Milli himn haqqında qanun"dan öncə də bayrağı milli simvol kimi qəbul etmişdir.[85] Buna baxmayaraq, bayrağın məktəb tədbirlərində və kütləvi informasiya vasitələrində istifadəsi hələ də mübahisə mövzusudur. Məsələn, "Asahi Shimbun" və "Mainichi Shimbun" kimi liberal qəzetlər Yaponiya bayrağı haqqında tənqidi yazılar paylaşır və oxucularının siyasi spektrumunu əks etdirir.[86] Başqa yaponlara görə bayraq Yaponiya imperiya olanda demokratiyanın yox edildiyi zamanı simvolizə edir.[87]

Hinomarunun evlərdə və biznes müəssisələrində istifadəsi də cəmiyyət içində mübahisə mövzusudur. Hinomarunun uyoku dantay (sağçı) aktivistlər, irticaçılar və xuliqanlarla olan əlaqəsinə görə bəzi evlər və biznes müəssisələri bayrağı dalğalandırmaqdan imtina edirlər.[20] Bayrağı milli bayramlarda və ya xüsusi tədbirlərdə dalğalandırmaq məcburiyyəti yoxdur. İşikava prefekturasının Kanazava şəhəri 2012-ci ilin sentyabrında dövlət büdcəsi ilə bayraqlar alıb əhalini milli bayramlarda bayrağı dalğalandırmağa təşviq etmək barədə təklif etmişdir.[88] Yaponiya Kommunist Partiyası bayrağa tamamilə qarşıdır.

Hinomaruya qarşı neqativ münasibətlər Yaponiyanın keçmiş koloniyalarında, eləcə də, Yaponiyanın içində davam edir. Məsələn, Okinavada olduğu kimi. Buna misal kimi 26 oktyabr 1987-ci ildə Okinavada bir supermarket sahibinin Yaponiya Milli İdman Festivalından öncə Hinomarunu yandırmasını göstərmək olar.[89] Bayrağı yandıran Şoyçi Çibana Hinomarunu sadəcə Yaponiya ordusunun törətdiyi vəhşiliklərə və ABŞ ordusunun davam edən təzyiqlərinə qarşı olduğunu göstərmək üçün deyil, həmçinin ictimaiyyətdə nümayiş etdirilməsinin qarşısını almaq üçün yandırmışdı.[90] Okinavada bayraqla bağlı baş verən digər insidentlərə məktəb tədbirlərində bayrağın cırılması və şagirdlərin Kimiqayo sədaları altında bayrağa hörmət göstərməmələri aid edilə bilər.[21] Okinavanın paytaxtı Naha şəhərində bayraq Okinavanın Yaponiyaya qaytarılmasından sonra ilk dəfə 2001-ci ildə şəhərin 80 illiyi qeyd edilərkən dalğalandırılıb.[91] 1999-cu ildə bayrağın milli simvol kimi qəbul edilməsi keçmişdə Yaponiya imperiyasının əsarətində olmuş ÇinCənubi Koreya tərəfindən Yaponiyanın sağa meyil etməsi və onun yenidən hərbiləşməsi kimi qiymətləndirilmişdir. 1999-cu il qanununun qəbul edilməsi həm də Yasukuni məbədinin statusu haqqında da mübahisələrə səbəb olmuşdur. Yaponiyanın keçmişdə işğal etdiyi ölkələrdə 1999-cu il qanunu qarışıq reaksiyalar almışdır. Sinqapurda qoca nəsil bayrağa qarşı neqativ hislər bəsləməyə davam etsə də, cavan nəsil eyni baxış bucağına malik deyil və Yaponiya mədəniyyətini anime, manqaUniqlo şəklində qəbul etməyə davam edir. Filippin hökuməti isə 1999-cu il qanununun Yaponiyanın yenidən hərbiləşmək istədiyini göstərmədiyinə inanmış və Yaponiyanın hər bir dövlət kimi sadəcə öz simvollarını qəbul etmək istədiyini düşünmüşdür.[92] Yaponiyada Hinomarunu yandırmaq barədə cinayət məsuliyyəti yoxdur, lakin xarici dövlətlərin bayrağını yandırmaq olmaz.[93][94]

Protokol[redaktə | əsas redaktə]

Matəm[redaktə | əsas redaktə]

İctimai məktəblər[redaktə | əsas redaktə]

Qalereya[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 国旗及び国歌に関する法律
  2. 2,0 2,1 Consulate-General of Japan in San Francisco. Basic / General Information on Japan; 2008-01-01 [archived 2012-12-11; Retrieved 2009-11-19].
  3. Yamanashi Tourism Organization. 日の丸の御旗 [Retrieved 2011-07-17]. (yap.)
  4. Unpoji. 宝物殿の案内 [Retrieved 2011-07-17]. (yap.)
  5. Little-Known Wars of Great and Lasting Impact: The Turning Points in Our History We Should Know More About. Fair Winds; 2009. ISBN 1-59233-375-3. p. 54.
  6. 6,0 6,1 6,2 Web Japan. Japanese Ministry of Foreign Affairs. National Flag and Anthem [PDF]; 2000 [Retrieved 2009-12-11].
  7. Dyer 1909, s. 24
  8. Edgington 2003, ss. 123–124
  9. 9,0 9,1 Itoh 2003, s. 205
  10. Feldman 2004, ss. 151–155
  11. Ashkenazi 2003, ss. 112–113
  12. Hall 1996, s. 110
  13. 13,0 13,1 Hongo, Jun. Hinomaru, 'Kimigayo' express conflicts both past and future. The Japan Times. 2007-07-17 [Retrieved 2008-01-11].
  14. Turnbull 2001
  15. Goodman, Neary 1996, ss. 77–78
  16. National Diet Library. レファレンス事例詳細 [Reference Case Details]; 2009-07-02 [Retrieved 2009-11-20].  (yap.).
  17. Feiler 2004, s. 214
  18. 18,0 18,1 Ohnuki-Tierney 2002, ss. 68–69
  19. Rohl 2005, s. 20
  20. 20,0 20,1 20,2 20,3 20,4 20,5 Befu 1992, ss. 32–33
  21. 21,0 21,1 21,2 Befu 2001, ss. 92–95
  22. Nornes 2003, s. 81
  23. Cwiertka 2007, ss. 117–119
  24. Tipton 2002, s. 137
  25. Newell 1982, s. 28
  26. The Camera Overseas: The Japanese People Voted Against Frontier Friction. TIME. 1937-06-21 [Retrieved 2010-01-19]:75.
  27. National Historical Institute. The Controversial Philippine National Flag [PDF]; 2008 [archived 2009-06-01; Retrieved 2010-01-19].
  28. Taylor 2004, s. 321
  29. Goodman, Neary 1996, s. 102
  30. Ebrey 2004, s. 443
  31. Hauser, Ernest. Son of Heaven. LIFE. 1940-06-10 [Retrieved 2010-01-17]:79.
  32. 32,0 32,1 Ministry of Education. 国旗,国歌の由来等 [Origin of the National Flag and Anthem]; 1999-09-01 [archived 2008-01-10; Retrieved 2007-12-01].  (yap.).
  33. 33,0 33,1 33,2 Goodman, Neary 1996, ss. 81–83
  34. Sitat səhvi: Yanlış <ref> teqi; Wesiman adlı istinad üçün mətn göstərilməyib
  35. Hardarce, Helen; Adam L. Kern. New Directions in the Study of Meiji Japan. Brill; 1997. ISBN 90-04-10735-5. p. 653.
  36. 吉田 藤人. 邦人船員消滅 [Kunihito crew extinguished] [archived 2012-12-09; Retrieved 2007-12-02].  (yap.).
  37. University of Leicester. The Journal of Transport History. Manchester, United Kingdom: University of Leicester; 1987. p. 41.
  38. Carr, Hulme 1956, s. 200
  39. Yoshida, Shigeru. National Diet Library. Letter from Shigeru Yoshida to General MacArthur dated May 2, 1947; 1947-05-02 [Retrieved 2007-12-03].  (yap.), English.
  40. MacArthur, Douglas. National Archives of Japan. Letter from Douglas MacArthur to Prime Minister dated May 2, 1947; 1947-05-02 [Retrieved 2009-12-10].
  41. Meyer 2009, s. 266
  42. Large 1992, s. 184
  43. Yamazumi 1988, s. 76
  44. Fukiura, Tadamasa. ブラックマヨネーズ [TV]. Japan: New Star Creation.
  45. 45,0 45,1 Borneman 2003, s. 112
  46. Chira, Susan. Hirohito, 124th Emperor of Japan, Is Dead at 87. The New York Times. 1989-01-07 [Retrieved 2010-01-30].
  47. Kataoka 1991, s. 149
  48. Aspinall 2001, s. 126
  49. Vote in Japan Backs Flag and Ode as Symbols. The New York Times. 1999-07-23 [Retrieved 2010-10-13].
  50. Williams 2006, s. 91
  51. 51,0 51,1 51,2 Itoh 2003, ss. 209–210
  52. Goodman, Neary 1996, ss. 82–83
  53. Education: Tanaka v. the Teachers. Time. 1974-06-17 [Retrieved 2010-10-13].
  54. Okano 1999, s. 237
  55. Democratic Party of Japan. 国旗国歌法制化についての民主党の考え方 [The DPJ Asks For A Talk About the Flag and Anthem Law]; 1999-07-21 [Retrieved 2010-01-17].  (yap.).
  56. Contemporary Japanese Thought. Columbia University Press; 2005 [Retrieved 2010-10-14]. ISBN 978-0-231-13620-4. p. 211.
  57. Democratic Party of Japan. 国旗・国歌法案、衆院で可決 民主党は自主投票 [Flag and Anthem Law Passed by the House, DPJ Free Vote]; 1999-07-22 [Retrieved 2010-01-18].  (yap.).
  58. National Diet Library. 第145回国会 本会議 第47号; 1999-07-22 [Retrieved 2010-01-17].  (yap.).
  59. House of Representatives. 議案審議経過情報: 国旗及び国歌に関する法律案; 1999-08-13 [archived March 23, 2011; Retrieved 2010-01-17].  (yap.).
  60. 【日本の議論】日の丸裁断による民主党旗問題 国旗の侮辱行為への罰則は是か非か [(Japan) Discussion of penalties of acts of contempt against the Hinomaru by the DPJ]. Sankei Shimbun. 2009-08-30 [archived 2009-09-02; Retrieved 2009-09-06].  (yap.). Sankei Digital.
  61. 明治3年太政官布告第57号
  62. Takenaka 2003, ss. 68–69
  63. 明治3年太政官布告第651号
  64. Takenaka 2003, s. 66
  65. Cabinet Office, Government of Japan. National Flag & National Anthem; 2006 [Retrieved 2010-01-02].
  66. 66,0 66,1 66,2 66,3 66,4 Ministry of Defense. Defense Specification Z 8701C (DSPZ8701C) [PDF]; 1973-11-27 [Retrieved 2009-07-09].  (yap.).
  67. 67,0 67,1 67,2 Office of Developmental Assistance. 日章旗のマーク、ODAシンボルマーク [National flag mark, ODA Symbol] [PDF]; 1995-09-01 [archived 2011-09-28; Retrieved 2009-09-06].  (yap.).
  68. National Diet Library. 第145回国会 国旗及び国歌に関する特別委員会 第4号 [145th Meeting of the Diet, Discussion about the bill Law Regarding the National Flag and National Anthem]; 1999-08-02 [Retrieved 2010-02-01].  (yap.).
  69. 69,0 69,1 69,2 69,3 69,4 69,5 Hexadecimal obtained by placing the colors in Feelimage Analyzer
  70. DIC Corporation. DICカラーガイド情報検索 (ver 1.4) [DIC Color Guide Information Retrieval (version 1.4)] [Retrieved 2009-09-15].  (yap.).[ölü keçid]
  71. 71,0 71,1 71,2 Find a PANTONE color. Pantone LLC. Pantone Color Picker [Retrieved 2009-12-09].
  72. 72,0 72,1 du Payrat, Armand (2000). Album des pavillons nationaux et des marques distinctive. France: Service Hydrographique et Océanographique de la Marine, JA 2.1. ISBN 2-11-088247-6.
  73. (2008) Flag Manual. Beijing, China: Beijing Organizing Committee for the Games of the XXIX Olympiad – Protocol Division, B5.
  74. (2012) Flag and Anthems Manual (SPP Final Version). London, UK: The London Organising Committee of the Olympic Games and Paralympic Games Ltd., 58.
  75. City of Himeji, Hyogo Prefecture. 開催中の平和資料館収蔵品展から「日の丸寄せ書き」について [Museum collections from the exhibition "Group flag efforts" being held for peace] [archived 2011-08-13; Retrieved 2009-09-25].  (yap.).
  76. 76,0 76,1 Smith 1975, s. 171
  77. McBain, Roger. Going back home. Courier & Press. 2005-07-09 [Retrieved 2009-09-25].
  78. Takenaka 2003, s. 101
  79. "Hachimaki - Japanese Headbands - DuncanSensei Japanese" (en-US). DuncanSensei Japanese. http://duncansensei.com/2015/03/hachimaki-japanese-headbands/.
  80. Cutler 2001, s. 271
  81. Web Japan. Ministry of Foreign Affairs. 国旗と国歌 [National Flag and Anthem] [PDF] [Retrieved 2009-12-11].  (yap.).
  82. Yoshida, Shigeru. House of Councillors. 答弁書第九号; 1954-04-27 [Retrieved 2010-02-01].  (yap.).
  83. 47news. JR九州、日の丸を掲揚へ 有人330駅、祝日に [JR Kyushu 330 manned stations to hoist the national flag]; 2002-11-26 [archived 2008-12-08].  (yap.).
  84. Ministry of Foreign Affairs of Japan
  85. Asahi Research. TV Asahi. 国旗・国歌法制化について [About the Law of the Flag and Anthem]; 1999-07-18 [archived 2008-05-23; Retrieved 2008-03-11].  (yap.).
  86. Hoso Bunka Foundation. テレビニュースの多様化により、異なる番組の固定視聴者間に生じる意見の差 [Diversity of television news, viewers differences of opinion arise between different programs] [PDF]; 2002.  (yap.).
  87. Khan 1998, s. 190
  88. http://www.japantimes.co.jp/text/nn20120912b5.html
  89. Wundunn, Sheryl. Yomitan Journal: A Pacifist Landlord Makes War on Okinawa Bases. The New York Times. 1995-11-11 [Retrieved 2008-03-11].
  90. Smits, Gregory. Penn State University. Okinawa in Postwar Japanese Politics and the Economy; 2000 [archived 2013-05-30; Retrieved 2008-10-28].
  91. http://www.japantimes.co.jp/text/nn20010521a3.html
  92. Şablon:Vcite journal
  93. Lauterpacht 2002, s. 599
  94. Inoguchi, Jain 2000, s. 228

Biblioqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

Qanunvericilik[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Yaponiya bayrağı ilə əlaqəli mediafayllar var.

Yaponca[redaktə | əsas redaktə]