1 sentyabr

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
AvqustSentyabrOktyabr
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30  

1 sentyabr — ilin 244-cü günü (uzun illərdə 245-ci). İlin sonuna 121 gün qalır.

Əhəmiyyətli hadisələr[redaktə]

Dünyada olan hadisələr[redaktə]

  • e.ə. 5509 – sonuncu Bizans təqviminin epoxası.
  • 462 – birinci Bizans indiksiya dövrəsinin mümkün başlanğıcı.
  • 1257Fransada Sorbon Universitetinin əsası qoyulur
  • 1532 – Xanım Enn Bolin, onun nişanlısı, İngiltərə kralı VIII Henri tərəfindən Pembrukun Markizası elan edilmişdir.
  • 1644Tippermur döyüşü baş vermiş, Montroz Elxonun Kovenant hərəkatını məğlub etmişdir.
  • 1714Rusiyada ilk kitabxana
  • 1752 – Azadlıq Zəngi Filadelfiyaya gətirilmişdir.
  • 1763 – Rusiyanın Kraliçası II Yekaterina Moskvada Atılmış uşaq Evi üçün İvan Betskoyun planlarını təsdiq etmişdir.
  • 1772 – San Luis Obispo de Tolosa Missiyası Kaliforniyada San Luis Obispodanın əsasını qoymuşdur.
  • 1804Yunona, ən böyük əsas qurşaq asteroidlərindən biri, Alman astronomu Karl Lüdviq Hardinq tərəfindən kəşf edilmişdir.
  • 1858 – İlk transatlantik kabeldə qəza
  • 1862 – Amerika Vətəndaş Müharibəsi: Şantilya Döyüşü, Federativ qüvvələr Şantilya, Virciniyada geri çəkilən İttifaq qoşununa hücum etmişlər.
  • 1864 – Amerika Vətəndaş Müharibəsi: Federativ General Con Bell Hud Atlantanı (Corciya), General Şerman tərəfindən dörd aylıq mühasirədən sonra evakuasiya etmişdir.
  • 1868 – Qalatasaray liseyinin açılışı
  • 1870 – Fransa-Prussiya Müharibəsi: Sedan döyüşü baş vermiş, döyüş həlledici Prussiya qələbəsi ilə nəticələnmişdir, III Napoleon əsir düşür.
  • 1873 – Setşvayo onun atası Mpandenin ölümündən sonra Zulus millətinin kralı kimi taxt-taca çıxmışdır.
  • 1894 – Böyük Hinkli Yanğını: Hinklidə (Minnesota), meşə yanğını baş vermiş, 400-dən çox adam tələf olmuşdur.
  • 1897 – Şimali Amerikada birinci yeraltı metro olan Boston metrosu açılmışdır.
  • 1902 – Birinci elmi fantastika filmlərdən biri hesab edilən "Aya səfər" Fransada buraxılmışdır.
  • 1905 – Alberta və Saskatçevan Kanada konfederasiyasına birləşmişdir.
  • 1906 – İntellektual Mülkiyyət Müvəkkillərinin Beynəlxalq Federasiyası yaradılmışdır.
  • 1914 – Rusiyada Sank-Peterburqun dəyişdirilərək Petroqrad qoyulmuşdur.
  • 1919Azərbaycan Demokratik Respublikasının parlamentinin 1 sentyabr 1919-cu il tarixli iclasında Bakıda universitetin təsis edilməsi qərarı qəbul edildi və onun nizamnaməsi təsdiq olundu.
  • 1920Livan dövləti yaranır (Fransanın dəstəyi ilə)
  • 1923 – Böyük Kanto zəlzələsi Tokionu və Yokoxamanı yerlə-yeksan etmiş, təxminən 150 000 adam tələf olmuşdur.
  • 1928 – Əhməd Zoqu Albaniyanı monarxiya, özünü isə kral elan etmişdir.
  • 1930Yunq planı imzalanır (Versal sülhünə yenidən baxılır).
  • 1939 – II Dünya Müharibəsi: Nasist Almaniyası Polşaya hücum etməklə müharibənin başlanğıcının əsasını qoymuşdur.
  • 1939 – Corc C. Marşal Birləşmiş Ştatlar Ordusunun ştab rəisi olmuşdur.
  • 1939 – İsveçrə öz hərbi qüvvələrini səfərbər etmiş, İsveçrə Parlamenti İsveçrə Ordusuna (yalnız müharibə və ya səfərbərlik şəraitində baş verən hadisə) başçılığı Henri Quizaya həvalə etmişdir.
  • 1951 – Birləşmiş Ştatlar, Avstraliya və Yeni Zelandiya ANZUS Razılığı adlandırılan qarşılıqlı müdafiə sazişi imzalamışlar.
  • 1951Londonda dünyada ilk supermarket
  • 1961 – Həmid İdris Avatenin Efiopiya polisinə atəş açmasıyla Eritreya Müstəqillik Müharibəsi rəsmən başlamışdır.
  • 1962İranda zəlzələdə 20 000 nəfər həlak olur.
  • 1962 – Normand adalarında 54 000 ev təsərrüfatına Kanal Televiziyası buraxılışları.
  • 1964 – Hindistan neftayırma zavodlarının və Hindistan Neft Şirkətinin birləşməsi ilə Hindistan Neft Korporasiyası formalaşmışdır.
  • 1969 – Muhammar Kaddafi Liviyada çevriliş yolu ilə rəhbərliyi ələ alır.
  • 1970 – İordaniya Kralı Hüseyninin, onun avtomobil dəstəsinə hücum etmiş, Fələstin partizanları tərəfində, qətlinə cəhd edilmişdi.
  • 1970 – Dünyada ilk dəfə Nyu-Yorkda kompüterlə şahmat turniri.
  • 1972 – Reykyavikdə (İslandiyada) Amerikan Bobbi Fişer Rus Boris Spasski üzərində qalib gəlir və şahmat üzrə dünya çempionu olur.
  • 1974 – "SR-71 Blackbird" Nyu-Yorkdan Londona uçmaq üçün rekordu təyin etdi (və indiyə qədər saxlayır): 1 saat 54 dəqiqə və 56.4 saniyə.
  • 1974 – Fransız Roland Morenonun ixtira etdiyi çip kartlar satışa çıxır.
  • 1979 – ABŞ kosmik peyki Saturn üzərindən keçir.
  • 1980 – Tander Beydə (Ontario) Terri Foksun Ümid Marafonu sona çatır.
  • 1980 – Chun Doo Hvan, Çoi Kyu Hanın istefasından sonra, Cənubi Koreyanın prezidenti olur.
  • 1981 – Mərkəzi Afrika Respublikasında qiyam Prezident Devid Dakonu devirir.
  • 1982 – Kanada onun Hüquqları və Azadlıqları Çarterini onun Konstitusiyasının hissəsi kimi qəbul edir.
  • 1982 – Birləşmiş Ştatlar Hava Qüvvələri Kosmik Komandanlığının əsası qoyulur.
  • 1983 – Soyuq Müharibə: Koreyanın 007 Aviareysi (Boeing 747), kommersiya təyyarəsi Sovet hava məkanına daxil olanda, Sovet İttifaqı reaktiv qırıcısı (SU-15) tərəfindən vurulur. Bütün 269 nəfər bortda öldürülür, ABŞ Konqresmeni Lorens MakDonald daxil olmaqla.
  • 1985 – müştərək Amerikan Fransız ekspedisiyası Titanikin qəzaya uğradığı yeri təyin edir.
  • 1990 – Türkiyə Kommunist Leyborist Partiyası – Leninistin – əsası qoyulur, Türkiyənin Kommunist Leyborist Partiyasından ayrılaraq.
  • 1991 – Özbəkistan Sovet İttifaqından müstəqilliyi elan edir.
  • 1996 – Daniel Komen Rietidə (İtaliya) 3000 metr qaçışda dünya rekordunu yeniləyir.
  • 2001Ukraynada ölüm hökmümün ləğvi.
  • 2004 – Silahlanmış terroristlər yüzlərlə məktəbliləri və böyükləri Şimali Osetiyada (Rusiya) Beslan şəhərində girov götürür, 331 nəfər o cümlədən 31 terrorçu və FTX əməkdaşı həlak olur.
  • 2006 – Lüksemburq tam rəqəmli televiziya verilişinə addımı tamamlayan ilk ölkə oldu.

Azərbaycanda olan hadisələr[redaktə]

Doğumlar[redaktə]

Ölümlər[redaktə]

Bayramlar və xüsusi günlər[redaktə]


VikiAnbarda 1 sentyabr ilə əlaqəli mediafayllar var.